Húng chanh dễ trồng nhưng không nên để thiếu ánh sáng
Húng chanh, còn gọi là tần dày lá, là loại cây thân thảo có lá dày, mọng nước và mùi thơm đặc trưng. Cây được trồng phổ biến tại Việt Nam, thường xuất hiện trong vườn nhà, ban công hoặc những chậu cây nhỏ đặt gần khu vực bếp.
Một trong những ưu điểm của húng chanh là dễ nhân giống bằng cành. Khi được đặt trong điều kiện phù hợp, cây có thể nhanh chóng bén rễ, phát triển thêm nhánh và cho thu hoạch lá trong thời gian dài. Tuy nhiên, dễ trồng không có nghĩa là cây có thể sinh trưởng tốt ở mọi vị trí.
Theo các tài liệu nghiên cứu về húng chanh, cây thích nghi với khí hậu nhiệt đới và có thể phát triển tại nơi bán râm. Điều này có nghĩa gia đình không nhất thiết phải đặt chậu cây dưới ánh nắng gay gắt cả ngày, nhưng cũng không nên để cây trong góc tối, thiếu ánh sáng kéo dài.
Với những gia đình trồng húng chanh ở ban công hoặc sân nhỏ, nên chọn nơi có ánh sáng tự nhiên, thông thoáng và có thể che bớt nắng gắt vào những thời điểm nóng nhất trong ngày. Nếu đặt cây trong nhà, nên ưu tiên khu vực gần cửa sổ hoặc nơi có ánh sáng tốt.
Khi thấy cây có dấu hiệu phát triển kém, cành yếu hoặc lá không còn xanh tốt, gia đình nên kiểm tra lại điều kiện ánh sáng cùng với độ ẩm đất. Không nên vội vàng bón nhiều phân khi chưa xác định được nguyên nhân khiến cây suy yếu.
Đừng tưới nước quá nhiều vì húng chanh có thể bị thối rễ
Một sai lầm khá phổ biến khi chăm sóc cây trồng tại nhà là tưới nước theo thói quen, ngày nào cũng tưới mà không kiểm tra tình trạng đất. Với húng chanh, cách chăm sóc này có thể gây tác dụng ngược.
Do thân và lá có khả năng tích trữ nước, húng chanh có thể chịu được những giai đoạn khô hạn tương đối tốt. Trong khi đó, đất ẩm ướt kéo dài lại làm tăng nguy cơ thối rễ, nhất là khi cây được trồng trong chậu thoát nước kém.
Vì vậy, gia đình nên kiểm tra độ ẩm của đất trước khi tưới. Nếu đất vẫn còn ẩm, có thể chờ thêm thay vì tiếp tục bổ sung nước. Khi lớp đất mặt đã khô hơn, hãy tưới vừa đủ để làm ẩm đất, đồng thời bảo đảm lượng nước dư có thể thoát ra ngoài.
Đặc biệt, nếu trồng cây trong chậu, cần kiểm tra lỗ thoát nước ở đáy chậu và không để nước đọng lâu trong đĩa hứng. Vào những ngày mưa kéo dài, chậu cây đặt ngoài trời nên được chuyển đến vị trí có mái che phù hợp nếu đất liên tục bị ướt.
Nếu thấy lá chuyển vàng, thân mềm bất thường hoặc cây có dấu hiệu héo dù đất vẫn ướt, gia đình nên kiểm tra rễ và tình trạng thoát nước. Không nên mặc định rằng cây héo là do thiếu nước rồi tiếp tục tưới thêm.
Thu hái đúng cách để cây tiếp tục ra lá mới
Húng chanh không phải loại cây chỉ thu hoạch một lần. Nếu được chăm sóc phù hợp, cây có thể tiếp tục phát triển và cho lá trong thời gian dài. Đây cũng là lý do nhiều gia đình lựa chọn trồng vài chậu nhỏ để chủ động có lá tươi khi cần.
