Tháng Chạp – tháng cuối cùng của năm âm lịch – từ lâu đã được người Việt coi là “tháng củ mật”, thời điểm cần đặc biệt cẩn trọng trong sinh hoạt, lời ăn tiếng nói cũng như các nghi lễ tâm linh. Trong đó, việc thắp hương mùng 1 tháng Chạp mang ý nghĩa mở đầu cho chuỗi ngày tổng kết năm cũ, chuẩn bị đón năm mới, nên càng được các gia đình chú trọng.
Theo các chuyên gia phong thủy, ngoài sự thành tâm, lễ cúng mùng 1 tháng Chạp cần đảm bảo tính trang nghiêm, đúng lễ nghi. Đặc biệt, có 3 thứ gia chủ nên tránh tuyệt đối đặt lên bàn thờ trong ngày này, nếu không muốn làm ảnh hưởng đến phúc khí, tài lộc và sự bình an của gia đình.
Mùng 1 tháng Chạp – thời điểm tâm linh quan trọng trong năm
Theo quan niệm dân gian, mùng 1 hàng tháng là ngày khởi đầu, có ảnh hưởng đến vận khí suốt cả tháng. Riêng mùng 1 tháng Chạp còn mang ý nghĩa “mở tháng cuối năm”, là lúc con cháu bày tỏ lòng biết ơn với tổ tiên, cầu mong gia đạo yên ổn, công việc hanh thông, năm cũ khép lại suôn sẻ.
Chính vì vậy, việc sắp xếp bàn thờ, chuẩn bị lễ vật và thắp hương trong ngày này cần được thực hiện cẩn trọng hơn so với những ngày thường.
1. Tránh đặt đồ giả lên bàn thờ
Một trong những điều đại kỵ khi thắp hương mùng 1 tháng Chạp là bày đồ giả trên bàn thờ, bao gồm hoa giả, quả giả hoặc các vật phẩm mang tính trang trí nhưng không phải đồ thật.
Nhiều gia đình cho rằng đồ giả tiện lợi, để được lâu, không tốn công thay mới. Tuy nhiên, theo quan niệm tâm linh và phong thủy, lễ vật dâng cúng phải là đồ thật, tươi mới thì mới thể hiện được sự thành kính đối với ông bà, tổ tiên.
Người xưa tin rằng tổ tiên “hưởng hương, hưởng hoa”, tức là cảm nhận bằng hương thơm và sinh khí tự nhiên. Việc bày toàn đồ giả không chỉ bị xem là thiếu thành tâm mà còn khiến không gian thờ cúng mất đi sự trang nghiêm, ảnh hưởng đến vận khí chung của gia đình.
2. Không tùy tiện đặt những loại hoa mang ý nghĩa không tốt
Hoa tươi là lễ vật gần như không thể thiếu trên bàn thờ ngày mùng 1. Tuy nhiên, không phải loại hoa nào cũng phù hợp để thờ cúng, nhất là trong tháng Chạp – thời điểm nhạy cảm về mặt phong thủy.
Theo các chuyên gia, gia chủ nên hạn chế hoặc tránh đặt một số loại hoa như:
- Hoa ly: Dù có hình thức đẹp, nhưng tên gọi và ý nghĩa thường gắn với sự chia ly, ly tán.
- Hoa sứ: Trong quan niệm dân gian, loài hoa này mang ý nghĩa không may mắn.
- Cúc vạn thọ: Tuy màu sắc rực rỡ nhưng mùi khá nồng, không phù hợp với không gian thờ cúng kín.
Thay vào đó, khi thắp hương mùng 1 tháng Chạp, gia chủ nên chọn những loại hoa có hương thơm nhẹ, ý nghĩa tốt lành, tượng trưng cho phúc lộc và sự bền vững như hoa cúc vàng, hoa hồng đỏ, lay ơn hoặc hoa huệ.
3. Không cắm hương vòng và vật kim loại vào bát hương
Để hương cháy lâu, một số gia đình có thói quen cắm chân hương vòng hoặc que kim loại trực tiếp vào bát hương. Theo phong thủy, đây là việc làm không phù hợp trong không gian thờ cúng gia đình.
Hương vòng và que sắt thường chỉ được sử dụng tại đền, chùa, miếu phủ – nơi có cách bài trí bát hương riêng biệt. Trong thờ cúng tại gia, việc đưa kim loại hoặc vật lạ vào bát hương có thể gây xáo trộn trường khí, ảnh hưởng đến sức khỏe và sự an yên của các thành viên trong nhà.
Nếu muốn sử dụng hương vòng, gia chủ nên đốt hương bên ngoài bát hương, sau đó đặt trên đĩa sạch, tuyệt đối không cắm trực tiếp vào bát hương tổ tiên.
Một số lưu ý khác khi thắp hương mùng 1 tháng Chạp
Ngoài việc tránh 3 điều trên, gia chủ cũng cần lưu ý giữ không gian thờ cúng luôn sạch sẽ, gọn gàng. Khu vực xung quanh và phía dưới bàn thờ không nên để đồ đạc lộn xộn, vật dụng không liên quan.
Khăn lau bàn thờ, chổi quét khu vực thờ cúng cần được dùng riêng, không dùng chung với đồ vệ sinh trong nhà để tránh uế tạp, mất sự thanh tịnh.
