Mức sinh báo động, TP.HCM thưởng tiền khuyến khích sinh đủ 2 con

Sáng 17/4, ông Phạm Chánh Trung, Chi cục trưởng Dân số TP.HCM, cho biết thành phố đã hoàn tất việc chi trả mức thưởng 5 triệu đồng cho 1.310 bà mẹ sinh đủ hai con từ ngày 1/9/2025 đến nay. Chính sách này được áp dụng trên phạm vi toàn TP.HCM mới, bao gồm cả các khu vực vừa sáp nhập từ Bình Dương và Bà Rịa – Vũng Tàu.

Bên cạnh đó, 7.650 phụ nữ khác cũng được nhận hỗ trợ 3 triệu đồng do sinh con thứ hai trong giai đoạn từ cuối năm 2024 đến hết tháng 8/2025. Tuy nhiên, khoản hỗ trợ này chỉ áp dụng đối với khu vực TP.HCM cũ, không bao gồm các địa bàn mới sáp nhập.

Chính sách chi tiền khuyến khích sinh con được triển khai trong bối cảnh tỷ suất sinh của TP.HCM – số con trung bình của một phụ nữ trong độ tuổi sinh sản – hiện chỉ đạt 1,51 con. Dù đã tăng nhẹ so với mức 1,43 của năm 2024, ông Huỳnh Minh Chín, Phó giám đốc Sở Y tế TP.HCM, đánh giá đây vẫn là mức “báo động đỏ”.

Ông cho biết mức sinh thấp đang tạo áp lực lớn lên bài toán nhân lực tương lai, thúc đẩy nhanh quá trình già hóa dân số và đặt ra nhiều thách thức đối với phát triển bền vững của thành phố. Hiện TP.HCM có hơn 1,57 triệu người cao tuổi, chiếm khoảng 11,4% dân số, với tuổi thọ bình quân đạt 76,7 tuổi, cao hơn mức trung bình cả nước.

Trên thực tế, nhiều quốc gia ở châu Á và châu Âu cũng đang triển khai các chính sách hỗ trợ tài chính để khuyến khích sinh con, với chi phí lên tới hàng tỷ USD. Hàn Quốc và Singapore là những quốc gia đi đầu khi hỗ trợ trực tiếp tiền mặt cho các gia đình ngay sau khi sinh con. Tại châu Âu, Hungary thậm chí miễn toàn bộ thuế thu nhập cá nhân trọn đời cho phụ nữ sinh từ 4 con trở lên.

Tuy nhiên, nhiều nghiên cứu nhân khẩu học cho thấy các khoản hỗ trợ tiền mặt thường chỉ tạo ra tác động ngắn hạn, chưa đủ để đảo ngược xu hướng giảm sinh dài hạn. Nguyên nhân chủ yếu đến từ những áp lực như chi phí nuôi dạy con cao, giá nhà ở tăng và điều kiện lao động thiếu linh hoạt, khiến người trẻ vẫn e ngại việc sinh thêm con.

Bên cạnh chính sách hỗ trợ tiền mặt, từ ngày 15/4 đến 30/5/2026, ngành y tế sẽ triển khai đưa các dịch vụ khám sức khỏe tiền hôn nhân, tầm soát trước sinh và lập hồ sơ y tế người cao tuổi về trực tiếp 168 xã, phường.

Theo đó, phụ nữ mang thai và người cao tuổi, đặc biệt là các hộ có hoàn cảnh khó khăn, có thể tiếp cận dịch vụ ngay tại nơi cư trú mà không cần di chuyển lên các bệnh viện tuyến trên, giúp giảm chi phí và tăng khả năng tiếp cận y tế cơ bản.

Chương trình được kỳ vọng hỗ trợ các cặp vợ chồng chuẩn bị tốt hơn về sức khỏe và điều kiện tài chính trước khi sinh con, đồng thời đón đầu Luật Dân số mới dự kiến có hiệu lực từ ngày 1/7/2026.