Ôn thi vào lớp 10 môn Văn 2026: Không chỉ luyện đề, học sinh cần chú ý kỹ năng quan trọng này

Kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10 luôn được xem là một trong những dấu mốc quan trọng đối với học sinh THCS. Trong giai đoạn nước rút, môn Ngữ văn tiếp tục là môn học khiến nhiều học sinh lo lắng bởi yêu cầu không chỉ nằm ở việc ghi nhớ kiến thức mà còn đòi hỏi khả năng phân tích, diễn đạt và tư duy cá nhân.

Những tuần gần đây, nhiều trường học và địa phương đã tổ chức các đợt khảo sát, thi thử môn Ngữ văn nhằm giúp học sinh làm quen áp lực phòng thi cũng như cấu trúc đề theo định hướng Chương trình giáo dục phổ thông 2018. Đây được xem là nguồn tài liệu hữu ích để học sinh tự đánh giá năng lực trước kỳ thi chính thức.

Tuy nhiên, theo giáo viên Ngữ văn, không ít học sinh hiện vẫn đang ôn tập theo cách thiếu hiệu quả. Nhiều em dành phần lớn thời gian để chép văn mẫu hoặc luyện đề liên tục nhưng lại ít chú ý đến kỹ năng đọc hiểu, phân tích vấn đề và trình bày suy nghĩ cá nhân.

Môn Văn không còn là cuộc đua học thuộc lòng

Khác với trước đây, đề thi Ngữ văn vào lớp 10 hiện có xu hướng tăng cường tính thực tế và khả năng vận dụng kiến thức. Các câu hỏi không chỉ yêu cầu học sinh nhớ nội dung tác phẩm mà còn khuyến khích bày tỏ quan điểm, liên hệ cuộc sống và đưa ra góc nhìn cá nhân.

Ở phần Đọc hiểu, học sinh thường gặp các dạng câu hỏi về phương thức biểu đạt, biện pháp tu từ, nội dung văn bản hoặc thông điệp được gửi gắm qua ngữ liệu. Nhiều câu hỏi yêu cầu liên hệ thực tế nên nếu chỉ học thuộc kiến thức trong sách giáo khoa, học sinh dễ lúng túng khi làm bài.

Trong khi đó, phần Viết lại là nội dung quyết định điểm số của nhiều thí sinh. Đề thi thường gồm đoạn văn nghị luận xã hội khoảng 200 chữ và bài văn nghị luận văn học khoảng 400 chữ. Đây là phần đòi hỏi khả năng lập luận logic, triển khai ý mạch lạc và sử dụng dẫn chứng phù hợp.

Theo giáo viên, lỗi phổ biến của học sinh là viết dài nhưng lan man, thiếu trọng tâm hoặc lặp ý. Một số em phụ thuộc quá nhiều vào văn mẫu nên bài viết thiếu tự nhiên, không thể hiện được quan điểm riêng.

Thay vì cố gắng học thuộc nguyên bài, học sinh được khuyến khích hiểu bản chất vấn đề, nắm ý chính của tác phẩm và luyện cách diễn đạt theo ngôn ngữ của mình. Đây cũng là cách giúp bài viết có cảm xúc và tạo thiện cảm với người chấm.

Kỹ năng đọc và quản lý thời gian rất quan trọng

Nhiều giáo viên cho rằng một trong những yếu tố giúp học sinh cải thiện điểm môn Văn là hình thành thói quen đọc thường xuyên. Việc đọc thêm sách báo, tài liệu tham khảo hoặc theo dõi thời sự không chỉ giúp mở rộng vốn từ mà còn hỗ trợ học sinh có thêm dẫn chứng thực tế khi viết bài.

Những học sinh có vốn hiểu biết xã hội tốt thường dễ triển khai ý hơn ở phần nghị luận xã hội. Các dẫn chứng gần gũi, cập nhật đời sống cũng giúp bài viết thuyết phục hơn thay vì chỉ đưa ra những lý lẽ chung chung.

Ngoài kỹ năng viết, việc phân bổ thời gian hợp lý trong phòng thi cũng rất quan trọng. Theo cấu trúc hiện nay tại Hà Nội, đề thi Ngữ văn có thời lượng làm bài 120 phút với hai phần Đọc hiểu và Viết.

Giáo viên khuyến nghị học sinh nên dành khoảng 30–35 phút cho phần Đọc hiểu để trả lời đầy đủ các ý hỏi. Khoảng 30 phút tiếp theo có thể dùng để viết đoạn văn nghị luận xã hội và khoảng 40 phút dành cho bài văn nghị luận chính.

Phần thời gian còn lại nên được sử dụng để đọc lại bài, kiểm tra lỗi chính tả, cách dùng từ và chỉnh sửa diễn đạt. Đây là bước thường bị nhiều học sinh bỏ qua dù có thể giúp tránh mất điểm đáng tiếc.

Bên cạnh đó, sơ đồ tư duy cũng được xem là công cụ hữu ích trong quá trình ôn tập. Việc hệ thống hóa kiến thức theo từng tác phẩm, nhân vật hoặc chủ đề giúp học sinh ghi nhớ nhanh và dễ liên kết khi làm bài.

Giai đoạn nước rút cần ôn tập đúng cách

Theo nhiều giáo viên, ở giai đoạn sát kỳ thi, học sinh không nên học dàn trải quá nhiều tài liệu mà cần tập trung củng cố kiến thức trọng tâm và luyện kỹ năng làm bài.

Việc luyện đề vẫn cần thiết nhưng nên đi kèm quá trình tự đánh giá lỗi sai sau mỗi lần làm bài. Học sinh cần chú ý cách triển khai ý, khả năng lập luận và tính mạch lạc thay vì chỉ quan tâm đến độ dài bài viết.

Một bài văn đạt điểm cao không nhất thiết phải sử dụng từ ngữ quá cầu kỳ. Điều quan trọng là bài viết có bố cục rõ ràng, lập luận hợp lý, dẫn chứng phù hợp và thể hiện được suy nghĩ chân thực của người viết.

Trong bối cảnh kỳ thi tuyển sinh lớp 10 đang đến gần, việc ôn tập đúng phương pháp sẽ giúp học sinh giảm áp lực và tự tin hơn khi bước vào phòng thi.