Theo y học cổ truyền, rối loạn tiền định xảy ra do rối loạn khí huyết, đàm trọc, thận tinh hư tổn hoặc can dương vượng. Căn nguyên của tình trạng này thường do các tạng Can, Tỳ, Thận suy yếu làm khí huyết lên não không đầy đủ gây ra mất thăng bằng, chóng mặt.
Trong y học cổ truyền, mục tiêu điều trị là điều hòa khí huyết, bình can tiềm dương, trừ đàm thấp, kiện tỳ ích khí (những điều này còn được gọi là “bổ chính khu tà”).
Người bệnh có thể sử dụng một số món ăn bài thuốc có tác dụng bồi bổ cơ thể, giảm các triệu chứng liên quan, nâng cao sức khỏe của hệ thống tiền đình.
Canh nấm linh chi hầm gà ác
Nguyên liệu cần có là 1 con gà ác khoảng 500 gram, 5 gram nấm linh chi, 15 gram đảng sâm, 5 quả táo đó, gừng, hành, gia vị.
Gà ác làm sạch, chặt miếng nhỏ. Các nguyên liệu còn lại rửa cho sạch bụi bẩn. Cho nguyên liệu vào nồi và hầm nhỏ lửa khoảng 2 tiếng. Nêm nếm gia vị cho vừa miệng rồi ăn khi còn nóng.
Món ăn này có tác dụng bồi bổ khí huyết, giúp tăng sức đề kháng, dưỡng tâm an thần. Gà ác chứa nhiều protid và các axit amin thiết yếu. Linh chi chứa polysaccharide có tác dụng cải thiện tuần hoàn máu, điều hòa huyết áp. Kết hợp gà ác, nấm linh chi, đảng sâm bổ khí, táo đỏ bổ huyết sẽ giúp cải thiện tình trạng rối loạn tiền đình.
Cháo long nhãn, hạt sen, phục thần
Nguyên liệu cần có 30 gram hạt sen, 20 gram long nhãn, 10 gram phục thần (một vị thuốc từ nấm phục linh), 100 gram gạo nếp.
Cho các nguyên liệu vào nồi, thêm nước và nấu chín thành cháo. Nêm nếm gia vị cho vừa ăn.
Công dụng của món ăn này là an thần, bổ tâm, trị hoa mắt, chóng mặt, mất ngủ do suy nhược thần kinh. Long nhãn chứa nhiều vitamin nhóm B có tác dụng giúp căng thẳng, cải thiện tình trạng trọng mặt cho khí huyết hư. Hạt sen giàu alkaloid giúp an thần, điều hòa giấc ngủ.
Cháo ý dĩ
Nguyên liệu cần có 10 gram bạch chỉ, 30 gram bạch linh, 8 gram trần bì, 12 gram bán hạ chế, 50 gram ý dĩ.
Cho bạch chỉ, bạch linh, trần bì, bán hạ vào nồi, thêm nước và ninh nhỏ lửa trong khoảng 30 phút. Lấy nước này để nấu với ý dĩ, tạo thành cháo. Nêm gia vị cho vừa miệng và chia làm vài lần ăn trong ngày.
Món ăn thích hợp với người bị rối loạn tiền đình thể tỳ hư đàm trệ, tác dụng giáng trọc chỉ thống, khứ phong hóa đàm. Người bệnh có những biểu hiện như đau đầu, hoa mắt, mình mẩy nặng nề, ngực bụng đầy chướng hoặc có dấu hiệu rêu lưỡi trắng dày, miệng nhạt, lợm giọng buồn nôn, đại tiện lỏng có thể ăn món này để bồi bổ sức khỏe.
Óc lợn hầm
Cần có 1 bộ óc lợn, 4 quả táo đỏ, 10 gram thiên ma.
Thiên ma rửa sạch, thái nhỏ; táo đỏ bỏ hạt; óc lợn bóc bỏ phần màng bên ngoài. Cho tất cả nguyên liệu vào bát, thêm lượng nước vừa phải rồi đem hấp cách thủy trong khoảng 2 giờ. Nêm nếm gia vị cho vừa ăn, dùng khi còn nóng.
Món này có tác dụng giảm đau, trấn tĩnh, trị đau đầu, chóng mặt, chống co giật. Đây là món ăn phù hợp với người bị rối loạn tiền đình thể can dương nhiễu động. Các biểu hiện chủ yếu là hoa mắt chóng mặt, chao đảo, ù tai, đau đầu, mặt đỏ, mắt đỏ, tinh thần bức bối, dễ cáu giận, thích uống nước lạnh, ngủ hay mê, mất ngủ, tiểu tiện vàng đỏ, đại tiện táo…
Trứng chim cút nấu cùng hạt sen, long nhãn
Chuẩn bị 4 quả trứng chim cút, 15 gram hạt sen, 10 gram long nhãn.
Trứng chim cụt luộc chín, bóc vỏ; hạt sen bỏ tâm, long nhãn rửa sạch. Cho tất cả nguyên liệu vào nồi và nấu nhỏ lửa khoảng 30 phút. Khi ăn có thể thêm một chút đường phèn.
Món này có tác dụng kiện tỳ ích khí, dưỡng huyết an thần, bồi bổ phủ tạng, thích hợp với người bị rối loạn tiền đình thể tâm tỳ lưỡng hư. Người bệnh thường có các biểu hiện như miệng nhạt, chán ăn, cảm giác mệt mỏi, khó thở, mất ngủ, ngủ hay mê, trí nhớ giảm sút…
Người bệnh với những biểu hiện bất thường kéo dài, nghỉ ngơi không đỡ, tốt nhất nên đến bệnh viện để được bác sĩ kiểm tra, chẩn đoán chính xác nguyên nhân và có hướng điều trị phù hợp.
