Rằm tháng Giêng 2026: Chuẩn bị lễ Nguyên tiêu đúng cách, chọn giờ cúng đẹp đón bình an cả năm

Giữa nhịp sống bận rộn đầu năm, việc chuẩn bị mâm lễ không chỉ là nghi thức, mà còn là cách mỗi gia đình khởi đầu năm mới trong sự trang nghiêm và kỳ vọng bình an.

Mâm lễ dâng Phật: Thanh tịnh và trang nghiêm

Với nhiều gia đình, lễ dâng Phật trong ngày Rằm tháng Giêng mang ý nghĩa mở đầu năm mới bằng sự thanh tịnh. Mâm lễ chay thường giản dị nhưng chỉn chu, gồm hoa tươi, trái cây, trầu cau, rượu trắng và hương đèn đầy đủ.

Cách bày mâm ngũ quả thể hiện rõ nét văn hóa vùng miền. Người miền Bắc thường chọn nải chuối tiêu cong đẹp ôm trọn bưởi, quýt, táo hoặc lê, tạo bố cục hài hòa và biểu tượng che chở. Trong khi đó, miền Nam ưu tiên các loại quả như dừa, mãng cầu, sung, xoài, dưa hấu, gửi gắm ước mong “cầu sung vừa đủ xài” – một cách cầu tài lộc rất đời thường nhưng gần gũi.

Hoa tươi cũng được lựa chọn kỹ lưỡng. Cúc vàng, lay ơn, huệ trắng hay hồng đỏ đều mang ý nghĩa tốt lành. Riêng hoa ly vẫn có quan điểm khác nhau: có nơi kiêng vì gợi chữ “ly”, song cũng nhiều gia đình sử dụng vì vẻ đẹp trang nhã. Điều quan trọng nhất vẫn là sự tươi mới, sạch sẽ và cách bày trí trang nghiêm.

Mâm cỗ cúng gia tiên: Nét ẩm thực và lòng hiếu kính

Khác với lễ dâng Phật, mâm cỗ cúng gia tiên thường là cỗ mặn, thể hiện rõ đặc trưng ẩm thực từng vùng. Ở miền Bắc, hình ảnh gà luộc vàng óng, xôi gấc đỏ, bánh chưng xanh, canh măng hay canh bóng gần như không thể thiếu. Mâm cỗ đầy đặn không chỉ để dâng hương mà còn gợi không khí Tết còn vương lại trong những ngày đầu xuân.

Miền Nam lại quen thuộc với thịt kho tàu, canh khổ qua nhồi thịt, gỏi ngó sen… Những món ăn này mang thông điệp rất rõ ràng: cầu năm mới “khổ qua”, mọi việc hanh thông, gia đình thuận hòa. Dù cách nấu khác nhau, điểm chung vẫn là sự tươm tất và lòng thành.

Bên cạnh món ăn, mâm lễ đầy đủ hương, đèn nến, hoa tươi, trầu cau, rượu trắng và vàng mã giúp nghi thức được hoàn thiện. Tuy nhiên, trong bối cảnh hiện đại, nhiều gia đình đã linh hoạt hơn. Nhà ít người có thể chuẩn bị mâm gọn nhẹ, tránh lãng phí nhưng vẫn đảm bảo sự trang nghiêm.

Điều này phản ánh một thay đổi đáng chú ý: giá trị cốt lõi của Rằm tháng Giêng không nằm ở số lượng món ăn, mà ở sự sum họp và tâm thế hướng thiện khi bước vào năm mới.

Cúng sớm hay đúng ngày? Giờ nào phù hợp năm 2026?

Năm 2026, Rằm tháng Giêng rơi vào ngày làm việc, vì vậy nhiều gia đình chọn cúng sớm vào cuối tuần trước đó để các thành viên có thể quây quần đông đủ. Đây là lựa chọn phổ biến trong vài năm gần đây, khi nhịp sống đô thị khiến việc sắp xếp thời gian trở nên khó khăn hơn.

Nếu cúng đúng ngày chính Rằm (3/3/2026), khung giờ chiều từ 15h đến 19h thường được xem là thuận lợi, trong đó khoảng 17h–19h được nhiều người lựa chọn. Trường hợp bận rộn, buổi sáng từ 5h–7h cũng phù hợp. Dù vậy, yếu tố quan trọng nhất vẫn là sự thành tâm, không cần quá khắt khe nếu điều kiện không cho phép.

Văn khấn truyền thống trong ngày Rằm tháng Giêng thường bắt đầu bằng lời kính lạy chư Phật, thần linh, tổ tiên và lời thỉnh cầu phù hộ bình an, vạn sự tốt lành. Gia chủ có thể tham khảo văn khấn cổ truyền và điều chỉnh thông tin họ tên, địa chỉ cho phù hợp, miễn giữ được sự trang nghiêm khi thực hiện nghi lễ.

Rằm tháng Giêng năm Bính Ngọ vì thế không chỉ là một ngày lễ theo lịch âm. Đó là khoảnh khắc nhắc mỗi gia đình chậm lại, thắp nén hương đầu năm và xác lập niềm tin cho chặng đường phía trước. Dù mâm cao cỗ đầy hay giản dị vừa đủ, giá trị bền vững nhất vẫn là sự kết nối giữa các thế hệ – điều làm nên chiều sâu văn hóa của người Việt suốt bao đời.

*Thông tin chỉ mang tính tham khảo, chiêm nghiệm