Uống hàng ngày mà không để ý, loại đồ uống này đang âm thầm gây hại gan

Đồ uống ngọt: mối nguy bị xem nhẹ

Rượu bia gây hại gan là điều đã được nhắc đi nhắc lại suốt nhiều năm. Ngược lại, các loại đồ uống ngọt như nước ngọt có gas, trà sữa, nước tăng lực hay nước trái cây đóng chai lại thường được gắn với hình ảnh “dễ uống”, “giải khát nhanh” và thậm chí được coi là lựa chọn thay thế an toàn hơn rượu. Chính sự quen thuộc đó khiến nhiều người không nhận ra rằng gan đang phải làm việc quá tải mỗi ngày.

Gan là cơ quan chịu trách nhiệm chuyển hóa đường, đặc biệt là fructose – loại đường phổ biến trong đồ uống ngọt. Khi lượng đường nạp vào vượt quá khả năng xử lý, gan buộc phải chuyển phần dư thừa thành chất béo. Quá trình này diễn ra lặp đi lặp lại sẽ khiến mỡ tích tụ trong gan, từ đó làm tăng nguy cơ gan nhiễm mỡ, viêm gan và xơ gan theo thời gian.

Đáng chú ý, không chỉ đồ uống có đường mới gây hại. Nhiều người chuyển sang các sản phẩm được dán nhãn “không đường”, “ít calo” với hy vọng giảm rủi ro cho sức khỏe. Tuy nhiên, các nghiên cứu gần đây cho thấy những loại đồ uống sử dụng chất tạo ngọt nhân tạo cũng không phải là lựa chọn vô hại cho gan như nhiều người vẫn nghĩ.

Gan tổn thương theo cách âm thầm nhất

Điểm nguy hiểm của đồ uống ngọt nằm ở chỗ tác hại của chúng không bộc lộ ngay lập tức. Gan không có nhiều dây thần kinh cảm giác, nên khi tổn thương bắt đầu, cơ thể hầu như không phát ra tín hiệu rõ ràng. Người uống vẫn thấy khỏe, sinh hoạt bình thường, cho đến khi các chỉ số men gan tăng cao hoặc bệnh đã tiến triển sang giai đoạn mạn tính.

Các phân tích theo dõi sức khỏe dài hạn cho thấy, chỉ cần duy trì thói quen uống khoảng một cốc đồ uống ngọt mỗi ngày, nguy cơ gan nhiễm mỡ và xơ gan đã tăng lên đáng kể. Nguy hiểm hơn, nguy cơ tử vong do bệnh gan mạn tính cũng cao hơn rõ rệt so với những người hiếm khi sử dụng loại đồ uống này.

Cơ chế được ghi nhận là sự rối loạn hàng loạt protein trong máu liên quan đến viêm, tiêu hóa và chuyển hóa lipid. Khi những rối loạn này kéo dài, gan trở thành “điểm chịu trận” đầu tiên. Điều này lý giải vì sao nhiều người không uống rượu nhưng vẫn mắc các bệnh gan tiến triển.

Tin tích cực là gan có khả năng phục hồi nếu được “giảm tải” kịp thời. Việc thay thế đồ uống ngọt bằng nước lọc, trà hoặc cà phê không đường giúp giảm đáng kể nguy cơ tử vong do bệnh gan mạn tính, đồng thời cải thiện các chỉ số chuyển hóa trong cơ thể.

Không chỉ gan, đồ uống ngọt còn liên quan đến nguy cơ ung thư

Tác động tiêu cực của đồ uống ngọt không dừng lại ở gan. Nhiều bằng chứng khoa học cho thấy việc tiêu thụ thường xuyên các loại nước uống này có liên quan đến nguy cơ ung thư ở nhiều cơ quan khác nhau.

Ở đường tiêu hóa, lượng đường cao làm rối loạn hệ vi sinh đường ruột, thúc đẩy viêm mạn tính – một yếu tố nền tảng của quá trình hình thành ung thư. Các nghiên cứu theo dõi dài hạn cho thấy, những người uống đồ uống ngọt mỗi ngày có nguy cơ ung thư gan, ung thư đại trực tràng và ung thư khoang miệng cao hơn rõ rệt so với nhóm sử dụng rất hạn chế.

Đáng lưu ý, nguy cơ này không chỉ xuất hiện ở độ tuổi trung niên hay cao tuổi. Việc hình thành thói quen uống đồ ngọt từ sớm, đặc biệt trong giai đoạn thiếu niên, có thể làm tăng nguy cơ ung thư khởi phát sớm khi bước vào tuổi trưởng thành.

Ngay cả nước trái cây nguyên chất đóng chai – vốn thường được xem là “lành mạnh” – cũng không nằm ngoài vòng ảnh hưởng nếu tiêu thụ với tần suất cao. Hàm lượng đường tự nhiên cao, cộng với việc thiếu chất xơ như trong trái cây tươi, khiến gan vẫn phải gánh áp lực chuyển hóa tương tự các loại đồ uống có đường khác.

Uống gì để gan “dễ thở” hơn?

Trong bối cảnh đồ uống công nghiệp ngày càng phổ biến, việc lựa chọn thứ gì để uống mỗi ngày trở nên quan trọng hơn bao giờ hết. Điều đầu tiên cần lưu ý là đọc kỹ bảng thành phần, bởi đường có thể xuất hiện dưới nhiều tên gọi khác nhau. Khi các loại đường đứng ở vị trí đầu danh sách, điều đó đồng nghĩa với hàm lượng rất cao.

Bên cạnh đó, kiểm soát tổng lượng đường nạp vào mỗi ngày là yếu tố then chốt. Chỉ một chai nước ngọt dung tích lớn cũng có thể vượt quá mức khuyến nghị cho cả ngày, khiến gan phải xử lý “quá tải” chỉ trong thời gian ngắn.

Về lâu dài, nước lọc vẫn là lựa chọn an toàn và có lợi nhất cho gan. Trà, cà phê hoặc sữa không đường có thể dùng như phương án bổ sung, trong khi đồ uống ngọt nên được xếp vào nhóm cần hạn chế nghiêm ngặt, thay vì sử dụng thường xuyên như hiện nay.

Kết bài

Gan hiếm khi lên tiếng cầu cứu bằng những cơn đau rõ ràng. Phần lớn tổn thương diễn ra lặng lẽ, tích lũy từng ngày thông qua những thói quen tưởng như vô hại. Trong số đó, đồ uống ngọt chính là “kẻ phá hoại thầm lặng” đang hiện diện trong cuộc sống của rất nhiều người. Việc thay đổi lựa chọn đồ uống hôm nay có thể là cách đơn giản nhưng hiệu quả để bảo vệ gan và sức khỏe lâu dài về sau.