Người cao hay người thấp sống thọ hơn? Nghiên cứu khoa học tiết lộ sự thật về tuổi thọ theo chiều cao

Một số nghiên cứu dịch tễ học cho thấy những người có chiều cao thấp thường có xu hướng sống lâu hơn. Tuy nhiên, mối liên hệ này phụ thuộc vào nhiều yếu tố, bao gồm di truyền, quá trình trao đổi chất và lối sống.

Một nghiên cứu nổi bật công bố năm 2014 theo dõi hơn 8.000 nam giới Mỹ gốc Nhật trong nhiều năm. Lối sống và tình trạng sức khỏe của 8.003 người được ghi nhận chi tiết; trong đó khoảng 1.200 người sống trên 90 tuổi, nhiều người vượt 100 tuổi. Kết quả cho thấy những người thấp thường mang biến thể gen FOXO3, liên quan đến tuổi thọ. Biến thể này giúp cơ thể phát triển nhỏ hơn ban đầu, đồng thời đi kèm những đặc điểm sinh học có lợi như mức insulin thấp và nguy cơ ung thư giảm. Nhóm nam giới dưới 1,57m có tuổi thọ trung bình cao hơn nhóm cao trên 1,62m.

Xu hướng tương tự được ghi nhận trong nhiều nghiên cứu khác. Phân tích dữ liệu tử vong công bố năm 2003 trên tạp chí Elsevier chỉ ra rằng người thấp hơn ít gặp các bệnh mạn tính liên quan chế độ ăn uống, đặc biệt trong giai đoạn trung niên.

Dữ liệu từ các vận động viên cũng cho thấy điều tương tự. Nghiên cứu năm 2017 trên 3.901 cựu cầu thủ bóng rổ (chiều cao trung bình 1,97m) cho thấy 5% cầu thủ cao nhất thường qua đời sớm hơn so với nhóm 5% thấp nhất. Khảo sát 2.500 vận động viên nam ở Phần Lan cũng ghi nhận những người trượt băng, thường dưới 1,8m, sống lâu hơn khoảng 7 năm so với các vận động viên bóng rổ cao lớn.

Theo các nhà khoa học, cơ chế sinh học có thể giải thích hiện tượng này. Chuyên gia nhân khẩu học Jean-Marie Robine cho rằng cơ thể lớn hơn đòi hỏi quá trình tái tạo và thay thế tế bào nhiều hơn để duy trì chức năng các cơ quan. Việc tái tạo liên tục trong thời gian dài có thể khiến cơ thể “hao mòn” nhanh hơn theo thời gian.

Một giả thuyết khác liên quan đến số lượng tế bào trong cơ thể. Người cao thường có nhiều tế bào hơn so với người thấp, thậm chí có thể nhiều hơn hàng nghìn tỷ tế bào. Khi số lượng tế bào lớn, cơ hội để các gốc tự do hay tác nhân gây ung thư tấn công cũng cao hơn. Theo thời gian, khả năng tái tạo tế bào suy giảm, khiến việc sửa chữa tổn thương ở mô và cơ quan trở nên khó khăn hơn.

Một số nghiên cứu cũng chỉ ra mối liên hệ giữa chiều cao và nguy cơ ung thư. Công bố trên tạp chí Cancer, Epidemiology, Biomarkers & Prevention cho thấy cứ tăng thêm khoảng 10cm chiều cao, nguy cơ phụ nữ mắc một trong 19 loại ung thư được khảo sát tăng khoảng 13%.

Yếu tố tim mạch cũng được xem là một cơ chế giải thích khác. Khi tuổi tác tăng, mạch máu trở nên kém đàn hồi, khiến tim phải làm việc nhiều hơn để duy trì lưu thông máu. Ở những người cao, hệ thống mạch máu dài hơn, áp lực bơm máu của tim lớn hơn, từ đó nguy cơ các vấn đề tim mạch và mạch máu não tăng theo thời gian.

Tuy vậy, các nhà khoa học nhấn mạnh rằng chiều cao không phải lúc nào cũng đi kèm bất lợi về sức khỏe. Một số nghiên cứu cho thấy người cao có nguy cơ thấp hơn với một số bệnh, chẳng hạn như tiểu đường tuýp 2 ở phụ nữ hay bệnh Alzheimer.

Tuổi thọ của mỗi người phụ thuộc vào nhiều yếu tố tổng hợp. Các kết quả nghiên cứu hiện tại cho thấy chiều cao chỉ là một trong những yếu tố liên quan, nhưng không quyết định hoàn toàn. Môi trường sống, chế độ dinh dưỡng, mức độ vận động, thói quen sinh hoạt và khả năng tiếp cận dịch vụ y tế đều ảnh hưởng đến tuổi thọ. Duy trì lối sống lành mạnh vẫn là yếu tố quan trọng nhất giúp kéo dài tuổi thọ, bất kể chiều cao của mỗi người.