Nếu thường xuyên lặp lại 3 câu dưới đây, con đường thăng tiến có thể ngày càng xa hơn.
1. "Việc này không phải trách nhiệm của tôi"
Trong môi trường làm việc hiện đại, doanh nghiệp ngày càng đánh giá cao tinh thần chủ động hơn là tư duy làm đúng phần việc được giao. Câu nói "việc này không phải trách nhiệm của tôi" nghe có vẻ hợp lý, nhưng nếu xuất hiện quá thường xuyên, nó dễ tạo cảm giác né tránh trách nhiệm.
Thực tế, những người được giao nhiệm vụ lớn hơn thường không phải là người chỉ hoàn thành đúng mô tả công việc. Họ là những người sẵn sàng hỗ trợ, phối hợp và tìm cách giải quyết vấn đề chung của tập thể. Năng lực lãnh đạo cũng thường được nhận diện từ những hành động như vậy.
Điều này không có nghĩa phải ôm đồm mọi việc hay làm thay người khác. Tuy nhiên, khi gặp một vấn đề phát sinh, thái độ "tôi có thể hỗ trợ gì" thường tạo ấn tượng tích cực hơn nhiều so với phản ứng "không liên quan đến tôi". Người chỉ giữ ranh giới cứng nhắc rất dễ bị xem là thiếu tinh thần phát triển.
2. "Tôi làm thế này bao năm rồi"
Đây là một trong những câu nói xuất hiện phổ biến ở những người có thâm niên nhưng gặp khó khăn khi thích nghi với thay đổi. Kinh nghiệm là tài sản quý giá, nhưng kinh nghiệm không đồng nghĩa với việc mọi cách làm cũ đều tiếp tục hiệu quả trong hiện tại.
Công nghệ, quy trình quản lý, nhu cầu khách hàng và thị trường lao động thay đổi rất nhanh. Những gì từng mang lại kết quả tốt cách đây vài năm có thể không còn phù hợp. Khi một người liên tục dùng quá khứ để phản bác ý tưởng mới, họ vô tình tự giới hạn khả năng học hỏi của chính mình.
Các khảo sát về phát triển nghề nghiệp đều cho thấy khả năng thích nghi là một trong những yếu tố được nhà tuyển dụng và cấp quản lý đánh giá cao. Người sẵn sàng cập nhật kỹ năng mới thường có nhiều cơ hội hơn người chỉ dựa vào kinh nghiệm cũ. Thăng tiến không chỉ đến từ số năm làm việc mà còn đến từ tốc độ trưởng thành sau từng năm.
3. "Tôi làm đủ lương là được"
Ai cũng đi làm vì thu nhập. Tuy nhiên, khi câu nói này trở thành tư duy thường trực, nó có thể khiến một người dần đánh mất động lực phát triển. Người chỉ tập trung vào việc hoàn thành tối thiểu yêu cầu thường khó tạo ra giá trị nổi bật.
Trong khi đó, cơ hội tăng lương, tăng thưởng hay đề bạt thường xuất hiện khi doanh nghiệp nhìn thấy những đóng góp vượt mong đợi. Không ít vị trí quản lý được trao cho người biết đề xuất sáng kiến, cải thiện quy trình hoặc chủ động giải quyết vấn đề thay vì chỉ hoàn thành phần việc cơ bản.
Tất nhiên, không ai phải làm việc quá sức hay hy sinh cuộc sống cá nhân để chứng minh bản thân. Nhưng giữa "làm đủ để không bị nhắc nhở" và "làm tốt để tạo giá trị" là khoảng cách rất lớn. Chính khoảng cách đó thường quyết định ai tiếp tục đứng yên và ai được trao thêm cơ hội.
Vì sao những câu nói này cản trở sự nghiệp?
Điểm chung của cả ba câu nói là chúng phản ánh tư duy phòng thủ. Người mang tư duy này thường ưu tiên sự an toàn, tránh rủi ro và ngại bước ra khỏi vùng quen thuộc. Trong ngắn hạn, điều đó giúp họ ít áp lực hơn. Nhưng về dài hạn, nó khiến tốc độ phát triển chậm lại.
Các nhà quản lý khi cân nhắc đề bạt nhân sự thường không chỉ nhìn vào chuyên môn. Họ còn đánh giá khả năng thích nghi, tinh thần trách nhiệm, năng lực phối hợp và tiềm năng dẫn dắt người khác. Những phẩm chất này khó thể hiện nếu một người luôn từ chối việc mới, bảo vệ cách làm cũ hoặc chỉ làm ở mức tối thiểu.
Đó cũng là lý do có người làm việc 3–5 năm đã được giao vị trí cao hơn, trong khi có người làm 10 năm vẫn giữ nguyên vai trò ban đầu. Sự khác biệt nhiều khi không nằm ở thời gian công tác mà nằm ở tư duy tiếp cận công việc mỗi ngày.
Điều người tiến xa thường nói khác đi như thế nào?
Thay vì nói "việc này không phải trách nhiệm của tôi", họ thường hỏi "tôi có thể hỗ trợ phần nào?". Thay vì khẳng định "tôi làm thế này bao năm rồi", họ đặt câu hỏi "có cách nào hiệu quả hơn không?". Và thay vì "làm đủ lương là được", họ tập trung vào việc tạo thêm giá trị cho tổ chức và cho chính bản thân.
Những thay đổi này nghe có vẻ nhỏ nhưng lại tác động mạnh đến cách người khác nhìn nhận năng lực và tiềm năng của một cá nhân. Trong môi trường cạnh tranh ngày càng cao, thái độ học hỏi và chủ động thường trở thành lợi thế lớn.
Nếu nhận thấy mình từng nhiều lần nói một trong ba câu trên, đó không phải là điều đáng lo. Điều quan trọng là nhận ra và điều chỉnh sớm. Bởi trên hành trình sự nghiệp, tư duy đúng đôi khi tạo ra khác biệt lớn hơn cả số năm kinh nghiệm.
