Tăng lương cơ sở năm 2026: Lương, phụ cấp và trợ cấp của công chức sẽ biến động ra sao?

Dự kiến trong năm 2026, nếu mức lương cơ sở được điều chỉnh tăng thì nhiều khoản đóng và chế độ liên quan cũng sẽ thay đổi theo.

Theo Kết luận 206-KL/TW của Bộ Chính trị, Bộ Nội vụ đang phối hợp với các cơ quan Trung ương rà soát, xây dựng và sửa đổi các quy định về tiền lương, phụ cấp đối với cán bộ, công chức, viên chức và lực lượng vũ trang để triển khai từ năm 2026. Đồng thời, Bộ Nội vụ cùng Bộ Tài chính và các cơ quan liên quan sẽ báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét việc điều chỉnh mức lương cơ sở trong năm 2026.

Nếu lương cơ sở được tăng, nhiều khoản đóng bảo hiểm và chế độ an sinh được tính dựa trên mức này cũng sẽ được điều chỉnh tương ứng.

Mức đóng bảo hiểm của người hưởng lương từ ngân sách

Theo Luật Bảo hiểm xã hội 2024 và Luật Việc làm 2025, tiền lương làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc, bảo hiểm y tế và bảo hiểm thất nghiệp đối với người hưởng lương theo chế độ Nhà nước được xác định từ tiền lương tháng theo chức vụ, chức danh, ngạch, bậc hoặc cấp bậc quân hàm.

Khoản tiền lương này còn bao gồm các loại phụ cấp như phụ cấp chức vụ, phụ cấp thâm niên vượt khung, phụ cấp thâm niên nghề và hệ số chênh lệch bảo lưu lương (nếu có). Do mức lương này gắn trực tiếp với lương cơ sở, nên khi lương cơ sở tăng thì mức đóng các loại bảo hiểm của nhóm đối tượng này cũng sẽ tăng theo.

Trợ cấp mai táng có thể được điều chỉnh

Theo Điều 85 của Luật Bảo hiểm xã hội 2024, trợ cấp mai táng đối với thân nhân người đang hưởng lương hưu được tính bằng 10 lần mức tham chiếu tại thời điểm người hưởng lương hưu qua đời.

Mức tham chiếu do Chính phủ quy định và trong thời gian chưa bãi bỏ lương cơ sở thì mức này được xác định tương đương với lương cơ sở. Khi lương cơ sở được thay thế, mức tham chiếu vẫn phải đảm bảo không thấp hơn mức lương cơ sở trước đó. Vì vậy, nếu lương cơ sở được điều chỉnh tăng trong năm 2026 thì trợ cấp mai táng cũng sẽ tăng tương ứng.

Khoản trợ cấp này được chi trả cho thân nhân, người thừa kế hoặc tổ chức, cá nhân trực tiếp đứng ra lo mai táng cho người qua đời.

Mức đóng bảo hiểm y tế cũng thay đổi

Theo Nghị định 188/2025/NĐ-CP hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Bảo hiểm y tế, mức đóng bảo hiểm y tế hằng tháng của học sinh, sinh viên được tính bằng 4,5% mức tham chiếu (hiện tương đương với lương cơ sở).

Ngân sách nhà nước hỗ trợ tối thiểu 50% mức đóng cho học sinh, sinh viên. Ngoài ra, tùy điều kiện kinh tế – xã hội, chính quyền địa phương có thể hỗ trợ thêm từ ngân sách địa phương.

Đối với người tham gia bảo hiểm y tế theo hộ gia đình, mức đóng được tính theo tỷ lệ giảm dần: người thứ nhất đóng 4,5% mức lương cơ sở; người thứ hai, thứ ba và thứ tư lần lượt đóng bằng 70%, 60% và 50% mức đóng của người thứ nhất; từ người thứ năm trở đi đóng bằng 40%.

Do đó, khi lương cơ sở tăng, mức đóng bảo hiểm y tế của các nhóm đối tượng này cũng sẽ được điều chỉnh tương ứng.