Nhiều người cho rằng đột quỵ chỉ biểu hiện ở vùng đầu, mặt hoặc cánh tay. Tuy nhiên, khi vùng não điều khiển vận động và cảm giác bị tổn thương, chân và bàn chân cũng có thể chịu ảnh hưởng.
Tuy nhiên, không có bằng chứng cho thấy ba dấu hiệu này có thể dùng riêng để dự đoán đột quỵ hoặc xếp hạng chính xác mức độ nguy hiểm. Điều quan trọng nhất là triệu chứng xuất hiện đột ngột và có thể đi kèm những bất thường thần kinh khác.
1. Bàn chân đột ngột yếu, không nhấc lên được – Dấu hiệu cần cảnh giác cao
Đây là biểu hiện đặc biệt đáng chú ý, nhất là khi một bàn chân bỗng nhiên yếu đi dù trước đó vẫn vận động bình thường.
Người bệnh có thể nhận thấy một số thay đổi như:
-
Đột nhiên khó nhấc mũi bàn chân lên khỏi mặt đất.
-
Một bên chân yếu rõ rệt, bước đi khó khăn.
-
Bàn chân có xu hướng kéo lê, dễ vấp khi di chuyển.
-
Khó kiểm soát động tác của bàn chân như bình thường.
Hiện tượng không nâng được phần trước bàn chân còn được gọi là bàn chân rũ. Phần lớn trường hợp liên quan đến tổn thương dây thần kinh ngoại biên hoặc các vấn đề thần kinh khác. Tuy nhiên, một số trường hợp hiếm gặp có thể do đột quỵ.
Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC), yếu hoặc tê đột ngột ở mặt, tay hay chân, đặc biệt ở một bên cơ thể, là dấu hiệu cảnh báo đột quỵ.
Điểm khác biệt cần chú ý là triệu chứng xuất hiện bất ngờ, không phải tình trạng mỏi chân kéo dài sau khi đi bộ hoặc đứng lâu.
Nếu đang đi lại bình thường mà bỗng nhiên một chân yếu hẳn, bàn chân mất khả năng điều khiển, đặc biệt kèm méo miệng hoặc nói khó, cần gọi cấp cứu ngay.
Không nên tự xoa bóp, chờ nghỉ ngơi hay cố gắng vận động để xem tình trạng có cải thiện hay không.
2. Bàn chân đột ngột tê bì, giảm hoặc mất cảm giác một bên
Tê bàn chân là hiện tượng khá phổ biến. Nhiều người từng gặp tình trạng này khi ngồi xổm quá lâu, bắt chéo chân hoặc giữ nguyên một tư thế trong thời gian dài.
Tuy nhiên, không phải trường hợp tê chân nào cũng đơn giản như vậy.
Nếu cảm giác tê hoặc mất cảm giác xuất hiện đột ngột, đặc biệt chỉ ở một bên cơ thể, người bệnh cần cảnh giác với nguyên nhân thần kinh cấp tính, trong đó có đột quỵ.
Một số biểu hiện có thể gặp gồm:
-
Bàn chân bỗng nhiên giảm cảm giác rõ rệt.
-
Cảm giác tê lan lên cẳng chân hoặc ảnh hưởng cả một bên người.
-
Khó cảm nhận vị trí bàn chân khi di chuyển.
-
Tê chân kèm yếu tay, méo miệng hoặc nói không rõ.
Đột quỵ có thể ảnh hưởng đến những vùng não phụ trách tiếp nhận và xử lý cảm giác. Vì vậy, người bệnh đôi khi xuất hiện cảm giác tê hoặc mất cảm giác ở một phần cơ thể.
Dù vậy, tê riêng ở bàn chân không phải dấu hiệu đặc hiệu của đột quỵ. Triệu chứng này còn có thể liên quan đến chèn ép dây thần kinh, bệnh lý cột sống, đái tháo đường hoặc bệnh thần kinh ngoại biên.
Điều đáng lo ngại là tê hoặc mất cảm giác xảy ra bất ngờ, nhất là khi kèm yếu chân hay các dấu hiệu thần kinh khác.
