Chiều muộn ở siêu thị, ông Hà một tay xách giỏ rau, tay còn lại đứng lưỡng lự trước quầy muối với đủ loại: muối i-ốt, muối không i-ốt… Ông lẩm bẩm: “Chỉ là muối thôi mà sao nhiều loại thế này?”. Người bạn đi cùng bật cười: “Cháu tôi bảo giờ nhiều người thiếu i-ốt nên phải dùng muối i-ốt, nhưng hàng xóm lại nói ăn nhiều i-ốt cũng không tốt”. Nghe vậy, ông Hà càng thêm phân vân: “Chọn sai có ảnh hưởng gì đến sức khỏe không?”.
Nỗi băn khoăn của ông Hà cũng là câu hỏi chung của nhiều người. Tưởng chừng đơn giản, việc chọn muối i-ốt hay không i-ốt lại liên quan trực tiếp đến sức khỏe lâu dài.
I-ốt: vi chất nhỏ nhưng vai trò lớn
I-ốt là vi chất thiết yếu, tham gia vào quá trình tổng hợp hormone tuyến giáp. Khi cơ thể thiếu i-ốt có thể dẫn đến rối loạn chức năng tuyến giáp, gây mệt mỏi, giảm trí nhớ, chậm chuyển hóa và ảnh hưởng đến sự phát triển trí tuệ cũng như thể chất, đặc biệt ở trẻ em.
Theo khảo sát năm 2023 của Hội Dinh dưỡng Trung Quốc, khoảng 30% người trên 40 tuổi có dấu hiệu thiếu i-ốt ở các mức độ khác nhau. Trước đây, các bệnh như bướu cổ hay chậm phát triển trí tuệ do thiếu i-ốt từng khá phổ biến.
Nhờ chính sách bổ sung i-ốt vào muối ăn được triển khai rộng rãi, tỷ lệ mắc các bệnh liên quan đã giảm rõ rệt. Một nghiên cứu theo dõi 10 năm trên hơn 4.300 người cho thấy, nhóm sử dụng muối i-ốt lâu dài giảm 16,8% nguy cơ bướu cổ và giảm 15,6% nguy cơ chậm phát triển trí tuệ ở trẻ.
Không phải ai cũng nên dùng muối i-ốt
Tuy vậy, các chuyên gia cho rằng không thể áp dụng một loại muối cho tất cả mọi người. Những người mắc bệnh tuyến giáp như cường giáp, viêm tuyến giáp mạn tính hoặc có nhân giáp nếu bổ sung quá nhiều i-ốt có thể khiến bệnh nặng hơn, thậm chí tăng nguy cơ tái phát.
Chính vì vậy, trên thị trường hiện nay tồn tại song song cả muối i-ốt và muối không i-ốt, nhằm đáp ứng nhu cầu sử dụng phù hợp với từng tình trạng sức khỏe.
Chọn sai muối, hậu quả không nhỏ
Thực tế cho thấy, lựa chọn sai loại muối trong thời gian dài có thể ảnh hưởng rõ rệt đến sức khỏe. Người khỏe mạnh nếu chỉ dùng muối không i-ốt lâu dài có nguy cơ thiếu hụt i-ốt, với tỷ lệ nồng độ i-ốt niệu thấp hơn mức khuyến nghị lên tới 33,7% sau 6 tháng.
Một trường hợp điển hình là ông Trần, do tin rằng “muối tự nhiên không i-ốt tốt hơn”, đã sử dụng loại này trong nửa năm. Kết quả kiểm tra sức khỏe cho thấy ông bị thiếu i-ốt và xuất hiện bướu cổ nhẹ.
Nhóm đối tượng cần đặc biệt lưu ý
Phụ nữ mang thai, phụ nữ đang cho con bú và trẻ nhỏ là những nhóm cần được đảm bảo bổ sung i-ốt đầy đủ trong khẩu phần ăn hằng ngày. Việc thiếu i-ốt trong thai kỳ có thể làm tăng nguy cơ ảnh hưởng đến sự phát triển não bộ và hệ thần kinh của thai nhi, để lại hệ lụy lâu dài cho trẻ.
Ngược lại, những người mắc bệnh lý tuyến giáp cần tuân thủ chặt chẽ hướng dẫn của bác sĩ. Trong nhiều trường hợp, nhóm này được khuyến nghị sử dụng muối không i-ốt và kiểm soát nghiêm ngặt lượng i-ốt nạp vào cơ thể thông qua chế độ ăn uống.
Lời khuyên từ chuyên gia: chọn muối như thế nào cho đúng?
- Người khỏe mạnh: Nên ưu tiên sử dụng muối i-ốt, đặc biệt trong gia đình có trẻ nhỏ hoặc phụ nữ mang thai.
- Người mắc bệnh tuyến giáp: Cần dùng muối không i-ốt theo đúng chỉ định của bác sĩ điều trị.
- Lượng muối khuyến nghị: Không nên vượt quá 5g mỗi ngày để hạn chế nguy cơ bệnh tim mạch và huyết áp.
- Cách sử dụng: Nên cho muối vào món ăn sau khi đã nấu chín để giảm thất thoát i-ốt do nhiệt độ cao.
- Lựa chọn sản phẩm: Ưu tiên muối có nhãn mác rõ ràng, nguồn gốc uy tín, tránh sử dụng hàng trôi nổi không kiểm soát chất lượng.
Tóm lại, i-ốt là vi chất thiết yếu nhưng không phải càng nhiều càng tốt. Việc lựa chọn loại muối phù hợp cần dựa trên tình trạng sức khỏe và lời khuyên của chuyên gia y tế, thay vì theo cảm tính hay trào lưu. Chọn đúng và sử dụng hợp lý sẽ giúp bảo vệ sức khỏe cho bản thân và cả gia đình.
