Những ngày đầu tháng 1/2026, thời tiết tại nhiều địa phương thuộc khu vực Bắc Trung Bộ và miền Bắc liên tục rét đậm, nền nhiệt giảm sâu kèm độ ẩm không khí cao. Thời tiết lạnh kéo dài không chỉ ảnh hưởng đến sinh hoạt hằng ngày mà còn trở thành yếu tố thúc đẩy các bệnh lý đường hô hấp bùng phát, đặc biệt là nhóm bệnh phổi mạn tính.
Tại nhiều cơ sở y tế chuyên khoa, số ca nhập viện do khó thở, viêm phổi, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD) và hen phế quản ghi nhận xu hướng tăng rõ rệt, trong đó người cao tuổi chiếm tỷ lệ lớn.
Ghi nhận tại Khoa Nội II, Bệnh viện Phổi Hà Tĩnh cho thấy lượng bệnh nhân nhập viện trong những ngày rét đậm cao hơn hẳn so với thời điểm bình thường. Nhiều trường hợp nhập viện trong tình trạng nặng, khó thở kéo dài, phải điều trị tích cực và tái nhập viện nhiều lần.
Ông Nguyễn Văn Hinh (73 tuổi, trú huyện Hương Sơn, Hà Tĩnh), một bệnh nhân đang điều trị nội trú tại bệnh viện, cho biết ông đã mắc COPD nhiều năm. Theo ông, mỗi khi thời tiết chuyển lạnh, bệnh lại tái phát với các triệu chứng ho dai dẳng và khó thở liên tục cả ngày lẫn đêm.
“Trời cứ trở lạnh là tôi lại ho và khó thở suốt. Năm nào cũng phải vào viện vài lần, có đợt vừa xuất viện được ít ngày đã phải quay lại. Bác sĩ dặn phải giữ ấm và dùng thuốc đều đặn, nhưng người già chỉ cần thay đổi thời tiết là rất khó chịu,” ông Hinh chia sẻ.
Không chỉ các bệnh nhân COPD, nhiều người cao tuổi khác cũng phải nhập viện do các bệnh lý hô hấp cấp tính. Ông V.T.H. (68 tuổi, trú phường Trần Phú, TP Hà Tĩnh) cho biết khoảng một tuần gần đây ông xuất hiện tình trạng ho nhiều, mệt mỏi, uể oải và sụt cân nhanh. Khi đến bệnh viện thăm khám, ông được chẩn đoán viêm phổi và phải điều trị tích cực.
Theo thống kê của Bệnh viện Phổi Hà Tĩnh, vào mùa lạnh, số ca nhập viện do các bệnh phổi mạn tính thường tăng khoảng 30–40% so với thời điểm bình thường. Trung bình mỗi ngày, bệnh viện tiếp nhận gần 100 bệnh nhân điều trị nội trú, song trong những đợt rét đậm, rét hại, con số này có thể tăng lên khoảng 140 ca. Đa số người bệnh là người cao tuổi, có tiền sử mắc COPD, hen phế quản hoặc viêm phổi tái diễn.
Nhiều trường hợp nhập viện trong tình trạng nặng, phải hỗ trợ oxy, dùng thuốc giãn phế quản hoặc thở máy không xâm nhập để kiểm soát các cơn khó thở và đợt cấp. Trước áp lực gia tăng bệnh nhân, bệnh viện đã chủ động tăng cường nhân lực, chuẩn bị đầy đủ thuốc men, trang thiết bị y tế, đồng thời duy trì trực cấp cứu 24/24 giờ nhằm bảo đảm công tác tiếp nhận và điều trị.
Song song với điều trị, Bệnh viện Phổi Hà Tĩnh tiếp tục duy trì hiệu quả hoạt động của phòng Quản lý bệnh nhân COPD và hen phế quản. Hiện có gần 400 bệnh nhân trên địa bàn tỉnh được theo dõi định kỳ, cấp thuốc và hướng dẫn tuân thủ phác đồ điều trị, góp phần hạn chế các đợt bệnh tiến triển nặng phải nhập viện.
Lý giải nguyên nhân khiến các bệnh lý hô hấp gia tăng trong mùa lạnh, các chuyên gia y tế cho biết người cao tuổi, đặc biệt là nhóm trên 65 tuổi và những người có bệnh nền như COPD, hen phế quản, tim mạch, đái tháo đường có nguy cơ cao mắc viêm phổi nặng. Thời tiết lạnh khiến niêm mạc đường hô hấp dễ bị khô, giảm khả năng bảo vệ trước vi khuẩn, virus và bụi bẩn. Đồng thời, nhiều loại virus phát triển mạnh trong điều kiện lạnh, ẩm, làm gia tăng các đợt cấp của bệnh hen và COPD.
Đối với bệnh nhân COPD, việc tuân thủ điều trị hằng ngày có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Khi xuất hiện các dấu hiệu bất thường như ho tăng, nhiều đờm, sốt hoặc khó thở nặng hơn, người bệnh cần đến cơ sở y tế sớm để được thăm khám và xử trí kịp thời, tránh biến chứng nguy hiểm.
Các bác sĩ khuyến cáo, mùa đông là thời điểm người cao tuổi cần được chăm sóc kỹ lưỡng hơn. Việc giữ ấm cơ thể, đảm bảo chế độ dinh dưỡng đầy đủ, ngủ đủ giấc và duy trì vận động hợp lý là những biện pháp đơn giản nhưng hiệu quả trong phòng ngừa bệnh tật.
Để bảo vệ sức khỏe đường hô hấp trong mùa lạnh, người dân cần giữ ấm đúng cách, nhất là vào sáng sớm và ban đêm; chú ý giữ ấm vùng cổ, ngực, tay và chân. Không gian sống nên được giữ sạch sẽ, thông thoáng, tránh ẩm mốc và tuyệt đối không đốt than, củi trong phòng kín. Bên cạnh đó, việc đeo khẩu trang khi ra ngoài, tránh khói thuốc lá, uống đủ nước, tăng cường rau xanh, trái cây và hạn chế rượu bia cũng góp phần bảo vệ phổi.
Ngoài ra, người cao tuổi và người mắc bệnh mạn tính được khuyến cáo chủ động tiêm phòng vaccine cúm mùa và phế cầu nhằm giảm nguy cơ viêm phổi nặng. Khi xuất hiện các triệu chứng như ho kéo dài, khó thở hoặc mệt mỏi bất thường, cần đi khám sớm để được chẩn đoán và điều trị kịp thời.
Việc chủ động phòng bệnh không chỉ giúp người dân vượt qua mùa đông an toàn mà còn góp phần giảm tải cho các cơ sở y tế, qua đó bảo vệ sức khỏe và nâng cao chất lượng cuộc sống trong những ngày giá lạnh.
