Chồng không cho vợ về nhà ngoại ăn Tết có thể bị phạt đến 10 triệu đồng

Tết Nguyên đán là dịp sum họp, để mỗi người trở về thăm gia đình, người thân sau một năm làm việc. Thế nhưng trên thực tế, không ít phụ nữ gặp phải sự ngăn cản từ chồng khi muốn về quê ngoại ăn Tết. Việc cấm đoán, đe dọa không cho vợ về thăm bố mẹ, thậm chí dùng tiền bạc để gây sức ép không chỉ thể hiện tư tưởng gia trưởng mà còn xâm phạm các quyền cơ bản của công dân được pháp luật bảo vệ.

Điều 17 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014 quy định vợ chồng bình đẳng, tôn trọng danh dự, nhân phẩm và quyền tự do cá nhân của nhau. Không bên nào được áp đặt, kiểm soát hoặc hạn chế quyền chính đáng của người còn lại một cách vô lý. Do đó, hành vi ngăn cản, đe dọa hoặc sử dụng biện pháp kinh tế để ép buộc vợ không về thăm gia đình có thể bị xem là vi phạm pháp luật.

Bên cạnh đó, Luật Phòng, chống bạo lực gia đình năm 2022 xác định các hành vi gây tổn hại về tinh thần, như đe dọa, kiểm soát, cô lập hoặc cản trở việc duy trì quan hệ với người thân, cũng có thể bị coi là bạo lực gia đình.

Hiến pháp năm 2013 (Điều 23) khẳng định công dân có quyền tự do đi lại và cư trú theo quy định của pháp luật. Mặc dù vợ chồng có nghĩa vụ chung sống với nhau, nhưng điều đó không đồng nghĩa với việc tước bỏ quyền tự do đi lại. Vì vậy, người vợ hoàn toàn có quyền về thăm hoặc sinh sống tại nhà mẹ đẻ theo nguyện vọng chính đáng của mình.

Ngăn cản vợ về nhà mẹ đẻ bị xử lý thế nào?

Theo khoản 1 Điều 55 Nghị định 144/2021/NĐ-CP, hành vi cấm thành viên gia đình ra khỏi nhà, ngăn cản gặp gỡ người thân, bạn bè nhằm mục đích cô lập hoặc gây áp lực tâm lý thường xuyên có thể bị xử phạt cảnh cáo hoặc phạt tiền từ 5 – 10 triệu đồng.

Như vậy, nếu người chồng không cho vợ (hoặc vợ và con) về quê ngoại ăn Tết với mục đích cô lập, kiểm soát hoặc tạo sức ép tinh thần thì đây là hành vi vi phạm pháp luật và có thể bị xử phạt hành chính từ 5 triệu đồng đến 10 triệu đồng. Ngoài ra, người vi phạm còn có thể bị buộc xin lỗi công khai nếu nạn nhân yêu cầu.

Tuy nhiên, không phải mọi trường hợp không đồng ý cho vợ về quê ngoại đều bị xử phạt. Quy định chỉ áp dụng khi có căn cứ cho thấy hành vi đó nhằm cô lập, gây áp lực tâm lý hoặc kiểm soát trái pháp luật. Ngược lại, nếu người vợ có hành vi tương tự đối với chồng với cùng mục đích gây sức ép tinh thần thì cũng có thể bị xử lý với mức phạt tương đương.

Các hành vi bạo lực gia đình khác có thể bị xử phạt

Ngoài hành vi ngăn cản về thăm gia đình, nhiều hành vi bạo lực gia đình khác cũng bị xử phạt theo Mục 4 Nghị định 144/2021/NĐ-CP:

• Phạt tiền từ 5 – 10 triệu đồng đối với hành vi đánh đập gây thương tích cho thành viên gia đình.

• Phạt tiền từ 10 – 20 triệu đồng nếu:

  • Sử dụng công cụ, phương tiện hoặc vật dụng khác gây thương tích;

  • Không kịp thời đưa nạn nhân đi cấp cứu hoặc không chăm sóc trong thời gian điều trị (trừ trường hợp nạn nhân từ chối);

  • Đối xử tệ bạc như bắt nhịn ăn, nhịn uống, chịu rét, mặc rách, hạn chế vệ sinh cá nhân;

  • Bỏ mặc không chăm sóc phụ nữ mang thai, phụ nữ đang nuôi con nhỏ hoặc người phụ thuộc.

• Phạt tiền từ 5 – 10 triệu đồng đối với hành vi lăng mạ, xúc phạm danh dự, nhân phẩm thành viên gia đình.

• Phạt cảnh cáo hoặc phạt tiền (theo mức luật định) đối với hành vi cản trở thành viên gia đình thực hiện quyền làm việc hoặc tham gia các hoạt động xã hội hợp pháp, lành mạnh.

Có thể thấy, mức xử phạt đối với hành vi bạo lực gia đình hiện nay đã được nâng lên đáng kể, thể hiện sự siết chặt chế tài nhằm bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của các thành viên trong gia đình.

Không cho vợ/chồng chăm sóc cha mẹ có bị phạt?

Theo Điều 56 Nghị định 144/2021/NĐ-CP, hành vi ngăn cản việc thực hiện quyền, nghĩa vụ thăm nom, chăm sóc giữa ông bà và cháu; cha mẹ và con; vợ và chồng; anh chị em với nhau có thể bị phạt tiền từ 5 – 10 triệu đồng (trừ trường hợp bị hạn chế quyền theo quyết định của tòa án).

Do đó, nếu vợ hoặc chồng ngăn cản bên còn lại thăm nom, chăm sóc cha mẹ của mình thì cũng bị xem là hành vi vi phạm pháp luật và có thể bị xử phạt hành chính từ 5 triệu đồng đến 10 triệu đồng theo quy định.