Thắp hương vào ngày rằm, mùng Một, ngày giỗ hay dịp lễ Tết là phong tục quen thuộc của người Việt. Mỗi lần dâng hương, gia chủ thường chuẩn bị hoa quả, đồ ăn chín và giấy tiền vàng mã với mong muốn thể hiện lòng thành kính, tưởng nhớ tổ tiên.
Tuy nhiên, có một việc nhiều người đôi khi chưa chú ý: sau khi hoàn tất lễ cúng, những lễ vật nào nên được hạ xuống sớm? Không phải cứ dâng lên ban thờ là nên để càng lâu càng tốt. Có 3 thứ gia chủ nên thu dọn trong ngày, tránh để qua đêm hoặc kéo dài sang nhiều ngày sau.
1. Hoa quả đã cúng: Nên hạ khi hoàn tất lễ, tránh để héo rụng, thối hỏng
Hoa quả là lễ vật gần như không thể thiếu trên ban thờ của nhiều gia đình. Những loại quả tươi ngon, hình thức đẹp thường được lựa chọn cẩn thận để dâng lên tổ tiên, thần linh, thể hiện lòng thành và mong ước về cuộc sống đủ đầy, bình an.
Sau khi thắp hương và hoàn tất nghi thức cúng lễ, gia chủ nên chủ động hạ hoa quả trong ngày, không nhất thiết phải để đến hôm sau. Đặc biệt, với những loại quả đã chín mềm, nhanh hỏng hoặc dễ rụng, việc để lâu trên ban thờ có thể khiến quả bị nhũn, chảy nước, lên men và thu hút kiến, ruồi, gián.
Một số loại quả như chuối chín, xoài, đu đủ, thanh long hoặc nho có thể nhanh chóng xuống chất lượng trong điều kiện thời tiết nóng ẩm. Vì vậy, sau khi hạ lễ, nên kiểm tra tình trạng hoa quả, bảo quản ở nơi phù hợp và không sử dụng những quả đã có dấu hiệu hư hỏng. Ban thờ cũng cần được lau sạch nếu có nước quả hoặc vụn thức ăn rơi xuống.
2. Đồ ăn chín đã cúng: Không nên để qua đêm trên ban thờ
Trong những dịp giỗ chạp, lễ Tết hoặc ngày rằm, nhiều gia đình chuẩn bị mâm cơm với các món như xôi, thịt luộc, gà luộc, canh, nem, chè và nhiều món ăn truyền thống khác để dâng lên tổ tiên.
Đây là những lễ vật thể hiện sự tưởng nhớ và lòng hiếu kính của con cháu. Tuy nhiên, thức ăn chín rất dễ biến đổi chất lượng nếu để lâu ở nhiệt độ phòng, nhất là trong những ngày thời tiết nóng ẩm. Việc để nguyên mâm cỗ trên ban thờ từ hôm trước sang hôm sau không chỉ khiến món ăn mất ngon mà còn làm tăng nguy cơ ôi thiu, thu hút kiến, ruồi và các loại côn trùng.
Bởi vậy, khi hương đã tàn và hoàn tất nghi thức cúng, gia chủ nên hạ đồ ăn trong ngày. Thức ăn còn đảm bảo chất lượng cần được bảo quản đúng cách, tốt nhất là làm lạnh sớm, không để ở nhiệt độ phòng quá lâu. Nếu món ăn đã có mùi lạ, biến chất hoặc xuất hiện dấu hiệu hư hỏng thì không nên tiếc của mà tiếp tục sử dụng.
3. Giấy tiền vàng mã: Cúng xong nên hạ và hóa, không để tích tụ nhiều ngày
Giấy tiền vàng mã là lễ vật được nhiều gia đình chuẩn bị trong các dịp giỗ, lễ Tết, ngày rằm hoặc những nghi thức cúng truyền thống. Tùy phong tục từng gia đình và từng dịp, việc chuẩn bị và hóa vàng có thể có những cách thực hiện khác nhau.
Tuy nhiên, gia chủ không nên để giấy tiền vàng mã đã dâng cúng nằm trên ban thờ hết ngày này sang ngày khác, thậm chí tích lại đến nhiều đợt cúng mới đem hóa. Giấy vàng mã vốn nhẹ, dễ hút ẩm, bám bụi, cong vênh và có thể trở nên ẩm mốc nếu môi trường không thông thoáng. Để lâu còn khiến khu vực thờ cúng thêm lộn xộn, thiếu gọn gàng.
Sau khi hoàn tất nghi thức cúng theo phong tục gia đình, gia chủ nên hạ giấy tiền vàng mã và thực hiện hóa vàng đúng cách, tại vị trí an toàn, có dụng cụ chứa phù hợp. Không nên hóa vàng tùy tiện gần bàn thờ, rèm cửa, đồ gỗ hoặc những vật liệu dễ bắt lửa. Sau khi hóa xong, cần kiểm tra để bảo đảm lửa đã tắt hoàn toàn.
*Thông tin trong bài chỉ mang tính tham khảo chiêm nghiệm