Gan là cơ quan tham gia chuyển hóa, giải độc và sản xuất nhiều chất quan trọng cho cơ thể. Khi chức năng gan bị ảnh hưởng, không chỉ kết quả xét nghiệm thay đổi mà cơ thể cũng có thể phát ra nhiều "tín hiệu" dễ nhận thấy, đặc biệt vào cuối ngày hoặc buổi tối. Dưới đây là những biểu hiện đáng lưu ý.
1. Cơ thể mệt rã rời vào buổi tối dù không làm việc quá sức
Nhiều người cho rằng mệt vào cuối ngày là chuyện bình thường. Tuy nhiên, nếu gần như tối nào cũng cảm thấy kiệt sức, thiếu năng lượng, không muốn vận động dù công việc không quá nặng, đây có thể là dấu hiệu cần chú ý.
Gan đóng vai trò dự trữ glycogen, chuyển hóa chất dinh dưỡng và cung cấp năng lượng cho cơ thể. Khi chức năng gan suy giảm, quá trình này có thể bị ảnh hưởng, khiến cơ thể nhanh mệt, đặc biệt sau một ngày hoạt động.
Dấu hiệu này không đủ để kết luận mắc bệnh gan vì còn có thể liên quan đến thiếu ngủ, thiếu máu hoặc rối loạn nội tiết. Tuy nhiên, nếu kéo dài nhiều tuần và đi kèm các biểu hiện khác, nên chủ động kiểm tra chức năng gan.
2. Ngứa da tăng rõ vào ban đêm
Nếu cảm giác ngứa xuất hiện nhiều hơn khi trời tối, nhất là ở lòng bàn tay, lòng bàn chân hoặc ngứa toàn thân mà không thấy nổi mề đay hay phát ban rõ ràng, bạn không nên bỏ qua.
Ở một số bệnh lý gan và đường mật, sự tích tụ muối mật trong cơ thể được cho là có thể gây ngứa. Cảm giác này thường tăng lên vào buổi tối, khiến nhiều người khó chịu, mất ngủ và gãi liên tục.
Ngứa da kéo dài không đồng nghĩa chắc chắn mắc bệnh gan nhưng nếu kết hợp với vàng da, nước tiểu sẫm màu hoặc mệt mỏi kéo dài thì cần đi khám sớm để xác định nguyên nhân.
3. Khó ngủ, ngủ chập chờn hoặc thức giấc giữa đêm liên tục
Một số người nhận thấy càng về tối càng khó đi vào giấc ngủ, ngủ không sâu hoặc thường xuyên tỉnh giấc mà không rõ lý do. Tình trạng này kéo dài có thể ảnh hưởng lớn đến sức khỏe.
Nghiên cứu cho thấy bệnh gan mạn tính có thể liên quan đến rối loạn giấc ngủ. Khi gan hoạt động kém, quá trình chuyển hóa và cân bằng một số chất trong cơ thể bị ảnh hưởng, từ đó làm giảm chất lượng giấc ngủ.
Dĩ nhiên, mất ngủ còn liên quan đến căng thẳng, sử dụng cà phê, điện thoại hoặc nhiều nguyên nhân khác. Vì vậy, không nên tự chẩn đoán nhưng cũng không nên xem nhẹ nếu xuất hiện cùng các triệu chứng nghi ngờ bệnh gan.
4. Bụng đầy tức, chán ăn rõ hơn vào bữa tối
Nhiều người ăn sáng và trưa khá bình thường nhưng đến tối lại nhanh đầy bụng, khó tiêu, ăn rất ít hoặc chỉ nhìn thấy đồ ăn đã ngán.
Gan tham gia sản xuất dịch mật để hỗ trợ tiêu hóa chất béo. Khi chức năng gan hoặc hệ thống đường mật gặp vấn đề, quá trình tiêu hóa có thể kém hiệu quả hơn, tạo cảm giác đầy bụng, khó chịu sau bữa ăn.
Nếu biểu hiện này lặp đi lặp lại trong thời gian dài, đặc biệt kèm sụt cân, buồn nôn hoặc đau vùng hạ sườn phải, cần được bác sĩ đánh giá để loại trừ các bệnh lý về gan, mật hoặc tiêu hóa.
5. Nước tiểu sẫm màu hoặc da, mắt ngả vàng rõ hơn khi quan sát buổi tối
Không ít người chỉ vô tình phát hiện nước tiểu có màu vàng sẫm hoặc nhận thấy da, lòng trắng mắt hơi ngả vàng khi soi gương vào cuối ngày.
Đây là những dấu hiệu có thể liên quan đến sự gia tăng bilirubin trong máu do gan hoặc đường mật gặp vấn đề. Mặc dù ánh sáng vào buổi tối có thể khiến màu sắc được chú ý hơn, nhưng nếu hiện tượng xuất hiện liên tục thì không nên bỏ qua.
Khi thấy vàng da, vàng mắt, nước tiểu sẫm màu hoặc phân bạc màu, người bệnh cần đi khám sớm vì đây là những dấu hiệu có thể liên quan đến nhiều bệnh lý gan mật cần được chẩn đoán và điều trị.
Khi nào cần đi khám?
Các biểu hiện trên không đủ để khẳng định gan đang suy yếu vì nhiều bệnh lý khác cũng có thể gây ra triệu chứng tương tự. Tuy nhiên, nếu có từ hai dấu hiệu trở lên kéo dài trên 2 tuần hoặc xuất hiện cùng đau hạ sườn phải, sốt, vàng da, sụt cân, phù chân hay bụng to bất thường, bạn nên đến cơ sở y tế để được thăm khám.
Để bảo vệ lá gan, các chuyên gia khuyến cáo nên hạn chế rượu bia, duy trì cân nặng hợp lý, tiêm phòng viêm gan theo chỉ định, ăn uống cân đối, tập luyện đều đặn và kiểm tra sức khỏe định kỳ, đặc biệt với người có nguy cơ cao như béo phì, đái tháo đường hoặc tiền sử viêm gan virus.
Lắng nghe những thay đổi nhỏ của cơ thể, nhất là các dấu hiệu xuất hiện thường xuyên vào buổi tối, có thể giúp phát hiện sớm nhiều vấn đề về sức khỏe. Việc khám và chẩn đoán kịp thời luôn là cách tốt nhất để bảo vệ chức năng gan lâu dài.
