Vào những ngày lễ Tết, giỗ chạp, các gia đình thường sẽ chuẩn bị mâm cỗ cúng (có thể là cỗ mặn hoặc cỗ chay) để dâng cúng thần linh, tổ tiên. Một trong những kiêng kỵ phổ biến khi làm cỗ cúng chính là không được sử dụng tỏi.
Theo báo Dân Việt, TS.Trần Hữu Sơn, chuyên gia văn hóa cho biết với những người theo Phật, nghi lễ của nhà Phật là không cúng tỏi. Phật tử không nên ăn tỏi do loại gia vị này có vị cay nồng, chứa nhiều tố chất kích thích nếu ăn nhiều sẽ khiến con người dễ sinh nóng giận, người cũng có mùi hôi. Điều này sẽ khiến con người bị xa lánh, Bồ Tát và thiện thần mười phương không đến ủng hộ. Người cố ý ăn tỏi được xem là phạm khinh cấu tội. Vì vậy, Phật tử ăn chay thường sẽ kiêng ăn tỏi.
Ngoài ra, một số gia đình không theo đạo Phật cũng sẽ không sử dụng tỏi trong các món ăn dùng để dâng lên thần linh, tổ tiên. Mâm cỗ cúng thường có 4 bát, 6 đĩa. Các gia đình có điều kiện hơn, số món bày lên mâm cỗ có thể nhiều hơn. Trong đó, 4 bát gồm bát mọc, bát miến, bát bóng, bát măng; 6 đĩa gồm đĩa thịt gà hoặc thịt lợn, đĩa nem thính hoặc đĩa xào, đĩa giò hoặc chả, đĩa xôi hoặc bánh chưng, dưa muối và các loại nước chấm. Có gia đình vẫn sẽ dùng tỏi để chế biến món ăn dâng cúng thần linh, tổ tiên nhưng có gia đình sẽ loại bỏ hoàn toàn loại gia vị này.
Nếu cúng mặn, mâm cơm thường có đầy đủ các vị như vị mặn của mắm, muối; vị cay của ớt; vị chua của dưa muối, hành muối; vị ngọt của bánh. Mâm cỗ với đầy đủ hương vị thể hiện sự tròn vẹn, xua đi đen đủi có thể đến, mong gia đình may mắn và bình yên.
Một số người kiêng tỏi cho tỏi với các món dâng cúng gia tiên vì cho rằng loại gia vị này có vị cay nồng, làm ô uế không gian thờ cúng. Theo quan niệm dân gian, tỏi có tác dụng đuổi ma, kỵ vong hồn. Vì vậy, đặt tỏi lên ban thờ gia tiên sẽ khiến gia tiên không thể về an ngự trong nhà, không đạt được ý nghĩa của việc thắp hương mời các cụ về dự lễ. Sử dụng các món có tỏi dâng cúng tổ tiên được một số người coi là hành động bất kính. Vì vậy, nhiều nhà sẽ kiêng không sử dụng tỏi trong việc chế biến, nêm nếm cho các món ăn dâng cúng gia tiên.
Trên thực tế, tùy theo quan niệm địa phương, quan niệm riêng mà gia đình có thể lựa chọn phương án phù hợp khi làm cỗ cúng gia tiên.
* Thông tin mang tính chất tham khảo, chiêm nghiệm.
