Tiết kiệm diện tích trong những ngôi nhà nhỏ
Diện tích nhà là một trong những yếu tố ảnh hưởng đến thói quen ngủ dưới sàn của nhiều gia đình người Nhật. Diện tích căn hộ, nhất là ở các thành phố lớn, thường không quá rộng. Khi đó, việc sắp xếp đồ đạc là bài toán cần được tính toán kỹ lưỡng.
Thay vì dành một khoảng không gian cố định cho chiếc giường cồng kềnh. Người Nhật chọn trải đệm trực tiếp trên sàn. Khi thức dậy, họ sẽ gấp gọn đệm, cất trong tủ. Vậy là căn phòng lại trở nên rộng rãi, có thể sử dụng cho các hoạt động sinh hoạt hàng ngày. Chẳng hạn, căn phòng dùng để tiếp khách hoặc sinh hoạt chung vào ban ngày có thể nhanh chóng trở thành phòng ngủ vào buổi tối. Đệm mà người Nhật hay dùng để trả trên sàn là một loại đêm truyền thống, được gọi là futon.
Ngoài ra, để căn nhà có nhiều khoảng không có thể sử dụng được, người Nhật thường sử dụng hệ thống cửa trượt và vách ngăn nhẹ để phân chia các khu vực chức năng.
Phù hợp với điều kiện địa lý thường xuyên có động đất
Nhật Bản là quốc gia thường xuyên xảy ra động đất. Do đó, người dân đặc biệt quan tâm đến vấn đề an toàn trong nhà ở.
Việc ngủ trên sàn giúp cơ thể tiếp xúc gần hơn với mặt đất và cảm nhận được rung đọng khi động đất xảy ra. Đây được xem là lợi thế trong các tình huống bất ngờ, giúp con người chủ động phản ứng.
Bên cạnh đó, việc hạn chế sử dụng đồ nội thất cũng giúp căn phòng trống trải, tạo điều kiện thuận lợi hơn cho việc di chuyển, tìm lối thoát khi xảy ra sự cố.
Quan niệm ngủ trên bề mặt phẳng tốt cho cơ thể
Việc ngủ trên sàn nhà cũng có liên quan đến quan niệm về sức khỏe của người Nhật. Nhiều người cho rằng việc ngủ trên bề mặt phẳng, có độ nâng đỡ phù hợp sẽ giúp cơ thể duy trì tư thế ổn định hơn so với việc nằm trên đệm quá mềm.
Ngủ trên bề mặt có độ cứng vừa phải giúp trọng lượng cơ thể được phân bố đồng đều. Trong khi đó, việc nằm trên đệm quá mềm và lún cộng với việc thay đổi tư thế liên tục trong lúc ngủ có thể khiến một số phần của cơ thể chịu áp lực không cần thiết.
Ngoài ra, nằm ngủ trên sàn cũng giúp giảm được độ cao khi nằm và thức dậy. Điều này có lợi cho người cao tuổi, hạn chế nguy cơ bị ngã khi vừa thức giấc, cần di chuyển từ giường xuống đất.
Thói quen lâu đời được duy trì qua nhiều thế hệ
Thói quen ngủ trên sàn nhà còn gắn với truyền thống văn hóa lâu đời của Nhật Bản. Từ nhiều thế hệ trước, người Nhật đã quen với việc sử dụng chiếu tatami kết hợp đệm futon để nghỉ ngơi. Trong đó, tatami là loại chiếu truyền thống được làm từ vật liệu tự nhiên, có kết cấu tương đối chắc chắn nhưng vẫn tạo độ đàn hồi nhất định. Futon được trải lên trên và có thể gấp lại sau khi sử dụng.
Đáng chú ý, ngay cả khi thời tiết chuyển lạnh, nhiều gia đình vẫn duy trì cách ngủ này. Việc kết hợp đệm futon và các lớp cân sẽ giúp giữ ấm. Ngoài ra, nhiều căn nhà cũng có hệ thống sưởi để giữ cho sàn nhà ấm áp hơn vào mùa đông.
Có thể thấy, ngủ dưới sàn không đơn thuần là một lựa chọn về nội thất mà còn phản ánh cách người Nhật thích nghi với điều kiện nhà ở, môi trường sống và gìn giữ nếp sinh hoạt truyền thống.
