Nhà phố, nhà ống ngày càng được xây dựng nhiều tầng để tận dụng diện tích. Tuy nhiên, khi thiết kế nhà, không ít gia đình băn khoăn nên đặt ban thờ gia tiên ở tầng một, tầng giữa hay tầng cao nhất. Theo quan niệm truyền thống, vị trí thờ cúng có những nguyên tắc riêng, nhưng không phải cứ đặt càng cao thì càng tốt.
1. Vì sao nhà nhiều tầng thường ưu tiên đặt ban thờ ở tầng cao?
Theo nếp nhà truyền thống, ban thờ gia tiên là nơi linh thiêng, cần được đặt ở vị trí trang trọng, yên tĩnh và ít chịu tác động bởi những hoạt động sinh hoạt thường ngày.
Vì vậy, với nhà có nhiều tầng, tầng trên cùng thường được ưu tiên để bố trí phòng thờ riêng. Đây là khu vực tương đối tách biệt với phòng khách, phòng ngủ, bếp và những không gian sinh hoạt chung.
Xét theo quan niệm phong thủy dân gian, vị trí cao ráo, sạch sẽ, ít người qua lại cũng thể hiện sự tôn kính đối với tổ tiên. Gia đình có thể chủ động bố trí ánh sáng, thông gió và không gian hành lễ mà không bị ảnh hưởng bởi những sinh hoạt khác.
2. Có nên đặt ban thờ ở tầng một hoặc tầng thấp?
Không phải gia đình nào cũng có điều kiện bố trí phòng thờ trên tầng cao nhất. Với những ngôi nhà có diện tích hạn chế, gia đình có người cao tuổi hoặc thường xuyên cần thắp hương, việc đặt ban thờ ở tầng một vẫn có thể phù hợp.
Điều quan trọng là phải chọn được vị trí trang trọng, sạch sẽ và yên tĩnh. Nếu tầng một vừa là phòng khách vừa là nơi thờ cúng, gia đình có thể sử dụng vách ngăn hoặc thiết kế khu vực riêng để tạo sự tách biệt.
Tuy nhiên, cần tránh đặt ban thờ ngay sát cửa ra vào, cạnh khu vực nấu ăn, nhà vệ sinh hoặc nơi thường xuyên có người đi lại ồn ào. Không gian thờ cúng dù ở tầng nào cũng cần được giữ gìn cẩn thận.
3. Những vị trí cần tránh khi bố trí ban thờ trong nhà nhiều tầng
Ngoài việc chọn tầng, vị trí cụ thể của ban thờ cũng rất đáng lưu tâm.
- Tránh đặt ban thờ ngay dưới nhà vệ sinh của tầng trên. Đây là vị trí thường bị kiêng kỵ theo quan niệm phong thủy truyền thống.- Tránh đặt sát khu vực bếp vì khói, dầu mỡ và nhiệt độ có thể ảnh hưởng đến không gian thờ cúng.- Không nên đặt ở lối đi lại đông người, nơi thường xuyên có tiếng ồn hoặc bị va chạm.- Tránh tận dụng gầm cầu thang làm nơi thờ cúng vì không gian thường thấp, bí và khó tạo được sự trang nghiêm.- Không nên đặt ban thờ ở nơi bị nắng chiếu trực tiếp, thường xuyên bị gió lùa mạnh hoặc có nguy cơ thấm dột.
Đặc biệt, với nhà có sân thượng, cần tránh bố trí phòng thờ ngay dưới khu vực thường xuyên phơi phóng, chứa nước hoặc chịu tác động trực tiếp của thời tiết.
4. Nhà nhiều tầng nên bố trí phòng thờ thế nào cho hợp lý?
Nếu điều kiện cho phép, gia đình nên dành một phòng riêng trên tầng cao để làm phòng thờ. Không cần quá rộng nhưng nên bảo đảm sạch sẽ, thông thoáng, có đủ ánh sáng và được bố trí trang nghiêm.
Ban thờ nên có điểm tựa vững chắc phía sau, tránh đặt ở vị trí chông chênh hoặc tựa vào vách kính. Phía trước cần có khoảng trống phù hợp để con cháu thắp hương, lau dọn và thực hiện các nghi lễ thờ cúng.
Với gia đình có người cao tuổi, việc thường xuyên phải leo cầu thang lên tầng cao có thể gây bất tiện, thậm chí tiềm ẩn nguy cơ té ngã. Trong trường hợp này, bố trí phòng thờ ở tầng giữa hoặc tầng một cũng là phương án đáng cân nhắc.
Ngoài ra, cần đặc biệt chú ý đến an toàn phòng cháy chữa cháy. Không để rèm vải, giấy, đồ dễ cháy sát khu vực thắp hương; hệ thống điện và đèn thờ cũng cần được lắp đặt an toàn.
5. Điều quan trọng nhất không phải là tầng cao hay tầng thấp
Nhiều người quan niệm ban thờ càng đặt cao thì càng tốt, nhưng đây không phải nguyên tắc tuyệt đối. Phong tục mỗi gia đình, kết cấu nhà ở và điều kiện sinh hoạt đều có sự khác biệt.
Một phòng thờ ở tầng một nhưng sạch sẽ, yên tĩnh, được chăm chút cẩn thận vẫn có thể phù hợp hơn một phòng thờ trên tầng cao nhưng nóng bức, ẩm thấp, thiếu thông gió hoặc thường xuyên bị ảnh hưởng bởi sinh hoạt gia đình.
Suy cho cùng, thờ cúng tổ tiên trước hết là thể hiện lòng thành kính và sự tưởng nhớ của con cháu. Vị trí đặt ban thờ nên đáp ứng ba yếu tố: trang nghiêm, an toàn và thuận tiện duy trì lâu dài.
*Thông tin trong bài chỉ mang tính tham khảo chiêm nghiệm
