Không ít loại rau sau khi sơ chế tưởng như chỉ còn phần bỏ đi nhưng thực tế phần gốc vẫn còn mắt ngủ, thân non hoặc rễ có khả năng tiếp tục phát triển. Nếu xử lý đúng cách, bạn có thể tận dụng chúng để tạo thành một cây rau mới thay vì phải mua hạt giống hay cây giống.
Tuy nhiên, không phải loại rau nào cũng có thể trồng lại từ gốc. Quan trọng nhất là chọn phần gốc còn tươi, không bị dập úng và có điểm sinh trưởng. Dưới đây là 5 loại dễ thử nhất.
1. Hành lá – phần gốc nhỏ nhưng mọc lại rất nhanh
Hành lá là một trong những loại rau dễ tận dụng nhất sau khi nấu ăn. Khi cắt hành, thay vì bỏ toàn bộ phần gốc, hãy giữ lại khoảng 3-5 cm tính từ phần rễ lên trên. Nếu phần rễ còn nguyên và củ hành chưa bị héo, khả năng bật chồi mới khá tốt.
Bạn có thể đặt phần gốc hành vào một cốc nước sạch sao cho nước chỉ ngập phần rễ. Đặt ở nơi có ánh sáng và thay nước thường xuyên. Sau vài ngày, phần lá xanh có thể tiếp tục mọc lên từ giữa gốc. Khi rễ phát triển tốt, chuyển sang chậu đất tơi xốp để cây tiếp tục sinh trưởng.
Nếu muốn thu hoạch lâu dài, không nên cắt sát toàn bộ phần lá mỗi lần dùng. Có thể để lại phần gốc và một đoạn lá xanh, sau đó cắt tỉa từng phần khi cần. Đất đủ ẩm, có ánh sáng và được bổ sung dinh dưỡng định kỳ sẽ giúp hành phát triển ổn định hơn.
2. Cải thìa – giữ phần gốc, vài ngày sau có thể thấy chồi mới
Cải thìa sau khi chế biến thường bị cắt bỏ phần gốc trắng bên dưới. Đây chính là phần có thể tận dụng để thử tái sinh. Hãy giữ lại một đoạn gốc còn chắc, không bị thối và đặt vào một chiếc đĩa hoặc khay nông có một ít nước.
Không cần đổ nước quá nhiều. Chỉ nên để phần đáy tiếp xúc với nước, tránh ngâm ngập toàn bộ gốc vì dễ khiến cây bị úng. Đặt ở nơi sáng, thay nước thường xuyên và quan sát phần giữa của gốc. Khi những lá non bắt đầu nhú lên, bạn có thể chuyển cây sang đất.
Cải thìa trồng lại từ gốc thường phù hợp với mục đích tận dụng rau xanh hơn là kỳ vọng một cây có kích thước giống hệt cây ban đầu. Muốn cây phát triển tiếp, đất nên tơi xốp, thoát nước tốt và có đủ ánh sáng. Đây cũng là cách khá thú vị để tận dụng rau sau mỗi lần đi chợ.
3. Xà lách – đừng vội bỏ phần cuống còn nguyên
Với những cây xà lách còn nguyên phần cuống, sau khi tách lá bạn có thể giữ lại phần gốc thay vì bỏ đi. Đặt phần cuống vào một chiếc đĩa nhỏ chứa lượng nước vừa phải, sau đó để ở nơi có ánh sáng tự nhiên.
Điều đáng quan sát là phần trung tâm của cuống. Nếu cây còn sức sống, các lá non có thể tiếp tục phát triển từ vị trí này. Trong thời gian đầu, hãy thay nước thường xuyên và tránh để phần gốc bị ngâm quá sâu. Khi thấy rễ mới xuất hiện hoặc cây bắt đầu phát triển ổn định, có thể đem trồng vào đất.
