Tía tô là loại rau thơm quen thuộc trong bữa cơm Việt. Lá có mùi thơm đặc trưng, thường được dùng ăn sống, cuốn với món luộc, nấu cháo, nấu canh hoặc làm gia vị. Đặc biệt, cây phát triển khá nhanh và có thể trồng trong chậu nhỏ nên rất thích hợp với nhà phố, ban công hay sân thượng.
Chọn chậu và đất trồng
Tía tô không cần chậu quá lớn. Với vài cây, bạn có thể dùng chậu có đường kính khoảng 25–30 cm, sâu từ 20 cm trở lên. Chậu cần có lỗ thoát nước ở đáy để tránh tình trạng đất bị úng sau khi tưới.
Đất trồng nên tơi xốp, giàu dinh dưỡng và thoát nước tốt. Có thể trộn đất với phân hữu cơ hoai mục, phân trùn quế hoặc một ít xơ dừa để đất nhẹ và giữ ẩm vừa phải. Không nên dùng đất quá chặt vì rễ tía tô sẽ khó phát triển.
Gieo hạt tía tô
Hạt tía tô khá nhỏ nên trước khi gieo có thể trộn hạt với một ít đất khô hoặc cát mịn để rải đều hơn. Rắc hạt lên bề mặt đất, sau đó phủ một lớp đất rất mỏng.
Tưới nước nhẹ bằng bình phun để tránh làm hạt bị trôi hoặc dồn vào một chỗ. Trong những ngày đầu, cần giữ cho bề mặt đất có độ ẩm nhưng không sũng nước.
Đặt chậu ở nơi có ánh sáng
Sau khi gieo hạt, đặt chậu ở nơi có ánh sáng tự nhiên, thoáng gió. Tía tô ưa sáng nhưng trong giai đoạn cây còn nhỏ, nếu nắng quá gắt có thể khiến cây non nhanh bị héo.
Khi cây đã cứng cáp, nên cho cây nhận ánh sáng vài giờ mỗi ngày. Đủ ánh sáng sẽ giúp cây phát triển khỏe, lá xanh và có mùi thơm rõ hơn.
Tỉa cây khi mọc quá dày
Khoảng một thời gian sau khi gieo, hạt bắt đầu nảy mầm. Khi cây mọc dày, nên tỉa bớt những cây yếu hoặc quá sát nhau để các cây còn lại có đủ không gian phát triển.
Nếu muốn trồng nhiều cây trong cùng một chậu, nên giữ khoảng cách vừa phải thay vì để cây chen chúc. Chậu quá dày thường khiến cây vươn cao, thân yếu và lá nhỏ.
Tưới nước đúng cách
Tía tô thích đất có độ ẩm nhưng không chịu được tình trạng úng kéo dài. Vì vậy, không nên tưới theo một lịch cố định mà nên quan sát đất trước khi tưới.
Nếu mặt đất bắt đầu se khô, có thể tưới một lượng vừa đủ. Vào những ngày nắng nóng, cây có thể cần nhiều nước hơn. Ngược lại, những ngày mưa hoặc độ ẩm cao thì nên giảm tưới.
Bón phân để cây nhiều lá
Sau khi cây phát triển ổn định, có thể bổ sung phân hữu cơ hoặc phân trùn quế định kỳ với lượng vừa phải. Không cần bón quá nhiều vì tía tô chủ yếu được trồng để lấy lá, bón quá tay có thể khiến cây phát triển mất cân đối.
Một lớp phân hữu cơ mỏng rải quanh gốc, sau đó tưới nước là cách đơn giản để bổ sung dinh dưỡng cho cây.
Mẹo để tía tô mọc nhiều nhánh, hái mãi không hết
Một trong những cách giúp chậu tía tô luôn có nhiều lá non là thường xuyên thu hái đúng cách. Khi cây đã đủ lớn, có thể ngắt phần ngọn thay vì chỉ hái từng chiếc lá già.
Việc ngắt ngọn kích thích các nhánh bên phát triển, từ đó chậu tía tô trở nên xum xuê hơn. Không nên để cây quá già mới bắt đầu thu hoạch vì thân có thể cứng và lá kém mềm.
Sau mỗi đợt thu hái, tiếp tục chăm sóc, tưới nước và bổ sung dinh dưỡng nhẹ nếu cần. Cây có thể tiếp tục cho nhiều đợt lá mới.
Có thể trồng tía tô từ cành không?
Ngoài gieo hạt, tía tô còn có thể nhân giống bằng cành trong điều kiện thích hợp. Chọn một cành khỏe, cắt phần ngọn vừa phải rồi cắm vào giá thể ẩm. Đặt ở nơi có ánh sáng nhẹ và giữ ẩm ổn định.
Tuy nhiên, với người mới bắt đầu, gieo hạt thường là cách dễ thực hiện và phù hợp hơn. Hạt tía tô cũng khá dễ nảy mầm nếu được gieo trong đất tơi xốp và giữ ẩm đúng cách.
Bạn cũng có thể mua cây giống dạng cây con để trồng.
Những lỗi dễ khiến tía tô chậm lớn
Lỗi phổ biến nhất là tưới quá nhiều nước. Đất luôn ướt khiến rễ thiếu oxy, cây dễ yếu và phát triển kém.
Một lỗi khác là gieo quá nhiều hạt trong một chậu. Cây mọc chen chúc sẽ tranh nhau ánh sáng và chất dinh dưỡng, khiến cả chậu khó đạt được độ xanh tốt như mong muốn.
Ngoài ra, nếu đặt chậu ở nơi thiếu sáng trong thời gian dài, cây có thể vươn cao, thân mảnh và lá không được dày. Vì vậy, ánh sáng, độ ẩm và khoảng cách giữa các cây là ba yếu tố rất đáng chú ý.
Tía tô là một trong những loại rau thơm rất đáng thử nếu bạn muốn bắt đầu làm vườn tại nhà. Cây dễ gieo, nhanh lớn, không đòi hỏi chậu quá rộng và có thể liên tục thu hái lá non.
Chỉ cần chọn đất tơi xốp, gieo hạt vừa phải, tưới đủ ẩm, cho cây nhận đủ ánh sáng và thường xuyên ngắt ngọn, bạn hoàn toàn có thể sở hữu một chậu tía tô xanh tốt ngay tại ban công hoặc sân thượng.
