Trong dòng chảy gấp gáp của xã hội hiện đại, nơi xu hướng thay đổi từng ngày, câu hỏi về bản sắc văn hóa ngày càng trở nên cấp thiết. Thay vì nằm yên trong những không gian trưng bày tĩnh lặng, nhiều di sản đang được thế hệ trẻ tìm cách “đánh thức” bằng những phương thức sáng tạo mới. Tại Tà Lài – vùng đất nằm bên rìa Vườn Quốc gia Cát Tiên – thổ cẩm của người Mạ đang bước vào một hành trình như thế, sống động và đầy năng lượng trong ngôn ngữ thời trang đương đại mang tên “Legacy In Bloom”.
Dự án ra đời giữa bối cảnh nghề dệt truyền thống đứng trước nguy cơ mai một. Những khung cửi từng rộn ràng nay thưa vắng dần, lớp trẻ ít còn mặn mà với nghề của cha ông. “Legacy In Bloom” xuất hiện như một nỗ lực nối lại sợi dây đứt gãy ấy, đưa thổ cẩm trở lại đời sống thường nhật, gần gũi và dễ chạm hơn với công chúng hôm nay.
- Legacy In Bloom và hành trình giải mã văn hóa
Người khởi xướng dự án là Ao Kim Ngọc – một nhà sáng tạo trẻ lựa chọn con đường khó: đi ngược dòng để tìm về cội nguồn. Thay vì bê nguyên họa tiết truyền thống lên trang phục hiện đại, ê-kíp quyết định tiếp cận thổ cẩm người Mạ như một “mật mã văn hóa” cần được giải đọc cẩn trọng. Họ dành thời gian sống cùng cộng đồng Tà Lài, trò chuyện với nghệ nhân, quan sát từng thao tác dệt, từng cách phối màu mang tính bản địa sâu sắc.
Từ quá trình đó, những yếu tố cốt lõi nhất của thổ cẩm Mạ được chắt lọc: bảng màu gắn với tự nhiên, nhịp điệu hình học phản ánh quan niệm về vũ trụ, con người và môi trường sống. Tất cả được chuyển hóa tinh tế vào các thiết kế của thương hiệu Lypara, mang tinh thần trẻ trung, phóng khoáng nhưng vẫn giữ được chiều sâu văn hóa. Theo Ao Kim Ngọc, mục tiêu của dự án là để di sản hiện diện trong đời sống hiện tại, được mặc lên người, được cảm nhận bằng xúc giác và được tự hào lan tỏa.
- Tà Lài – nơi từng sợi vải kể chuyện
Với người Mạ, thổ cẩm chưa bao giờ là vật dụng đơn thuần. Mỗi tấm vải là một câu chuyện về thế giới quan, về mối quan hệ giữa con người và thiên nhiên. Những đường zigzag gợi nhắc vòng tuần hoàn của sự sống, hình ảnh muông thú, nhà sàn phản ánh môi trường cư trú và niềm tin bản địa. Nghề dệt được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác, bắt đầu từ khi những bé gái còn rất nhỏ, làm quen với khung cửi như một phần tất yếu của đời sống.
Những nghệ nhân như bà Ka Rỉn, bà Ka Hương chính là ký ức sống của cộng đồng. Họ nắm giữ kỹ thuật nhuộm màu từ cây rừng, cách se sợi thủ công và nhịp điệu dệt không máy móc nào sao chép được. Sự hiện diện của họ trong dự án mang ý nghĩa then chốt, đảm bảo rằng quá trình sáng tạo luôn dựa trên sự tôn trọng và thấu hiểu văn hóa gốc.
- Long House và thông điệp về tương lai bền vững
Chiến dịch được thực hiện tại Long House Tà Lài – nhà dài truyền thống giữa đại ngàn – như một điểm giao thoa biểu tượng giữa quá khứ và tương lai. Không gian này phản ánh đời sống cộng đồng của người Mạ, nơi con người, kiến trúc và thiên nhiên tồn tại trong mối quan hệ hài hòa. Những thiết kế mới xuất hiện tại đây tạo nên sự đối thoại mạnh mẽ giữa cái cũ và cái mới, khẳng định rằng di sản chỉ thực sự có sức sống khi được tiếp nối bằng sáng tạo.
“Legacy In Bloom” gửi đi một thông điệp rõ ràng về phát triển bền vững. Khi người trẻ chủ động tìm về nguồn cội, tiếp cận di sản bằng sự tôn trọng và tư duy mới, văn hóa truyền thống không bị đóng khung trong quá khứ mà trở thành nền tảng cho nghệ thuật đương đại vươn xa. Tại Tà Lài, thổ cẩm người Mạ đang nở rộ theo đúng nghĩa của nó: rực rỡ, sống động và sẵn sàng bước cùng tương lai.
