Cổ nhân răn dạy: "Có 5 thứ tuyệt đối không nên cho mượn, kẻo gia đạo suy bại", đó là gì?

Người xưa từng truyền lại một lời dạy đáng suy ngẫm: “Có năm thứ không nên cho mượn, mượn rồi nhà tất suy”. Thoạt nghe, đây có thể chỉ là một câu nói mang màu sắc tín ngưỡng, nhưng ẩn sau đó là những bài học sâu sắc về chữ tín, sự thận trọng và cách giữ gìn phúc khí gia đình trong đời sống thường ngày.

Trong văn hóa Á Đông, tinh thần tương trợ luôn được đề cao. Câu nói “có vay có trả” không chỉ nhấn mạnh trách nhiệm vật chất mà còn là chuẩn mực đạo đức trong giao tiếp xã hội. Tuy nhiên, bên cạnh sự hào sảng, cổ nhân cũng đặc biệt nhấn mạnh đến ranh giới của việc cho và mượn. Không phải thứ gì cũng có thể tùy tiện san sẻ, bởi có những vật dụng mang ý nghĩa biểu trưng, gắn liền với vận khí, sức khỏe và sự hưng thịnh của cả gia đình.

Theo quan niệm dân gian, 5 loại đồ vật dưới đây là những thứ cần đặc biệt tránh cho mượn, nếu không dễ ảnh hưởng đến sự bình an và ổn định lâu dài.

1. Ấm sắc thuốc: Gắn với sức khỏe và vận khí gia đình

Trong xã hội xưa, ấm sắc thuốc không chỉ là vật dụng sinh hoạt thông thường mà còn gắn liền với bệnh tật, sức khỏe và sự sống còn của các thành viên trong gia đình. Người xưa tin rằng mỗi chiếc ấm sắc thuốc mang theo “khí bệnh” của người sử dụng.

Việc cho mượn ấm sắc thuốc bị xem là hành động trao đi vận xui hoặc vô tình mang bệnh tật của người khác về nhà mình. Dù không có cơ sở khoa học, nhưng quan niệm này phản ánh tâm lý đề cao sự phòng ngừa, cẩn trọng trong bối cảnh y tế còn nhiều hạn chế.

2. Dao: Biểu tượng của sự chia cắt và xung đột

Con dao trong đời sống cổ truyền không chỉ là công cụ lao động mà còn mang ý nghĩa biểu trưng mạnh mẽ. Trong ngôn ngữ dân gian, “dao” thường gắn với sự chia lìa, đứt đoạn và mâu thuẫn.

Người xưa cho rằng cho mượn dao dễ dẫn đến tranh chấp, hiểu lầm hoặc những va chạm không đáng có trong các mối quan hệ. Đặc biệt, vật sắc nhọn nếu sử dụng không cẩn thận còn tiềm ẩn nguy cơ gây thương tích, từ đó ảnh hưởng đến hòa khí giữa hai bên. Vì vậy, dao thường được coi là vật dụng nên hạn chế cho mượn để giữ gìn sự yên ổn.

3. Hương hỏa: Liên quan trực tiếp đến tín ngưỡng và tổ tiên

Hương hỏa là vật phẩm mang tính linh thiêng, gắn liền với bàn thờ gia tiên và đời sống tâm linh của mỗi gia đình. Theo quan niệm truyền thống, hương hỏa tượng trưng cho sự kết nối giữa con cháu và tổ tiên, là nguồn che chở tinh thần và phúc lộc lâu dài.

Việc đem hương hỏa cho người khác mượn bị xem là hành động chuyển giao vận may, xem nhẹ trách nhiệm với dòng tộc. Trong xã hội coi trọng huyết thống và truyền thống như xưa, đây là điều tối kỵ, bởi nó được cho là ảnh hưởng đến sự hưng thịnh và nối dõi của gia đình.

4. Gậy chống: Biểu trưng cho sức khỏe và tuổi thọ

Gậy chống, đặc biệt là của người cao tuổi, không đơn thuần chỉ để hỗ trợ đi lại. Trong quan niệm dân gian, nó còn đại diện cho sức khỏe, sự trường thọ và phúc phần của người sở hữu.

Người xưa tin rằng cho mượn gậy chẳng khác nào trao đi tuổi thọ của chính mình. Vì vậy, gậy chống thường được coi là vật dụng cá nhân mang tính riêng biệt, không nên tùy tiện chuyển giao để tránh rước vận không may.

5. Lương thực: Nền tảng của sự sống và ổn định gia đình

Trong thời kỳ kinh tế còn nhiều khó khăn, lương thực là tài sản quý giá bậc nhất. Nó không chỉ là thức ăn mà còn là yếu tố quyết định sự tồn tại và an toàn của cả gia đình.

Cho mượn lương thực đồng nghĩa với việc tự làm suy yếu khả năng sinh tồn của chính mình, đặc biệt trong những giai đoạn mất mùa, đói kém. Chính vì vậy, người xưa xem việc cho mượn lương thực là điều bất đắc dĩ, chỉ xảy ra trong những hoàn cảnh cực kỳ đặc biệt.

Thông tin trong bài mang tính tham khảo, chiêm nghiệm theo quan niệm dân gian.