Virus Nipah tái bùng phát, tỷ lệ tử vong trên 40%: Bộ Y tế phát cảnh báo khẩn

Virus Nipah tái xuất: Mối đe dọa y tế chưa có thuốc đặc trị

Theo thông tin từ hệ thống giám sát bệnh truyền nhiễm quốc tế, từ cuối tháng 12/2025 đến cuối tháng 1/2026, Ấn Độ ghi nhận một số trường hợp nghi nhiễm virus Nipah tại bang Tây Bengal, trong đó đã có ca được xét nghiệm khẳng định. Dù số lượng ca bệnh chưa lớn, nhưng sự xuất hiện trở lại của Nipah ngay lập tức làm dấy lên lo ngại trong khu vực, bởi đây là loại virus có tỷ lệ tử vong rất cao và chưa có vắc xin phòng bệnh.

Virus Nipah được phát hiện lần đầu vào năm 1999 tại Malaysia, sau đó ghi nhận ở Bangladesh và Ấn Độ. Khác với nhiều bệnh truyền nhiễm khác, Nipah không bùng phát theo chu kỳ đều đặn mà thường xuất hiện rải rác, khó dự đoán. Tuy nhiên, mỗi khi dịch xảy ra, mức độ nguy hiểm luôn ở ngưỡng báo động do khả năng gây biến chứng thần kinh nặng và tỷ lệ tử vong có thể vượt quá 40%, thậm chí cao hơn ở những ca nhập viện muộn.

Đáng chú ý, Nipah là bệnh truyền nhiễm thuộc nhóm A, có khả năng lây từ động vật sang người và từ người sang người. Tại Ấn Độ, nguồn lây chủ yếu được xác định liên quan đến dơi ăn quả. Virus có thể truyền qua thực phẩm, đồ uống bị nhiễm, qua tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết của động vật hoặc người bệnh, khiến việc kiểm soát trở nên đặc biệt khó khăn trong bối cảnh giao thương và di chuyển quốc tế ngày càng gia tăng.

Dấu hiệu nhận biết và con đường lây truyền cần đặc biệt lưu ý

Thời gian ủ bệnh của virus Nipah thường kéo dài từ vài ngày đến hai tuần. Giai đoạn đầu, người nhiễm có thể xuất hiện những triệu chứng khá giống cúm thông thường như đau đầu, đau cơ, mệt mỏi, nôn mửa hoặc đau họng. Chính sự mơ hồ này khiến bệnh dễ bị bỏ sót trong những ngày đầu.

Tuy nhiên, diễn biến của Nipah có thể chuyển nặng rất nhanh. Sau giai đoạn khởi phát, người bệnh có nguy cơ rơi vào tình trạng chóng mặt, buồn ngủ bất thường, rối loạn ý thức, thậm chí co giật và viêm não cấp. Đây cũng là nguyên nhân khiến Nipah được xếp vào nhóm bệnh truyền nhiễm đặc biệt nguy hiểm, đòi hỏi phát hiện sớm và cách ly kịp thời.

Virus có thể lây lan thông qua việc sử dụng thực phẩm chưa được xử lý an toàn, đặc biệt là trái cây bị động vật hoang dã cắn dở hoặc các loại nước ép, nhựa cây chưa qua chế biến. Ngoài ra, tiếp xúc gần với người bệnh hoặc chăm sóc người nghi nhiễm mà không có biện pháp bảo hộ phù hợp cũng làm tăng nguy cơ lây truyền trong cộng đồng.

Việt Nam chủ động ứng phó, người dân cần thực hiện nghiêm các biện pháp phòng bệnh

Tính đến ngày 26/1/2026, Việt Nam chưa ghi nhận trường hợp mắc bệnh do virus Nipah. Tuy nhiên, trước diễn biến phức tạp của dịch bệnh trong khu vực, Bộ Y tế đã yêu cầu các địa phương tăng cường giám sát tại cửa khẩu, cơ sở y tế và cộng đồng, sẵn sàng phương án ứng phó nếu phát hiện ca nghi ngờ.

Song song với các biện pháp ở cấp quản lý, Bộ Y tế nhấn mạnh vai trò chủ động của mỗi người dân trong phòng ngừa dịch bệnh. Việc hạn chế di chuyển đến các khu vực đang có dịch, đặc biệt khi không thực sự cần thiết, được xem là bước bảo vệ đầu tiên và quan trọng nhất.

Đối với những người vừa trở về từ vùng có nguy cơ, việc tự theo dõi sức khỏe trong vòng 14 ngày là điều bắt buộc. Khi xuất hiện các dấu hiệu bất thường như sốt, đau đầu, mệt mỏi kéo dài, rối loạn ý thức hoặc co giật, cần nhanh chóng liên hệ cơ sở y tế gần nhất, đồng thời hạn chế tiếp xúc với người xung quanh và cung cấp đầy đủ thông tin dịch tễ cho nhân viên y tế.

Bên cạnh đó, an toàn thực phẩm tiếp tục là yếu tố then chốt. Người dân được khuyến cáo duy trì thói quen ăn chín, uống sôi, rửa sạch và gọt vỏ trái cây trước khi sử dụng. Các loại trái cây có dấu hiệu bị dơi hoặc chim gặm nhấm cần được loại bỏ hoàn toàn. Việc sử dụng các loại nước, nhựa cây chưa qua chế biến cũng tiềm ẩn nguy cơ và nên tránh tuyệt đối.

Trong sinh hoạt hàng ngày, hạn chế tiếp xúc với động vật hoang dã, đặc biệt là dơi ăn quả, là biện pháp cần được duy trì lâu dài. Trường hợp buộc phải tiếp xúc với động vật trong quá trình giết mổ hoặc chăn nuôi, cần rửa tay kỹ bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn sau đó.

Cuối cùng, việc hạn chế tiếp xúc trực tiếp với người nghi mắc bệnh, cùng với sử dụng khẩu trang, găng tay và phương tiện bảo hộ khi chăm sóc người bệnh, đóng vai trò quan trọng trong việc ngăn chặn lây nhiễm chéo trong gia đình và cơ sở y tế.

Kết luận

Sự trở lại của virus Nipah là lời cảnh báo rõ ràng về nguy cơ của những dịch bệnh mới nổi, có khả năng gây tử vong cao và chưa có thuốc điều trị đặc hiệu. Trong bối cảnh Việt Nam chưa ghi nhận ca bệnh, việc chủ động phòng ngừa, nâng cao nhận thức và tuân thủ khuyến cáo của ngành y tế chính là “lá chắn” hiệu quả nhất để bảo vệ sức khỏe cá nhân và cộng đồng trước mối đe dọa dịch bệnh xuyên biên giới.