Quả phật thủ ngày Tết: Người xưa chọn theo “vận” từng ngón để giữ tài lộc, cầu bình an

Ngày Tết, giữa táo, chuối, bưởi, cam hay quất, phật thủ nổi bật theo một cách rất riêng. Quả không có ruột, bên trong chủ yếu là phần xốp trắng, nhưng lại được trân trọng đặt ở vị trí cao nhất trên mâm ngũ quả. Với nhiều gia đình, phật thủ không chỉ là trái cây, mà là biểu tượng của sự chở che, giữ phúc và níu lộc ở lại trong nhà suốt cả năm.

Thuộc họ cam chanh, phật thủ mang sắc vàng nhạt pha ánh mờ, mùi hương nhẹ nhưng bền. Hình dáng xòe nhiều nhánh như bàn tay Phật khiến loại quả này gắn liền với ý niệm bình an, xua điều xấu, mở đường cho vận khí hanh thông. Chính vì thế, việc chọn phật thủ chưa bao giờ chỉ dừng ở chuyện “đẹp mắt”.

Phật thủ – vì sao được coi là quả giữ phúc?

Trong quan niệm dân gian, mỗi loại quả trên mâm ngũ quả đều mang một thông điệp riêng. Nếu chuối tượng trưng cho sự bao bọc, bưởi đại diện cho tròn đầy, thì phật thủ lại mang ý nghĩa gìn giữ. Hình ảnh những “ngón tay” xòe ra được xem như bàn tay nâng đỡ, che chở cho gia đạo, giúp phúc lành không bị thất thoát giữa những biến động của cuộc sống.

Chính vì mang ý nghĩa tinh thần sâu sắc, phật thủ thường được đặt ở trung tâm hoặc vị trí cao nhất trên mâm ngũ quả. Phần “tay” hướng lên trên, không úp xuống, thể hiện sự tôn kính với bề trên và mong ước được phù hộ. Chỉ cần có phật thủ hiện diện, mâm ngũ quả như có thêm chiều sâu, không chỉ là sự đủ đầy vật chất mà còn là lời cầu chúc an yên.

Điều đặc biệt là phật thủ không gắn với tính “ăn uống” tức thì. Quả thường được giữ suốt những ngày Tết, thậm chí kéo dài sau đó. Khi không còn dùng để thờ, phật thủ có thể được làm mứt, ngâm si rô, phơi khô lấy hương hoặc đơn giản là đặt trong phòng để tạo mùi thơm tự nhiên. Sự “ở lại lâu” ấy vô hình trung càng làm rõ ý niệm giữ phúc, giữ may mắn dài ngày trong năm mới.

Chọn phật thủ: không chỉ đẹp, mà còn phải “đúng vận”

Nhiều người khi đi chợ Tết thường chọn phật thủ theo cảm tính: quả to, dáng lạ, ngón tay xòe đều là được. Nhưng với người xưa, việc chọn phật thủ tinh tế hơn thế. Họ quan sát tổng thể quả, từ độ cân đối đến cách các ngón tay hướng ra sao, bởi mỗi dáng quả lại gửi gắm một mong cầu khác nhau.

Có người thích những quả phật thủ có các ngón chụm về trung tâm, tạo cảm giác khép kín và vững vàng. Dáng này thường được xem là biểu trưng cho sự sum vầy, gia đình gắn kết, tiền tài không phân tán. Ngược lại, những quả có ngón dài, xòe rộng và vươn ra ngoài lại gợi liên tưởng đến sự phát triển, mở mang, phù hợp với những gia đình mong cầu công việc hanh thông, làm ăn mở lối.

Màu sắc cũng là yếu tố không thể bỏ qua. Phật thủ già tự nhiên thường có màu vàng nhạt pha ánh xanh mờ, vỏ dày và cứng, khi chạm tay có cảm giác chắc. Mùi hương tỏa ra nhẹ nhưng sâu, không nồng gắt. Những quả còn non, dù được xử lý cho vàng, thường nhanh héo và ít thơm, không được đánh giá cao trong thờ cúng.

Ít người trẻ biết rằng, khi chọn phật thủ, người xưa còn âm thầm áp dụng một quy luật mang tính biểu tượng về vận khí: vòng “Thịnh – Suy – Bĩ – Thái”. Các ngón tay của quả được đếm lần lượt theo bốn chữ này. Ngón đầu là Thịnh, tiếp đến Suy, rồi Bĩ, sau đó Thái, cứ thế lặp lại cho đến ngón cuối cùng. Nếu ngón cuối rơi vào chữ Thịnh hoặc Thái, quả được xem là mang vận tốt, biểu trưng cho sự hưng vượng hoặc chuyển biến tích cực sau giai đoạn khó khăn.

Chính niềm tin này khiến những quả phật thủ “đạt vận” thường được săn tìm kỹ lưỡng, đặc biệt vào những ngày cận Tết. Giá cao hơn, nhưng đổi lại là cảm giác yên tâm, như thể đã chọn được một điểm tựa tinh thần cho cả năm mới. Với nhiều người, đó không phải mê tín, mà là một cách trân trọng truyền thống và gửi gắm hy vọng vào tương lai.

Bày phật thủ và giữ hương phúc suốt những ngày đầu năm

Sau khi chọn được quả phật thủ ưng ý, cách bày và bảo quản cũng ảnh hưởng không nhỏ đến ý nghĩa phong thủy. Phật thủ thường được đặt trên đĩa riêng hoặc ở vị trí cao, tránh để các ngón bị đè nén bởi những loại quả nặng khác. Thế quả nên hướng lên trên, các ngón xòe tự nhiên, không ép chỉnh quá mức, để giữ vẻ hài hòa vốn có.

Về bảo quản, phật thủ rất kỵ nước. Thay vì rửa trực tiếp, nhiều gia đình có thói quen dùng rượu trắng lau nhẹ toàn bộ bề mặt quả. Cách làm này giúp làm sạch, hạn chế ẩm mốc và giữ cho tinh dầu trên vỏ không bị mất đi. Khi lau, cần thao tác chậm rãi, đặc biệt ở các khe giữa ngón tay, bởi chỉ một vết trầy nhỏ cũng có thể khiến quả nhanh hỏng.

Sau đó, phật thủ nên được đặt ở nơi khô ráo, thoáng khí, tránh ánh nắng gắt và nguồn nhiệt. Nếu được chăm chút đúng cách, quả có thể giữ dáng đẹp và mùi hương dễ chịu suốt cả dịp Tết, thậm chí kéo dài sang những ngày đầu xuân.

Kết bài

Phật thủ trên mâm ngũ quả không chỉ là một loại trái cây trang trí cho đẹp mắt. Đó là nơi người Việt gửi gắm mong ước bình an, đủ đầy và sự che chở vô hình cho gia đình trong năm mới. Việc chọn và bày phật thủ, vì thế, không đơn thuần là chọn quả đẹp, mà là chọn niềm tin, chọn vận khí. Giữa nhịp sống hiện đại, những quy luật xưa cũ ấy vẫn âm thầm được gìn giữ, để Tết không chỉ đủ đầy vật chất mà còn trọn vẹn giá trị tinh thần.

*Thông tin chỉ mang tính tham khảo, chiêm nghiệm