Có những vấn đề sức khỏe không gây đau đớn rõ rệt ở giai đoạn đầu. Thận là một trong số đó. Cơ quan này âm thầm lọc máu, đào thải chất cặn bã, điều hòa lượng nước và cân bằng điện giải trong cơ thể. Khi chức năng thận suy giảm, những thay đổi đôi khi xuất hiện ngay từ buổi sáng, lúc chúng ta vừa thức dậy.
Điều đáng chú ý là không phải cứ đau lưng mới là thận yếu. Một số biểu hiện rất quen thuộc như nước tiểu nhiều bọt, mặt hơi phù hay cảm giác mệt mỏi sau khi ngủ dậy cũng đáng được quan tâm nếu lặp đi lặp lại.
1. Mí mắt và khuôn mặt thường xuyên bị sưng khi thức dậy
Sau một đêm nằm ngủ, đôi khi chúng ta thấy mí mắt hơi sưng. Nếu tình trạng này chỉ xuất hiện thoáng qua, có thể liên quan đến việc ăn mặn, thiếu ngủ, dị ứng hoặc giữ nước tạm thời.
Tuy nhiên, nếu sáng nào thức dậy cũng thấy mí mắt sưng, khuôn mặt phù nề, đặc biệt khi tình trạng kéo dài và không rõ nguyên nhân, bạn nên lưu ý đến chức năng thận. Khi thận bị tổn thương, protein có thể thất thoát qua nước tiểu, làm giảm lượng protein trong máu và khiến dịch dễ tích tụ trong các mô.
Đừng vội kết luận mình mắc bệnh thận chỉ từ biểu hiện này. Nhưng nếu phù mắt đi kèm phù chân, tăng cân nhanh bất thường hoặc nước tiểu thay đổi, việc kiểm tra sức khỏe là cần thiết.
2. Nước tiểu buổi sáng có nhiều bọt bất thường
Nước tiểu đầu tiên sau khi ngủ dậy thường đậm màu hơn do cơ thể không được bổ sung nước trong nhiều giờ. Đây là hiện tượng sinh lý bình thường.
Tuy nhiên, nếu nước tiểu thường xuyên có nhiều bọt, lớp bọt dày, lâu tan và xuất hiện liên tục trong nhiều ngày, bạn nên chú ý. Một trong những nguyên nhân cần loại trừ là protein niệu, tức có protein trong nước tiểu do hàng rào lọc của thận bị tổn thương.
Cũng cần phân biệt rằng nước tiểu có bọt không phải lúc nào cũng là dấu hiệu bệnh thận. Dòng nước tiểu mạnh, nước tiểu cô đặc hoặc chất tẩy rửa trong bồn cầu cũng có thể tạo bọt. Cách xác định đáng tin cậy là xét nghiệm nước tiểu, đặc biệt là tỷ lệ albumin/creatinin niệu.
3. Nước tiểu sẫm màu, có màu bất thường
Nước tiểu buổi sáng thường vàng đậm hơn những thời điểm khác trong ngày. Nếu uống ít nước, cơ thể mất nước hoặc đổ nhiều mồ hôi, màu nước tiểu cũng có thể đậm hơn.
Nhưng nếu nước tiểu có màu đỏ, nâu sẫm như nước trà hoặc màu cola, đặc biệt khi hiện tượng này lặp lại, không nên xem nhẹ. Đây có thể là biểu hiện có máu trong nước tiểu, một tình trạng cần được kiểm tra để tìm nguyên nhân.
Máu trong nước tiểu có thể liên quan đến sỏi, nhiễm trùng đường tiết niệu, bệnh cầu thận hoặc những vấn đề khác của hệ tiết niệu. Không nên tự suy đoán nguyên nhân hay chỉ uống thêm nước để chờ tình trạng tự hết.
Nếu nước tiểu có máu nhìn thấy bằng mắt thường, bạn nên đi khám sớm, kể cả khi không đau.
4. Buổi sáng thức dậy vẫn mệt mỏi, thiếu năng lượng
Một đêm ngủ đủ giấc nhưng sáng dậy vẫn cảm thấy uể oải, đầu óc nặng nề, khó tập trung là tình trạng nhiều người gặp phải.
Nếu hiện tượng này kéo dài, không cải thiện dù đã nghỉ ngơi hợp lý, bạn nên tìm hiểu nguyên nhân. Bệnh thận mạn tính có thể gây thiếu máu do thận giảm sản xuất hormone erythropoietin, chất kích thích tủy xương tạo hồng cầu. Điều này khiến cơ thể dễ mệt, chóng mặt và giảm sức bền.
Ngoài ra, rối loạn giấc ngủ, thiếu máu do nguyên nhân khác, bệnh tuyến giáp hoặc nhiều vấn đề sức khỏe cũng có thể gây mệt mỏi. Vì vậy, không nên mặc định mệt vào buổi sáng đồng nghĩa với thận yếu.
5. Đi tiểu vào buổi sáng có sự thay đổi rõ rệt
Nếu trước đây bạn thường đi tiểu bình thường nhưng gần đây liên tục phải thức dậy đi tiểu nhiều lần trong đêm, lượng nước tiểu thay đổi hoặc có cảm giác tiểu không hết, hãy chú ý.
Khi thận suy giảm khả năng cô đặc nước tiểu, người bệnh có thể đi tiểu nhiều hơn, đặc biệt vào ban đêm. Một số người cũng nhận thấy lượng nước tiểu buổi sáng thay đổi rõ rệt.
Ngược lại, nếu lượng nước tiểu giảm đáng kể dù vẫn uống nước bình thường, nhất là khi kèm phù nề, khó thở hoặc mệt mỏi, cần được đánh giá y tế sớm.
Những thay đổi này cũng có thể liên quan đến tiểu đường, tuyến tiền liệt, nhiễm trùng tiết niệu, thuốc lợi tiểu hoặc thói quen uống nước trước khi ngủ. Điều quan trọng là không tự ý hạn chế uống nước để giảm số lần đi tiểu.
6. Huyết áp buổi sáng thường xuyên tăng cao
Huyết áp và sức khỏe thận có mối liên hệ rất chặt chẽ. Thận giúp điều hòa lượng muối, nước và các hormone tham gia kiểm soát huyết áp. Khi thận bị tổn thương, huyết áp có thể tăng lên. Ngược lại, huyết áp cao kéo dài cũng có thể làm tổn thương các mạch máu nhỏ trong thận.
Nếu thường xuyên đo huyết áp vào buổi sáng và nhận thấy chỉ số cao hơn mức bình thường, bạn không nên chỉ nghĩ do căng thẳng hoặc thiếu ngủ.
Hãy đo đúng cách, ngồi nghỉ khoảng 5 phút, đặt tay ngang tim và đo lại sau vài phút. Nếu huyết áp thường xuyên từ 130/80 mmHg trở lên, nên trao đổi với bác sĩ để được đánh giá nguy cơ tim mạch và thận. Một lần đo cao chưa đủ để chẩn đoán tăng huyết áp.