Phụ nữ sau sinh không chỉ đối mặt với sự thay đổi về thể chất mà còn dễ rơi vào khủng hoảng tâm lý, căng thẳng và trầm cảm nếu thiếu sự đồng hành từ gia đình. Áp lực từ việc làm mẹ, tình trạng mất ngủ kéo dài cùng cảm giác cô đơn khiến nhiều sản phụ bị tổn thương tinh thần trong âm thầm.
Trầm cảm sau sinh đang ngày càng phổ biến
Sau khi sinh con, phụ nữ không chỉ đối mặt với sự thay đổi về thể chất mà còn trải qua những biến động mạnh mẽ về cảm xúc, tinh thần và tâm lý. Có người từng nghĩ cảm giác buồn bã, kiệt sức hay dễ khóc chỉ là phản ứng tạm thời sau sinh, nhưng thực tế, nếu kéo dài và không được quan tâm đúng mức, tình trạng ấy có thể tiến triển thành trầm cảm sau sinh.
Theo các chuyên gia sức khỏe tâm thần tại Bệnh viện Bạch Mai, khoảng 10 - 15% phụ nữ mắc trầm cảm sau sinh. Không ít trường hợp ban đầu chỉ xuất hiện những biểu hiện như mệt mỏi, mất ngủ hay căng thẳng vì chăm con, nhưng càng về sau lại rơi vào trạng thái suy sụp tinh thần kéo dài.
Áp lực làm mẹ khiến nhiều phụ nữ kiệt sức tinh thần
Nhiều mẹ bỉm trẻ từng chia sẻ rằng họ thường xuyên cảm thấy bất lực khi con khóc, hoảng loạn vì thiếu kinh nghiệm chăm con và gần như không có thời gian nghỉ ngơi. Thậm chí, có người còn ôm con khóc giữa đêm vì cảm thấy mình thất bại trong vai trò làm mẹ.
Cũng có trường hợp mẹ bỉm sau sinh bắt đầu mất hứng thú với mọi thứ xung quanh, không muốn giao tiếp, luôn thấy bản thân vô dụng và sống trong cảm giác trống rỗng kéo dài. Những áp lực vô hình như thiếu ngủ, chăm con một mình, lo lắng về tài chính hay cảm giác không được thấu hiểu khiến nhiều phụ nữ dần rơi vào khủng hoảng tâm lý.
Trầm cảm sau sinh có thể bắt đầu từ những cảm xúc buồn bã, kiệt sức và áp lực chăm con kéo dài mỗi ngày.
Trầm cảm sau sinh không chỉ xuất phát từ hormone
Theo các bác sĩ tâm lý, sự sụt giảm đột ngột của hormone estrogen cùng progesterone ảnh hưởng mạnh mẽ đến não bộ và cảm xúc của phụ nữ. Tuy nhiên, nguyên nhân dẫn đến trầm cảm sau sinh không chỉ nằm ở hormone mà còn đến từ các yếu tố như áp lực chăm con, thiếu ngủ, khó khăn tài chính, mâu thuẫn gia đình hay thiếu sự đồng hành từ người thân.
Đặc biệt, phụ nữ từng có tiền sử lo âu, trầm cảm, trải qua sang chấn tâm lý hoặc sống trong môi trường hôn nhân căng thẳng sẽ có nguy cơ trầm cảm sau sinh cao hơn. Bên cạnh đó, kiểu tính cách cầu toàn, luôn muốn trở thành “người mẹ hoàn hảo”, thường xuyên tự trách bản thân và khó chia sẻ cảm xúc cũng khiến nhiều người dễ rơi vào khủng hoảng tâm lý.
Dấu hiệu nhận biết phụ nữ sau sinh đang trầm cảm
Tình trạng “baby blues”, tức sản phụ cảm thấy buồn bã, dễ khóc trong khoảng 10 ngày đầu sau sinh thường sẽ tự cải thiện. Nếu cảm xúc tiêu cực kéo dài trên 2 tuần, ngày càng nghiêm trọng và ảnh hưởng đến sinh hoạt, người mẹ cần được chẩn đoán để điều trị sớm. Các dấu hiệu phổ biến của trầm cảm sau sinh bao gồm:
- Buồn bã kéo dài, dễ cáu gắt
- Mất hứng thú với mọi thứ xung quanh
- Rối loạn giấc ngủ, chán ăn hoặc ăn uống thất thường
- Thường xuyên lo âu, cảm thấy bản thân vô dụng
- Không muốn giao tiếp với người khác
- Mất khả năng chăm sóc bản thân và em bé
Ở giai đoạn nặng hơn, người bệnh có thể xuất hiện ý nghĩ tự sát hoặc làm hại bản thân. Vì vậy, các mẹ bỉm sau sinh đừng xem nhẹ những sự thay đổi về tâm sinh lý của mình.
Áp lực trở thành “người mẹ hoàn hảo” khiến nhiều phụ nữ sau sinh rơi vào trạng thái tự trách và suy kiệt tinh thần.
Hệ quả nếu không điều trị chứng trầm cảm sau sinh kịp thời
Nhiều trường hợp nếu không được điều trị kịp thời có thể tiến triển thành trầm cảm nặng, rối loạn lo âu hoặc loạn thần sau sinh. Đây là nhóm bệnh lý nguy hiểm với phụ nữ sau sinh vì chúng tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng đến tính mạng của cả mẹ lẫn con.
Trầm cảm sau sinh kéo dài không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe tinh thần người mẹ mà còn tác động đến khả năng chăm sóc con và các mối quan hệ xung quanh. Đặc biệt, đã có trường hợp ghi nhận một người người mẹ ôm con đứng ngoài ban công với ý định tự tử do cảm giác tuyệt vọng kéo dài, may mắn được gia đình phát hiện và ngăn cản kịp thời.
Phụ nữ sau sinh luôn cần sự hỗ trợ từ gia đình
Các chuyên gia tâm thần nhấn mạnh rằng trầm cảm sau sinh hoàn toàn có thể điều trị nếu được phát hiện sớm. Với trầm cảm nhẹ, người mẹ chỉ cần nghỉ ngơi hợp lý, giảm áp lực chăm con, nhận được sự lắng nghe và hỗ trợ từ gia đình. Với những trường hợp nặng, mẹ nên tham vấn tâm lý cùng bác sĩ chuyên khoa và kết hợp điều trị với thuốc nếu cần.
Sau sinh là giai đoạn phụ nữ rất dễ tổn thương về cảm xúc. Vì thế, thay vì chỉ quan tâm đến em bé, gia đình cần học cách lắng nghe và chăm sóc sức khỏe tinh thần của người mẹ. Điều phụ nữ sau sinh cần là cảm giác được thấu hiểu, được nghỉ ngơi và sự đồng hành từ những người yêu thương.