Theo thông tin hướng dẫn về cây húng chanh của Khoa Dược, Trường Đại học Tôn Đức Thắng, lá là bộ phận được sử dụng chủ yếu và có thể thu hái quanh năm khi thời tiết khô ráo. Nên lựa chọn những lá bánh tẻ, đồng thời loại bỏ lá già hoặc lá có dấu hiệu sâu bệnh.
Khi thu hoạch, gia đình nên ưu tiên những chiếc lá khỏe mạnh, đã phát triển tương đối hoàn chỉnh. Không nên hái sạch lá trên một cành hoặc lấy quá nhiều lá cùng lúc, khiến cây mất đi phần lớn diện tích lá cần thiết để tiếp tục sinh trưởng.
Một cách làm phù hợp là thu hái từng đợt, kết hợp tỉa bỏ lá vàng, lá già và cành bị hư hỏng. Nếu cây có nhiều nhánh, có thể lựa chọn những phần phát triển tốt để lấy lá, đồng thời giữ lại phần cây khỏe mạnh.
Ngoài ra, cần quan sát tình trạng của cây sau mỗi đợt thu hái. Nếu cây đang yếu, mới thay chậu hoặc vừa trải qua thời gian mưa kéo dài, nên ưu tiên giúp cây phục hồi trước khi thu hoạch nhiều.
Đối với gia đình trồng húng chanh để sử dụng thường xuyên, việc thu hái vừa phải và chăm sóc đều đặn sẽ thuận lợi hơn so với để cây phát triển quá rậm rạp rồi hái một lần với số lượng lớn.
Trồng húng chanh để ăn, đừng bỏ qua bước rửa lá
Nhiều gia đình cho rằng rau, lá được trồng ngay trong vườn nhà sẽ sạch hơn thực phẩm mua bên ngoài nên đôi khi bỏ qua khâu sơ chế. Tuy nhiên, cây trồng tại nhà vẫn có thể tiếp xúc với đất, nước tưới, động vật hoặc các nguồn gây nhiễm trong quá trình phát triển.
Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Mỹ (FDA) khuyến cáo cần rửa kỹ rau quả tươi dưới vòi nước chảy trước khi ăn hoặc chế biến, kể cả sản phẩm được trồng tại nhà. Việc rửa giúp giảm lượng bụi bẩn và một phần vi sinh vật trên bề mặt, nhưng không thể loại bỏ hoàn toàn mọi tác nhân gây nhiễm.
Với húng chanh, sau khi hái, nên nhặt bỏ những lá vàng úa, dập nát hoặc có dấu hiệu sâu bệnh. Tiếp đó, rửa nhẹ từng lá dưới vòi nước sạch, đặc biệt chú ý những vị trí có thể bám đất hoặc bụi bẩn. Đồng thời, cần giữ tay, dao kéo và dụng cụ chế biến sạch sẽ.
Nếu sử dụng lá húng chanh để ăn tươi, gia đình càng cần chú ý khâu vệ sinh. Không nên sử dụng lá có dấu hiệu nấm mốc, hư hỏng hoặc nghi ngờ đã tiếp xúc với hóa chất không an toàn.
Húng chanh thường được nhắc đến trong các kinh nghiệm dân gian về chăm sóc sức khỏe. Tuy nhiên, việc sử dụng loại lá này không nên thay thế thuốc điều trị hoặc lời khuyên của nhân viên y tế khi có bệnh.
Nhìn chung, để trồng húng chanh xanh tốt và có lá sử dụng thường xuyên, gia đình cần chú ý bốn việc: chọn vị trí có ánh sáng phù hợp, tránh tưới quá nhiều, thu hái vừa phải và rửa sạch lá trước khi sử dụng. Đây đều là những thao tác đơn giản, không tốn nhiều công sức nhưng giúp việc trồng và sử dụng húng chanh tại nhà hợp lý, an toàn hơn.
