Kể từ năm 2026: Những trường hợp này sẽ dừng hưởng lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội

Từ năm 2026, việc chi trả lương hưu và trợ cấp bảo hiểm xã hội (BHXH) hằng tháng sẽ được thực hiện theo các quy định mới của Luật Bảo hiểm xã hội 2024. Trong đó, pháp luật đã quy định cụ thể những trường hợp người đang hưởng lương hưu, trợ cấp BHXH có thể bị tạm dừng, chấm dứt hoặc được khôi phục quyền lợi. Người lao động và người đang hưởng chế độ cần nắm rõ để bảo đảm quyền lợi chính đáng của mình.

Theo Điều 75 Luật Bảo hiểm xã hội 2024, các trường hợp liên quan đến việc tạm dừng, chấm dứt và tiếp tục chi trả lương hưu, trợ cấp BHXH hằng tháng đã được quy định rõ ràng, minh bạch. Những quy định này sẽ chính thức được áp dụng từ năm 2026 và có tác động trực tiếp đến hàng triệu người đang hưởng chế độ hưu trí, trợ cấp xã hội trên cả nước.

Những trường hợp bị tạm dừng hưởng lương hưu, trợ cấp BHXH

Người đang hưởng lương hưu hoặc trợ cấp BHXH hằng tháng sẽ bị tạm dừng chi trả nếu rơi vào một trong các trường hợp sau:

• Xuất cảnh trái phép theo quy định của pháp luật Việt Nam.
• Bị Tòa án tuyên bố mất tích, khiến cơ quan BHXH không thể xác định tình trạng pháp lý của người hưởng.
• Không xác minh được thông tin người thụ hưởng, bao gồm các trường hợp thiếu hoặc sai lệch dữ liệu theo quy định về quản lý người hưởng BHXH.

Trong thời gian bị tạm dừng, người hưởng sẽ chưa được nhận lương hưu hoặc trợ cấp, cho đến khi có căn cứ pháp lý để khôi phục việc chi trả.

Các trường hợp bị chấm dứt hưởng lương hưu, trợ cấp BHXH

Khác với tạm dừng, việc chấm dứt hưởng lương hưu, trợ cấp BHXH đồng nghĩa với việc quyền hưởng chế độ hằng tháng sẽ không còn hiệu lực nếu người hưởng thuộc một trong các trường hợp sau:

• Người hưởng đã chết hoặc bị Tòa án tuyên bố là đã chết.
• Có văn bản tự nguyện từ chối hưởng lương hưu hoặc trợ cấp BHXH hằng tháng.
• Có kết luận của cơ quan có thẩm quyền xác định việc hưởng BHXH là không đúng quy định pháp luật, chẳng hạn do gian lận hoặc sai đối tượng.

Đây là những trường hợp chấm dứt mang tính pháp lý rõ ràng, không áp dụng cơ chế chi trả bù như tạm dừng.

Khi nào được tiếp tục hưởng lương hưu, trợ cấp BHXH sau khi bị dừng?

Luật cũng quy định rõ các trường hợp được khôi phục quyền hưởng lương hưu, trợ cấp BHXH, bao gồm:

• Người xuất cảnh trái phép đã trở về nước và có xác nhận hợp pháp.
• Có quyết định của Tòa án hủy bỏ quyết định tuyên bố mất tích hoặc tuyên bố đã chết.
• Trường hợp trước đó chưa xác minh được thông tin người hưởng, nay đã hoàn tất xác minh theo quy định.

Đáng chú ý, với các trường hợp này, lương hưu và trợ cấp BHXH sẽ được chi trả đầy đủ, bao gồm cả phần tiền của thời gian chưa nhận trong thời gian bị tạm dừng.

Riêng đối với người từng từ chối nhận lương hưu bằng văn bản, nếu sau đó có đề nghị hưởng lại, thì việc chi trả chỉ được tính từ thời điểm cơ quan BHXH nhận được văn bản đề nghị, không truy lĩnh phần đã từ chối trước đó.

Quyền lợi của thân nhân khi người hưởng qua đời

Luật Bảo hiểm xã hội 2024 cũng bảo đảm quyền lợi cho thân nhân người hưởng lương hưu, trợ cấp BHXH:

• Nếu người đang hưởng chưa nhận hết tiền lương hưu, trợ cấp trước khi chết, thì thân nhân được nhận khoản tiền của những tháng chưa chi trả.
• Trường hợp người hưởng bị tạm dừng do Tòa án tuyên bố mất tích, sau đó bị tuyên bố là đã chết, thì thân nhân không được nhận lương hưu, trợ cấp trong thời gian đã bị tạm dừng.

Hồ sơ đề nghị tiếp tục hưởng lương hưu, trợ cấp BHXH

Theo Điều 80 Luật Bảo hiểm xã hội 2024, người có nhu cầu khôi phục việc hưởng lương hưu, trợ cấp BHXH cần chuẩn bị hồ sơ gồm:

• Văn bản đề nghị tiếp tục hưởng lương hưu, trợ cấp BHXH hằng tháng.
• Các giấy tờ chứng minh tương ứng với từng trường hợp, như:
• Văn bản xác nhận của cơ quan nhà nước về việc đã trở về nước.
• Quyết định của Tòa án hủy bỏ tuyên bố mất tích hoặc đã chết.

Sau khi tiếp nhận đầy đủ hồ sơ hợp lệ, cơ quan BHXH có trách nhiệm giải quyết trong thời hạn 10 ngày làm việc. Trường hợp không giải quyết, cơ quan BHXH phải trả lời bằng văn bản và nêu rõ lý do.