Nước đỗ đen từ lâu đã là thức uống quen thuộc trong nhiều gia đình Việt, đặc biệt vào những ngày nắng nóng. Vị thơm bùi, dễ uống cùng cảm giác thanh mát khiến nhiều người xem đây như một “thần dược” giải nhiệt. Không ít người còn có thói quen uống nước đỗ đen rang mỗi ngày với niềm tin giúp đẹp da, thanh lọc cơ thể và tốt cho sức khỏe.
Tuy nhiên, không phải ai cũng phù hợp với loại nước này. Dù đỗ đen rất giàu chất xơ, protein thực vật, folate, magie và chất chống oxy hóa, nhưng với một số đối tượng, uống nhiều lại có thể gây phản tác dụng. Các nguồn dinh dưỡng uy tín cũng cho thấy đỗ đen có thể gây khó tiêu, cản trở hấp thu một số khoáng chất nếu dùng không đúng cách.
Người có cơ địa hàn, hay lạnh bụng uống vào càng dễ mệt
Nước đỗ đen thường được xem là thức uống có tính mát. Với người có cơ địa nóng trong, dễ nổi mụn, thường xuyên khát nước thì đây là lựa chọn khá phù hợp. Nhưng với những người hay lạnh tay chân, dễ đau bụng, đi ngoài phân lỏng, bụng yếu, uống nhiều nước đỗ đen có thể khiến tình trạng nặng hơn.
Những người thuộc nhóm này thường có biểu hiện như:
- hay sợ lạnh
- ăn đồ mát dễ đau bụng
- thường xuyên đầy hơi, khó tiêu
- đi ngoài phân nát
Khi uống nước đỗ đen liên tục, nhất là uống lạnh hoặc uống thay nước lọc cả ngày, cơ thể có thể xuất hiện cảm giác mệt mỏi, bụng âm ỉ khó chịu, tiêu hóa chậm.
Đỗ đen vốn giàu chất xơ, nếu hệ tiêu hóa yếu thì việc dung nạp lượng lớn có thể gây chướng bụng và tăng sinh khí trong đường ruột. Đây cũng là điều các chuyên gia dinh dưỡng thường lưu ý đối với các loại đậu nói chung.
Vì vậy, nếu bạn thuộc nhóm người “bụng yếu”, tốt nhất chỉ nên uống lượng nhỏ, dùng ấm và không uống liên tục mỗi ngày.
Người đang uống thuốc tuyệt đối không nên dùng tùy tiện
Đây là nhóm rất nhiều người chủ quan. Không ít người có thói quen uống thuốc xong rồi dùng ngay nước đỗ đen rang thay nước lọc vì nghĩ rằng “đều là nước”.
Thực tế, đây là thói quen không nên duy trì.
Đỗ đen chứa nhiều hợp chất thực vật tự nhiên, trong đó có phytate và tannin – những chất có thể ảnh hưởng đến khả năng hấp thu một số khoáng chất và hoạt chất trong thuốc.
Điều này đặc biệt cần lưu ý với người đang dùng:
- thuốc bổ sung sắt, canxi, kẽm
- thuốc điều trị huyết áp
- thuốc tiểu đường
- thuốc dạ dày
- thuốc kháng sinh
Nếu uống nước đỗ đen quá gần thời điểm dùng thuốc, hiệu quả của thuốc có thể bị giảm đi.
Các chuyên gia thường khuyên nên uống thuốc bằng nước lọc, không dùng trà, cà phê hay các loại nước đậu để thay thế.
Nếu muốn uống nước đỗ đen, bạn nên cách thời điểm uống thuốc ít nhất từ 1–2 tiếng để hạn chế tương tác không mong muốn.
Đây là chi tiết rất quan trọng, nhất là với người lớn tuổi đang dùng thuốc hàng ngày.
Người bị bệnh thận hoặc có tiền sử sỏi thận cần đặc biệt cẩn trọng
Nhiều người nghĩ nước đỗ đen giúp “mát gan, bổ thận”, nhưng với người đang có vấn đề về thận thì không nên tự ý uống thường xuyên.
Đỗ đen chứa nhiều khoáng chất như kali, magie và photpho. Với người có chức năng thận suy giảm, cơ thể có thể khó đào thải hết lượng khoáng chất dư thừa này.
Ngoài ra, một số ý kiến dinh dưỡng cũng cho rằng các loại đậu có chứa oxalate ở mức nhất định. Với người từng có tiền sử sỏi thận, đặc biệt là sỏi oxalat, việc dùng quá nhiều có thể không phù hợp.
Những người thuộc nhóm sau nên hỏi ý kiến bác sĩ trước khi uống thường xuyên:
- người bị suy thận
- người có creatinine cao
- người từng bị sỏi thận
- người đang ăn chế độ hạn chế kali, photpho
Đừng vì nghe truyền miệng rằng nước đỗ đen “bổ thận” mà dùng hàng ngày khi chưa có tư vấn chuyên môn.
Uống nước đỗ đen thế nào mới tốt cho sức khỏe?
Không thể phủ nhận nước đỗ đen mang lại nhiều lợi ích nếu dùng đúng cách.
Đỗ đen rất giàu chất chống oxy hóa, protein thực vật và chất xơ, hỗ trợ tiêu hóa cũng như sức khỏe tim mạch.
Tuy nhiên, để phát huy lợi ích, bạn nên lưu ý:
Không uống thay hoàn toàn nước lọc
Đây là sai lầm phổ biến. Nước đỗ đen chỉ nên dùng như một thức uống bổ sung, không thay thế hoàn toàn nước lọc mỗi ngày.
Không uống quá nhiều
Mỗi ngày chỉ nên dùng khoảng 1–2 cốc vừa, không nên uống liên tục từ sáng đến tối.
Nên rang và nấu chín kỹ
Các loại đậu nói chung cần được nấu chín kỹ để giảm các chất kháng dinh dưỡng và giúp dễ tiêu hơn.
Không thêm quá nhiều đường
Nhiều người thích cho nhiều đường để dễ uống, nhưng điều này lại làm giảm lợi ích sức khỏe, đặc biệt với người có nguy cơ tiểu đường hoặc tăng cân.
Đừng thấy tốt mà lạm dụng
Trong quan niệm dân gian, những món ăn thức uống càng “mát” càng được yêu thích vào mùa hè. Nhưng cơ thể mỗi người khác nhau, không phải thứ gì tốt cho người này cũng phù hợp với người khác.
Nước đỗ đen cũng vậy.
Người khỏe mạnh có thể uống điều độ để giải nhiệt, nhưng với người cơ địa hàn, người đang uống thuốc và người có bệnh thận, việc sử dụng cần hết sức thận trọng.
Đôi khi chỉ vì một thói quen nhỏ mỗi ngày mà sức khỏe lại bị ảnh hưởng theo cách không ngờ tới.
Tác giả: Trang Hạ