Nhắc đến ẩm thực dân dã miền Trung, không thể bỏ qua nham chuối - món ăn từng gắn liền với những năm tháng thiếu thốn nhưng nay lại trở thành thứ đặc sản khiến người thành phố tò mò tìm mua. Với người dân Nghệ An và Hà Tĩnh, đây không đơn thuần là một món ăn mà còn chứa cả một miền ký ức tuổi thơ.
Nham chuối ra đời từ cái khó, cái nghèo
Nham chuối đã xuất hiện từ hàng chục năm trước, trong bối cảnh đời sống người dân miền Trung còn nhiều khó khăn. Nguyên liệu chính để làm nên món ăn này là củ của cây chuối hột - thứ vốn bị nhiều người xem là chát, chỉ dùng để băm cho lợn gà chứ ít ai nghĩ có thể chế biến thành món ăn cho con người.
Chính vì lấy nguyên liệu ngay trong vườn nhà, nham chuối gần như không tốn kém chi phí. Đây cũng là lý do món ăn miền Trung này từng được xem là món "cứu cánh" cho bữa cơm của những gia đình nghèo khó, trước khi trở thành đặc sản như hiện nay.
Bí quyết chế biến nham chuối đúng vị quê nhà
Không phải loại chuối nào cũng làm được món nham chuối. Theo kinh nghiệm của người dân địa phương, chỉ củ của cây chuối hột có thớ mịn, giòn và ít nhựa mới cho ra món nham ngon; các loại chuối khác thường chát gắt, thớ không giòn nên khó tạo được hương vị hài hòa.
Quy trình chế biến tuy đơn giản nhưng đòi hỏi rất nhiều sự tỉ mỉ của người nấu. Củ chuối sau khi thái chỉ phải được ngâm nước muối pha thêm chanh để khử bớt mủ và vị chát. Sau đó, người nấu sẽ chần sơ qua nước sôi, vắt ráo nước rồi trộn cùng nước mắm, muối, đường và giá đỗ.
Điểm mấu chốt để tạo nên vị bùi đặc trưng của món nham chính là lạc rang giã nhỏ. Bên cạnh đó, người ta thường cho thêm lá chanh, ớt tươi, rau ngò cùng khế chua thái mỏng rồi trộn đều tay để món ăn dậy mùi và hấp dẫn hơn.
Những nguyên liệu và gia vị cần có để làm nên món nham chuối đặc sản.
Món ăn gắn với ký ức của bao thế hệ người miền Trung
Với nhiều người con xứ Nghệ An và Hà Tĩnh, nham chuối không chỉ là món ăn mà còn là một phần tuổi thơ khó quên. Có người kể lại, ngày còn nhỏ hễ thấy mẹ làm nham từ chuối là mừng rỡ chạy ngay vào bếp, bởi đó là món ngon hiếm hoi được thưởng thức trong những ngày khốn khó.
Không ít người xa quê, mỗi lần trở về đều tìm ăn nham chuối như một cách sống lại những ngày tháng cũ. Vị chát dịu, giòn mát của củ chuối hòa cùng vị bùi của lạc, chua nhẹ của khế và cay nồng từ ớt tạo nên hương vị rất riêng, khó lẫn với bất kỳ món ăn nào khác.
Từ món ăn nhà nghèo thành đặc sản được săn đón
Khi cuộc sống ngày càng đủ đầy, nham chuối bất ngờ "lột xác" trở thành món đặc sản lạ miệng được nhiều thực khách thành phố săn đón. Tại các chợ quê và quán ăn vặt ở Nghệ An, Hà Tĩnh, món nham này được bán với mức giá phải chăng, chỉ vài chục nghìn đồng đã đủ cho cả gia đình thưởng thức.
Vào những ngày hè oi bức, món nham này càng được ưa chuộng bởi vị thanh mát, ăn không hề ngán như các món giàu đạm khác. Không ít tiểu thương chia sẻ, có hôm chỉ bán trong vài tiếng đồng hồ đã hết sạch hàng vì lượng khách tìm mua quá đông.
Đáng chú ý, nguyên liệu chính để làm nham chuối - củ chuối hột - lại không hề dễ tìm do loại cây này không được trồng đại trà như chuối tiêu hay chuối tây. Vì vậy, nhiều hộ gia đình ở Hà Tĩnh và Nghệ An đã chủ động trồng chuối hột trong vườn nhà, vừa để dùng, vừa cung cấp nguyên liệu cho những người làm nham chuối bán ra thị trường.
Nham chuối được bày bán tại các phiên chợ quê, thu hút cả người dân địa phương lẫn thực khách phương xa.
Nham chuối theo chân người xa xứ
Không chỉ dừng lại ở phạm vi làng quê, nham chuối giờ đây còn được đóng gói, gửi đi khắp các tỉnh thành lớn như Hà Nội, TP.Hồ Chí Minh theo đơn đặt hàng của những người con miền Trung xa quê. Với họ, một hộp nham không đơn thuần là món ăn mà còn là hương vị của quê hương, giúp vơi bớt nỗi nhớ nhà nơi đất khách.
Nham chuối cũng được đánh giá cao ở khía cạnh dinh dưỡng bởi nguyên liệu hoàn toàn tự nhiên, không sử dụng hóa chất, ít đạm nhưng giàu chất xơ. Đây chính là một trong những lý do khiến món ăn miền Trung dân dã này được nhiều người ưa thích.
Từ một món ăn ra đời trong cảnh nghèo khó, nham chuối giờ đây đã trở thành biểu tượng cho sự sáng tạo và tinh thần lạc quan của người miền Trung. Có thể nói, giữa vô vàn món ngon hiện đại, món đặc sản này vẫn giữ được chỗ đứng riêng nhờ hương vị mộc mạc nhưng đầy ắp kỷ niệm của một thời gian khó.
