Người lớn tuổi ngủ sau giờ này: Nguy cơ đột quỵ tăng cao, nghiên cứu 14 năm đưa ra cảnh báo

Giấc ngủ vốn được xem là “liều thuốc tự nhiên” của cơ thể. Tuy nhiên, không chỉ ngủ đủ bao nhiêu giờ, mà ngủ vào thời điểm nào cũng có thể ảnh hưởng sâu sắc đến sức khỏe tim mạch, đặc biệt ở người trung niên và cao tuổi.

Nghiên cứu mới do các nhà khoa học tại Brigham and Women's Hospital phối hợp cùng Harvard Medical School thực hiện đã phân tích dữ liệu của hơn 300.000 người tham gia từ cơ sở dữ liệu UK Biobank. Độ tuổi trung bình của nhóm này khoảng 57 và họ được theo dõi liên tục trong vòng 14 năm.

Kết quả cho thấy: thói quen thức khuya kéo dài không đơn thuần là vấn đề sinh hoạt cá nhân, mà có thể liên quan trực tiếp đến nguy cơ mắc bệnh tim mạch và đột quỵ.

Thức khuya sau 2 giờ sáng: Rủi ro tim mạch tăng rõ rệt

Dựa trên thời điểm đi ngủ và thức dậy, nhóm nghiên cứu chia người tham gia thành ba kiểu sinh hoạt chính.

Nhóm “cú đêm” là những người thường đi ngủ rất muộn, khoảng 2 giờ sáng hoặc trễ hơn, và thức dậy muộn. Nhóm ngủ sớm thường lên giường khoảng 21 giờ và bắt đầu ngày mới từ sáng sớm. Nhóm còn lại có giờ giấc không cố định, dao động giữa hai kiểu trên.

Sau 14 năm theo dõi, dữ liệu cho thấy nhóm thức khuya có nguy cơ gặp các vấn đề tim mạch cao hơn tới 79% so với nhóm trung gian. Đáng chú ý, nguy cơ đau tim hoặc đột quỵ ở “cú đêm” cao hơn khoảng 16%.

Ngược lại, nhóm ngủ sớm – dậy sớm ghi nhận nguy cơ tim mạch thấp hơn nhẹ, khoảng 5%. Dù mức giảm không lớn, nhưng đủ cho thấy xu hướng sinh hoạt ổn định, thuận theo nhịp sinh học tự nhiên có thể mang lại lợi ích bảo vệ nhất định.

Với người lớn tuổi, khi hệ tim mạch đã trải qua nhiều năm lão hóa, bất kỳ yếu tố nguy cơ nào kéo dài cũng có thể tích tụ thành hệ quả nghiêm trọng.

Lệch nhịp sinh học: “Thủ phạm” âm thầm phía sau

Cơ thể con người vận hành theo một đồng hồ sinh học nội tại, điều chỉnh chu kỳ ngủ – thức, hormone, huyết áp và nhịp tim theo ánh sáng ngày – đêm. Khi thường xuyên đi ngủ quá muộn, đặc biệt sau nửa đêm, đồng hồ này dễ rơi vào trạng thái lệch pha.

Sự lệch nhịp sinh học không chỉ khiến cơ thể mệt mỏi vào ban ngày mà còn ảnh hưởng đến hoạt động của hệ tim mạch. Huyết áp có thể tăng cao vào thời điểm lẽ ra phải hạ thấp. Nhịp tim và quá trình chuyển hóa đường, mỡ cũng thay đổi theo hướng bất lợi.

Bên cạnh đó, người thức khuya thường có xu hướng ăn tối muộn, ăn vặt ban đêm hoặc lựa chọn thực phẩm giàu năng lượng. Thời gian nghỉ ngơi ngắn lại khiến họ dễ ngủ không đủ giấc hoặc ngủ chập chờn. Những yếu tố này kết hợp lại tạo thành “chuỗi phản ứng dây chuyền” làm gia tăng nguy cơ xơ vữa động mạch, tăng huyết áp và rối loạn chuyển hóa.

Ở người lớn tuổi, cơ chế bù trừ của cơ thể đã suy giảm. Một vài năm duy trì thói quen ngủ muộn có thể chưa biểu hiện rõ, nhưng trong 10–15 năm, tác động tích lũy có thể trở thành biến cố đột ngột như nhồi máu cơ tim hoặc đột quỵ.

Không phải ai thức khuya cũng mắc bệnh, nhưng nguy cơ là có thật

Điều quan trọng cần hiểu là nghiên cứu không khẳng định mọi người ngủ sau 2 giờ sáng đều sẽ bị đột quỵ. Tuy nhiên, dữ liệu cho thấy mối liên hệ rõ ràng giữa kiểu sinh hoạt “cú đêm” kéo dài và tỷ lệ biến cố tim mạch cao hơn.

Điểm đáng lưu ý là phần lớn yếu tố nguy cơ trong nhóm thức khuya lại có thể thay đổi được. Điều chỉnh giờ ngủ, giảm ăn đêm, duy trì vận động đều đặn, hạn chế thuốc lá và kiểm soát huyết áp là những biện pháp hoàn toàn nằm trong khả năng cá nhân.

Với người lớn tuổi, việc xây dựng lịch ngủ ổn định – lên giường trước 23 giờ, tránh ánh sáng xanh từ thiết bị điện tử vào ban đêm và duy trì thời gian thức dậy cố định – có thể giúp đồng hồ sinh học trở lại quỹ đạo tự nhiên.

Thay đổi này không chỉ hỗ trợ tim mạch mà còn cải thiện trí nhớ, tâm trạng và chất lượng sống tổng thể.

Kết bài

Giấc ngủ tưởng chừng đơn giản nhưng lại là mắt xích quan trọng trong bức tranh sức khỏe dài hạn. Ở người lớn tuổi, việc thường xuyên đi ngủ quá muộn, đặc biệt sau 2 giờ sáng, có thể làm gia tăng nguy cơ đột quỵ và các biến cố tim mạch theo thời gian.

Trong khi nhiều yếu tố nguy cơ tim mạch khó kiểm soát, thì giờ đi ngủ là điều mỗi người có thể chủ động điều chỉnh. Một thay đổi nhỏ trong thói quen ban đêm hôm nay có thể là bước phòng ngừa thầm lặng nhưng bền bỉ cho trái tim ngày mai.