Xà lách thích môi trường thoáng và đất có khả năng thoát nước tốt. Nếu đặt chậu ở nơi quá nóng hoặc nắng gắt kéo dài, cây có thể phát triển kém. Vì vậy, với cách trồng lại từ gốc, nên ưu tiên vị trí có ánh sáng nhưng điều kiện không quá khắc nghiệt.
4. Cần tây – phần gốc tưởng bỏ đi lại có thể tiếp tục bật lá
Sau khi sơ chế cần tây, phần gốc ở phía dưới thường bị bỏ đi. Nếu phần gốc vẫn còn tươi và các bẹ chưa bị dập nát, bạn có thể tận dụng để kích thích cây mọc tiếp.
Cách làm tương tự một số loại rau ăn lá khác: đặt phần gốc vào khay nước nông, để phần đáy tiếp xúc với nước nhưng không ngập toàn bộ. Sau một thời gian, phần trung tâm có thể xuất hiện lá mới. Trong giai đoạn này, cần thay nước định kỳ để hạn chế tình trạng nước bị đục hoặc phần gốc bị úng.
Khi cây bắt đầu phát triển và có rễ mới, chuyển sang chậu đất sẽ phù hợp hơn nếu muốn cây tiếp tục lớn. Đất nên giàu hữu cơ, tơi xốp và không giữ nước quá lâu. Cách này đặc biệt thích hợp với những gia đình thường xuyên sử dụng cần tây để nấu ăn và muốn tận dụng tối đa phần rau đã mua.
5. Cải bắp – phần cuống có thể thử tái sinh thành cây mới
Cải bắp cũng là loại rau có thể tận dụng phần gốc để kích thích mọc chồi mới. Khi sơ chế, hãy giữ lại phần cuống phía dưới còn nguyên và không bị dập. Đặt phần này vào khay có một lớp nước nông, sau đó đưa ra nơi có ánh sáng.
Nếu phần gốc còn khỏe, các chồi non có thể xuất hiện ở khu vực trung tâm. Khi thấy cây bắt đầu phát triển, có thể chuyển sang đất để tiếp tục chăm sóc. Cải bắp cần nhiều không gian hơn một số loại rau ăn lá nhỏ, vì vậy nên dùng chậu đủ rộng nếu muốn cây phát triển lâu dài.
Một điểm cần lưu ý là khả năng mọc lại của cải bắp từ gốc phụ thuộc khá nhiều vào độ tươi của phần cuống và điều kiện chăm sóc. Vì thế, hãy xem đây là cách tận dụng phần rau bỏ đi để thử trồng thêm, thay vì coi nó là phương pháp chắc chắn thay thế hoàn toàn việc gieo trồng từ hạt hoặc cây giống.
Mẹo giúp rau trồng lại từ gốc dễ sống hơn
Không phải cứ đặt gốc rau vào nước là cây sẽ mọc. Độ tươi của phần gốc là yếu tố rất quan trọng. Gốc đã để lâu, bị khô, dập hoặc có dấu hiệu thối thường khó phục hồi hơn. Tốt nhất nên tận dụng ngay sau khi sơ chế.
Trong giai đoạn đầu, nước chỉ nên đủ để giữ ẩm phần đáy. Nếu ngâm cả gốc trong nước quá lâu, thiếu oxy có thể khiến phần này bị úng. Khi thấy rễ mới hoặc chồi non phát triển, chuyển sang đất sẽ giúp cây có điều kiện lấy thêm dinh dưỡng.
Cuối cùng, hãy nhớ rằng mục tiêu của cách làm này là **tận dụng phần rau bỏ đi để cây tiếp tục sinh trưởng**, chứ không phải loại nào cũng cho năng suất tương đương cây trồng từ hạt. Chỉ với vài chiếc chậu nhỏ, một ít đất sạch và những phần gốc vốn định bỏ đi, bạn đã có thể biến góc bếp thành một khu vườn mini rất thú vị.
