Người xưa tin rằng phúc không treo trên bảng hiệu, cũng không nằm trong két sắt. Phúc ở trong nếp sống, cách đối đãi và những điều diễn ra hằng ngày mà người trong nhà nhiều khi không để ý. Gia đình có phúc hay không, theo dân gian, chỉ cần nhìn vào những điểm sau.
1. Nhìn vào cách các thành viên nói chuyện với nhau
Dân gian cho rằng, lời nói trong nhà là nơi phúc khí tụ hoặc tán nhanh nhất. Gia đình có phúc thường nói năng vừa phải, tránh lời cay nghiệt, ít dùng những câu mang tính oán trách hay hạ thấp nhau. Dù có mâu thuẫn, giọng điệu vẫn giữ được chừng mực.
Người xưa tin rằng lời nói là khí. Khí hòa thì phúc tụ, khí gắt thì phúc tán. Một ngôi nhà suốt ngày vang tiếng than vãn, mỉa mai, so đo đúng sai sẽ khiến vận tốt khó ở lâu, dù bên ngoài làm ăn có khá đến đâu.
Ngược lại, gia đình giữ được lời nói mềm, biết nhường nhịn trong câu chữ, thường có đường dài ổn định. Phúc không đến ồ ạt, nhưng ít khi đứt gãy, con cháu về sau cũng dễ hưởng nền tảng tốt.
2. Nhìn vào thái độ với người già và trẻ nhỏ
Theo dân gian, người già là gốc phúc, trẻ nhỏ là mầm phúc. Gia đình có phúc thường tôn trọng người lớn tuổi, không xem họ là gánh nặng hay phiền toái. Lời nói, cách cư xử với người già thể hiện rất rõ phúc khí của cả nhà.
Với trẻ nhỏ, nhà có phúc thường không dùng quát mắng, dọa nạt làm cách giáo dục chính. Trẻ được dạy bằng nề nếp, nhưng vẫn có sự bao dung, lắng nghe. Người xưa tin rằng làm tổn thương mầm phúc thì vận nhà khó yên lâu dài.
Nếu trong nhà, người già thường buồn bực, trẻ nhỏ hay sợ hãi, không dám bày tỏ, dân gian cho rằng phúc đang mỏng dần. Ngược lại, nơi người già được lắng nghe, trẻ nhỏ được che chở, phúc tự nhiên sinh sôi.
3. Nhìn vào bữa cơm gia đình
Bữa cơm là tấm gương phản chiếu phúc khí rất rõ. Gia đình có phúc không cần mâm cao cỗ đầy, nhưng bữa cơm thường có đủ mặt, ít bỏ bữa, không khí tương đối yên ổn. Người xưa xem đây là dấu hiệu căn bản của một nhà biết giữ phúc.
Dân gian đặc biệt kiêng cảnh ăn cơm trong căng thẳng, cãi vã, hoặc mỗi người một góc, mạnh ai nấy ăn. Bữa cơm bị coi là lúc tụ khí, nếu khí loạn thì phúc khó tụ, tiền bạc và hòa khí cũng dễ đội nón ra đi.
Nhà có phúc thường coi bữa cơm là lúc chậm lại, dù ngắn hay dài. Không cần nghi thức, chỉ cần sự hiện diện và tôn trọng lẫn nhau. Phúc nhiều khi được giữ lại từ chính những bữa cơm như vậy.
4. Nhìn vào cách đối diện với chuyện không may
Theo kinh nghiệm dân gian, gia đình có phúc không phải là nhà không gặp chuyện xấu, mà là nhà biết cách ứng xử khi chuyện xấu xảy ra. Khi có việc không như ý, họ thường bàn bạc, tìm cách tháo gỡ, ít đổ lỗi cho nhau.
Người xưa rất sợ cảnh trong nhà gặp chuyện liền oán trời trách người, trách số phận, trách nhau liên tục. Dân gian tin rằng thái độ đó làm phúc hao nhanh, vận tốt vừa ló đã tắt.
Gia đình giữ được bình tĩnh, biết chấp nhận và sửa sai, dù khó khăn đến đâu cũng thường có đường lui. Phúc trong trường hợp này không ồn ào, nhưng giúp nhà đó không rơi vào vòng bế tắc kéo dài.
5. Nhìn vào việc giữ chữ tín và nhân nghĩa
Dân gian coi chữ tín là nền của phúc. Gia đình có phúc thường dạy con cháu giữ lời hứa, không vì lợi trước mắt mà làm điều thất tín. Dù nhỏ hay lớn, lời đã nói ra thì cố gắng làm cho tròn.
Nhân nghĩa cũng là thước đo quan trọng. Người xưa tin rằng nhà hay giúp người lúc khó, không khoe khoang, không tính toán hơn thua, thì phúc sẽ quay lại dưới hình thức khác, có khi là sức khỏe, có khi là cơ hội cho đời sau.
Gia đình sống thiếu chữ tín, hay lật lọng, dù nhất thời có lợi, theo dân gian cũng khó bền. Phúc không mất ngay, nhưng sẽ mỏng dần, đến lúc cần thì không còn chỗ dựa.
Theo dân gian, phúc của một gia đình không cần nhìn vào tài sản hay danh tiếng. Chỉ cần quan sát cách nói năng, bữa cơm, thái độ với người thân và cách giữ chữ tín, người tinh ý đã có thể đoán được phúc dày hay mỏng. Phúc không đến từ may mắn nhất thời, mà được nuôi dưỡng mỗi ngày trong những điều rất nhỏ.
