Việc thức dậy sớm có hại cho sức khỏe hơn việc thức khuya không?
Dậy sớm từ lâu được xem là thói quen tốt, giúp cải thiện sức khỏe và kéo dài tuổi thọ. Tuy nhiên, không phải ai cũng phù hợp với việc thức dậy sớm, và nếu thực hiện sai cách, nó có thể gây hại còn hơn thức khuya.
Đi ngủ sớm và dậy sớm giúp ổn định đồng hồ sinh học, cân bằng nội tiết và thúc đẩy quá trình trao đổi chất. Thói quen này còn tăng cường sức khỏe tinh thần, cải thiện hiệu quả công việc, giảm stress, nâng cao hệ miễn dịch và phòng ngừa nhiều bệnh mãn tính như tim mạch, tiểu đường hay thận.
Tuy nhiên, lợi ích chỉ xuất hiện khi bạn ngủ đủ giấc. Ví dụ, đi ngủ lúc 22 giờ và thức dậy lúc 6 giờ sáng mang lại 8 tiếng nghỉ ngơi đầy đủ. Ngược lại, thức dậy quá sớm khi chưa ngủ đủ, cơ thể sẽ không được phục hồi, dẫn đến mệt mỏi và giảm khả năng nhận thức.
Một nghiên cứu của Trường Y Harvard chia 52 người trẻ thành hai nhóm: nhóm ngủ sớm (11 giờ đêm – 3 giờ sáng) và nhóm thức khuya (3 giờ sáng – 7 giờ sáng). Kết quả cho thấy, nhóm ngủ sớm chỉ ngủ 4 tiếng cảm thấy mệt mỏi và trải qua nhiều cảm xúc tiêu cực hơn, chứng tỏ thức dậy quá sớm khi thiếu ngủ thực sự có hại hơn thức khuya.
Nguyên nhân là do giấc ngủ bị gián đoạn trong giai đoạn REM của nửa sau đêm, dẫn đến uể oải, lú lẫn, giảm tập trung và tâm trạng xấu sau khi thức dậy. Vấn đề càng nghiêm trọng với người cao tuổi, có thể gây đau đầu, chóng mặt, suy giảm miễn dịch và tăng nguy cơ các bệnh tim mạch, tiêu hóa, mạch máu não hay Alzheimer.
Tóm lại, dậy sớm tốt nhưng chỉ khi bạn đảm bảo ngủ đủ giấc. Thiếu ngủ khi thức dậy sớm có thể phản tác dụng, gây hại sức khỏe hơn cả thói quen thức khuya.
2. Thời gian dậy sớm cũng phụ thuộc vào bốn mùa
Thời gian thức dậy đóng vai trò quan trọng: dậy quá sớm không chỉ không tốt mà còn có thể ảnh hưởng xấu đến sức khỏe. Theo y học cổ truyền Trung Quốc, việc dậy sớm nên phù hợp với nhịp điệu bốn mùa.
-
Mùa xuân – mùa sinh sôi, mùa hè – mùa sinh trưởng: đi ngủ muộn, dậy sớm để thúc đẩy dương khí.
-
Mùa thu – mùa gặt hái, mùa đông – mùa tích trữ: đi ngủ sớm và dậy sớm vào mùa thu; đi ngủ sớm, dậy muộn vào mùa đông để tích trữ âm khí.
Nói chung, dậy lúc 6 giờ sáng mùa hè và 7-8 giờ sáng mùa đông là phù hợp với sinh học cơ thể. Tuy nhiên, những người cao huyết áp hoặc bệnh tim nên điều chỉnh thời gian dậy để tránh nguy cơ tai biến do huyết áp và độ nhớt máu thay đổi lúc bình minh.
Thời lượng ngủ cũng quan trọng: ngủ quá ít hoặc quá nhiều đều hại sức khỏe. Nghiên cứu từ Đại học Bergen, Na Uy, cho thấy: ngủ <6 tiếng/đêm tăng 27% nguy cơ bệnh tật, ngủ >9 tiếng tăng 44%. Do đó, hãy đi ngủ trước 23 giờ để ngủ đủ 7-9 tiếng và tránh “dậy quá sớm”.
Những điều kiêng kỵ khi thức dậy sớm
1. Không đứng dậy ngay lập tức Lưu lượng máu lúc mới thức dậy thấp, ra khỏi giường ngay có thể gây chóng mặt. Nên nằm duỗi tay chân 2-5 phút trước khi đứng dậy.
2. Không mở cửa sổ ngay sau khi thức Ô nhiễm không khí cao hơn vào lúc bình minh. Nên mở cửa sổ thông gió vào khoảng 10 giờ sáng hoặc 3 giờ chiều.
3. Không ăn ngay sau khi thức Não bộ thức dậy trước dạ dày, ăn ngay dễ khó tiêu. Nên đợi 10-30 phút, tránh thực phẩm khó tiêu như thịt.
4. Không uống cà phê ngay Uống cà phê ngay có thể kích thích tiết axit, ảnh hưởng tiêu hóa. Nên uống sau 1 giờ, có thể ăn nhẹ trước.
Hai việc nên làm khi thức dậy
1. Đánh răng – Loại bỏ vi khuẩn tích tụ sau một đêm. 2. Uống nước ấm – Giảm độ nhớt máu, tăng lưu thông và giúp tỉnh táo.
Lời khuyên cuối cùng Dù dậy sớm tốt cho sức khỏe, không nên duy trì giờ thức dậy cố định cả năm mà bỏ qua nhu cầu ngủ. Dậy sớm không có nghĩa là “quá sớm”. Nếu vẫn mệt mỏi sau khi ngủ, nên điều chỉnh thói quen dậy sớm để đảm bảo sức khỏe.
