Người cao và người thấp, ai sống thọ hơn? Sự thật từ các nghiên cứu khoa học

Một số dữ liệu dịch tễ học cho thấy người có chiều cao thấp hơn có xu hướng sống lâu hơn. Tuy nhiên, mối liên hệ này chịu tác động của nhiều yếu tố khác nhau như di truyền, quá trình chuyển hóa và lối sống của mỗi cá nhân.

Một nghiên cứu đáng chú ý công bố năm 2014 đã theo dõi hơn 8.000 người đàn ông Mỹ gốc Nhật trong thời gian dài. Cụ thể, sức khỏe và lối sống của 8.003 người tham gia được phân tích trong nhiều năm. Trong số này, khoảng 1.200 người sống tới hơn 90 tuổi, thậm chí có người vượt mốc 100 tuổi.

Kết quả cho thấy những người có chiều cao thấp hơn thường mang biến thể của gen FOXO3 – loại gen được cho là có liên quan đến tuổi thọ dài. Biến thể này khiến cơ thể có kích thước nhỏ hơn trong giai đoạn phát triển ban đầu và đi kèm một số đặc điểm sinh học có lợi. Những người mang gen FOXO3 thường có mức insulin thấp hơn và nguy cơ mắc ung thư cũng thấp hơn. Theo nghiên cứu, nhóm đàn ông cao dưới 1,57 m có tuổi thọ trung bình cao hơn so với nhóm cao trên 1,62 m.

Xu hướng này cũng được ghi nhận trong nhiều nghiên cứu khác. Một phân tích công bố năm 2003 trên tạp chí Elsevier, dựa trên dữ liệu của hàng triệu trường hợp tử vong, cho thấy những người có chiều cao thấp hơn thường sống lâu hơn và ít mắc các bệnh mạn tính liên quan đến chế độ ăn uống, đặc biệt ở độ tuổi trung niên.

Các nghiên cứu trên vận động viên chuyên nghiệp cũng đưa ra những kết quả tương tự. Một công trình công bố năm 2017 phân tích chiều cao và tuổi thọ của 3.901 cựu cầu thủ bóng rổ thi đấu trong giai đoạn 1946–2010 cho thấy nhóm 5% cầu thủ cao nhất có xu hướng qua đời sớm hơn so với nhóm 5% thấp nhất.

Tại Phần Lan, một khảo sát trên 2.500 vận động viên nam cũng ghi nhận kết quả tương tự. Những vận động viên trượt băng – thường có chiều cao dưới 1,8 m – có tuổi thọ trung bình cao hơn khoảng 7 năm so với các vận động viên bóng rổ cao lớn.

Theo các nhà khoa học, hiện tượng này có thể được lý giải bởi nhiều cơ chế sinh học. Chuyên gia nhân khẩu học Jean-Marie Robine cho rằng cơ thể càng lớn thì quá trình tái tạo và thay thế tế bào càng phải diễn ra nhiều hơn để duy trì hoạt động của các cơ quan. Việc tái tạo tế bào liên tục trong thời gian dài có thể khiến cơ thể “hao mòn” nhanh hơn theo tuổi tác.

Một giả thuyết khác cho rằng sự khác biệt về tuổi thọ có thể liên quan đến số lượng tế bào trong cơ thể. Người cao thường sở hữu số lượng tế bào nhiều hơn đáng kể, thậm chí nhiều hơn tới hàng nghìn tỷ tế bào so với người thấp. Khi số lượng tế bào lớn hơn, các gốc tự do hoặc tác nhân gây ung thư cũng có nhiều cơ hội tác động hơn. Đồng thời, khi tuổi tác tăng lên, khả năng tái tạo tế bào suy giảm, khiến việc sửa chữa các tổn thương ở mô và cơ quan trở nên khó khăn hơn.

Một số nghiên cứu cũng chỉ ra mối liên hệ giữa chiều cao và nguy cơ ung thư. Công bố trên tạp chí Cancer, Epidemiology, Biomarkers & Prevention cho thấy cứ tăng thêm khoảng 10 cm chiều cao, nguy cơ phụ nữ mắc một trong 19 loại ung thư được khảo sát tăng khoảng 13%.

Bên cạnh đó, yếu tố tim mạch cũng được xem là một cách lý giải khác. Khi tuổi tác tăng lên, mạch máu có xu hướng kém đàn hồi, buộc hệ tim mạch phải hoạt động nhiều hơn để duy trì lưu thông máu. Ở những người cao, hệ thống mạch máu dài hơn nên tim phải tạo áp lực lớn hơn để bơm máu đi khắp cơ thể. Theo thời gian, điều này có thể làm tăng nguy cơ gặp các vấn đề liên quan đến tim mạch hoặc mạch máu não.

Tuy nhiên, các nhà khoa học cũng nhấn mạnh rằng chiều cao không phải lúc nào cũng đi kèm với bất lợi về sức khỏe. Một số nghiên cứu cho thấy người cao có nguy cơ thấp hơn đối với một số bệnh, trong đó có tiểu đường tuýp 2 ở phụ nữ và bệnh Alzheimer.

Từ các kết quả nghiên cứu hiện có, giới khoa học cho rằng chiều cao chỉ là một yếu tố có thể liên quan đến tuổi thọ, nhưng không mang tính quyết định. Tuổi thọ của mỗi người còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố khác như môi trường sống, chế độ dinh dưỡng, mức độ vận động, thói quen sinh hoạt và khả năng tiếp cận dịch vụ y tế. Vì vậy, duy trì lối sống lành mạnh vẫn được xem là yếu tố quan trọng nhất giúp kéo dài tuổi thọ, bất kể chiều cao của mỗi người.