Năm 2026, không cần hộ chiếu: Chỉ cần loại giấy tờ này công dân có thể xuất nhập cảnh thuận lợi

Theo quy định pháp luật hiện hành tại Việt Nam, hộ chiếu vẫn là giấy tờ phổ biến nhất khi công dân làm thủ tục xuất cảnh, nhập cảnh. Tuy nhiên, trong một số trường hợp cụ thể, người dân có thể sử dụng những loại giấy tờ khác có giá trị thay thế hộ chiếu nếu đáp ứng điều kiện theo luật và điều ước quốc tế liên quan.

Dưới đây là những loại giấy tờ được phép sử dụng thay hộ chiếu trong năm 2026 mà công dân cần nắm rõ để tránh nhầm lẫn khi đi lại quốc tế.

Những giấy tờ có thể thay thế hộ chiếu khi xuất nhập cảnh

1. Giấy thông hành qua biên giới

Giấy thông hành là loại giấy tờ thay thế hộ chiếu phổ biến nhất nhưng phạm vi sử dụng khá hạn chế. Loại giấy tờ này chỉ áp dụng cho việc qua lại giữa Việt Nam với các quốc gia có chung đường biên giới trên đất liền.

Thông thường, giấy thông hành được cấp cho:

• Cư dân sinh sống tại khu vực biên giới
• Cán bộ, công chức đi công tác khu vực biên giới
• Người dân đi du lịch trong phạm vi cho phép tại vùng biên

Thời hạn sử dụng giấy thông hành thường ngắn hơn hộ chiếu, khoảng 12 tháng và chủ yếu dùng tại cửa khẩu đường bộ.

2. Thẻ căn cước công dân gắn chip

Theo quy định của Luật Căn cước năm 2023, thẻ căn cước có thể được sử dụng thay cho giấy tờ xuất nhập cảnh trong trường hợp Việt Nam và quốc gia hoặc vùng lãnh thổ liên quan có ký kết thỏa thuận quốc tế cho phép.

Điều này mở ra khả năng trong tương lai người dân có thể sử dụng căn cước gắn chip để đi lại trong một số khu vực nhất định mà không cần hộ chiếu. Tuy nhiên, hiện nay việc áp dụng còn phụ thuộc vào thỏa thuận song phương hoặc đa phương giữa các quốc gia.

Thẻ căn cước gắn chip cũng được tích hợp dữ liệu sinh trắc học, hỗ trợ nhận diện nhanh tại các hệ thống kiểm soát tự động tại sân bay khi đủ điều kiện sử dụng.

3. Thẻ đi lại doanh nhân APEC (ABTC)

Thẻ ABTC là giấy tờ dành riêng cho doanh nhân thuộc các nền kinh tế thành viên Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á – Thái Bình Dương (APEC).

Người sở hữu thẻ ABTC có thể:

• Được miễn thị thực tại nhiều nền kinh tế thành viên
• Xuất nhập cảnh nhiều lần trong thời hạn thẻ
• Sử dụng lối ưu tiên tại sân bay

Trong đa số trường hợp, người mang thẻ ABTC vẫn cần xuất trình hộ chiếu kèm theo. Tuy nhiên, thẻ này giúp đơn giản hóa thủ tục nhập cảnh và giảm đáng kể thời gian chờ đợi.

4. Giấy xác nhận nhân thân khi mất hộ chiếu ở nước ngoài

Nếu công dân đang ở nước ngoài mà bị mất hộ chiếu hoặc hộ chiếu hết hạn, cơ quan đại diện ngoại giao Việt Nam tại nước sở tại có thể cấp giấy thông hành hoặc giấy xác nhận nhân thân để người đó được phép trở về nước.

Loại giấy này chỉ có giá trị một lần để nhập cảnh về Việt Nam, không có giá trị thay hộ chiếu trong các chuyến đi quốc tế khác.

Xu hướng xuất nhập cảnh điện tử từ năm 2025–2026

Những năm gần đây, cơ quan quản lý xuất nhập cảnh đẩy mạnh chuyển đổi số nhằm rút ngắn thời gian làm thủ tục cho hành khách.

Một thay đổi đáng chú ý là việc không còn đóng dấu trực tiếp vào hộ chiếu khi nhập cảnh. Thông tin xuất nhập cảnh được lưu trữ điện tử trên hệ thống quản lý quốc gia, giúp:

• Hạn chế hư hỏng hộ chiếu
• Tăng tính bảo mật dữ liệu
• Thuận tiện tra cứu lịch sử di chuyển

Song song đó, hệ thống cổng kiểm soát tự động (Autogate) cũng được mở rộng tại các sân bay lớn như:

• Sân bay Nội Bài
• Sân bay Tân Sơn Nhất
• Sân bay Đà Nẵng

Công dân sử dụng hộ chiếu gắn chip có thể làm thủ tục nhanh chóng qua hệ thống này, trong khi người dùng hộ chiếu thường hoặc người nước ngoài cần đăng ký trước.

Quy trình xác thực bao gồm chụp ảnh khuôn mặt và lấy dấu vân tay để đảm bảo nhận diện chính xác.

Mức xử phạt khi vi phạm quy định xuất nhập cảnh

Theo quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực xuất nhập cảnh có hiệu lực từ cuối năm 2025, các hành vi vi phạm có thể bị xử phạt từ vài trăm nghìn đồng đến hàng chục triệu đồng tùy mức độ.

Một số lỗi phổ biến gồm:

• Không mang giấy tờ xuất nhập cảnh hợp lệ
• Sử dụng giấy tờ hết hạn
• Khai báo thông tin sai sự thật
• Qua biên giới không làm thủ tục theo quy định
• Sử dụng giấy tờ giả hoặc giấy tờ của người khác

Ngoài tiền phạt, người vi phạm còn có thể bị tịch thu giấy tờ, buộc xuất cảnh hoặc trục xuất trong trường hợp nghiêm trọng.

Hộ chiếu vẫn là giấy tờ quan trọng nhất

Dù có một số loại giấy tờ có thể thay thế trong những trường hợp nhất định, hộ chiếu vẫn là giấy tờ xuất nhập cảnh chính và phổ biến nhất hiện nay.

Các chuyên gia khuyến nghị người dân nên:

• Kiểm tra thời hạn hộ chiếu trước khi đi nước ngoài
• Bảo quản giấy tờ cẩn thận
• Tìm hiểu quy định nhập cảnh của quốc gia đến

Những thông tin về giấy tờ thay thế chỉ mang tính áp dụng trong phạm vi hạn chế theo quy định pháp luật và điều ước quốc tế. Vì vậy, việc chuẩn bị hộ chiếu hợp lệ vẫn là lựa chọn an toàn và cần thiết nhất cho các chuyến đi quốc tế trong năm 2026.