Trong trường hợp đó, không nên chờ triệu chứng tự biến mất mới đi khám.
3. Bàn chân mất phối hợp, bước đi loạng choạng bất thường
Một dấu hiệu khác cần chú ý là sự thay đổi đột ngột trong khả năng đi lại và giữ thăng bằng.
Người bệnh có thể cảm thấy bàn chân không còn phối hợp nhịp nhàng với chuyển động của cơ thể. Khi bước đi, họ dễ bước hụt, loạng choạng hoặc không thể giữ thăng bằng như bình thường.
Có người đang đứng bỗng mất vững, phải bám vào tường hoặc đồ vật xung quanh để tránh ngã.
Theo Hiệp hội Đột quỵ Hoa Kỳ, khó đi lại, chóng mặt, mất thăng bằng hoặc giảm khả năng phối hợp vận động xuất hiện đột ngột đều có thể là dấu hiệu cảnh báo đột quỵ.
Đặc biệt, đột quỵ ảnh hưởng đến tiểu não hoặc thân não có thể gây mất thăng bằng rõ rệt mà không nhất thiết xuất hiện đầy đủ các triệu chứng méo miệng, yếu tay quen thuộc.
Tuy nhiên, đi lại không vững còn có thể do rối loạn tiền đình, tụt huyết áp, tác dụng phụ của thuốc hoặc những nguyên nhân khác.
Vì vậy, khi một người đột nhiên không thể đi vững, nhất là kèm chóng mặt dữ dội, nhìn đôi hoặc nói khó, cần được cấp cứu để xác định nguyên nhân.
Phân biệt dấu hiệu đột quỵ với những bất thường bàn chân thông thường
Không ít người lo lắng khi thấy bàn chân lạnh, tê nhẹ, đau nhức hoặc đổi màu. Tuy nhiên, đây không phải những dấu hiệu điển hình để nhận biết đột quỵ não.
Bàn chân lạnh kéo dài có thể liên quan đến tuần hoàn ngoại biên. Tê chân tái diễn có thể do bệnh lý thần kinh. Trong khi đó, đau bàn chân thường liên quan đến cơ, xương, khớp hoặc mạch máu.
Riêng trường hợp bàn chân đột ngột đau dữ dội, lạnh, tái nhợt hoặc mất cảm giác cũng cần cấp cứu vì có thể liên quan đến tình trạng thiếu máu chi cấp tính.
Điểm quan trọng khi nhận biết đột quỵ là các triệu chứng thần kinh xuất hiện bất ngờ, nhất là yếu hoặc mất cảm giác ở một bên cơ thể.
Khi xuất hiện dấu hiệu nghi ngờ đột quỵ, cần làm gì?
Các chuyên gia khuyến cáo nên ghi nhớ nguyên tắc BE FAST để nhận biết dấu hiệu cảnh báo:
-
B – Balance: Đột ngột mất thăng bằng.
-
E – Eyes: Thị lực thay đổi bất thường.
-
F – Face: Một bên mặt bị xệ hoặc méo.
-
A – Arms: Một bên tay yếu hoặc tê.
-
S – Speech: Nói khó, nói ngọng hoặc không hiểu lời nói.
-
T – Time: Gọi cấp cứu ngay khi phát hiện dấu hiệu.
Tại Việt Nam, hãy gọi 115, ghi nhớ thời điểm triệu chứng bắt đầu và không để người nghi đột quỵ tự lái xe đến bệnh viện.
Ngay cả khi các biểu hiện biến mất sau vài phút, người bệnh vẫn cần được đánh giá cấp cứu vì đó có thể là cơn thiếu máu não thoáng qua, dấu hiệu cảnh báo nguy cơ đột quỵ thực sự.
Đột quỵ là tình trạng cấp cứu mà mỗi phút đều quan trọng. Nhận biết sớm những thay đổi bất thường ở chân, bàn chân và toàn bộ cơ thể có thể giúp người bệnh được điều trị kịp thời, giảm nguy cơ tử vong và di chứng lâu dài
