Aptomat vừa nhảy, việc đầu tiên nên làm là gì?
Khi aptomat bất ngờ ngắt, nhiều người có thói quen gạt cần lên ngay để có điện trở lại. Nếu chỉ xảy ra một lần do sử dụng nhiều thiết bị công suất lớn cùng lúc, việc này đôi khi không đáng lo. Nhưng nếu aptomat liên tục nhảy, không nên cố bật đi bật lại nhiều lần.
Việc đầu tiên nên làm là tắt các thiết bị điện đang hoạt động, đặc biệt là những thiết bị có công suất lớn như điều hòa, bình nóng lạnh, bếp từ, ấm siêu tốc, lò vi sóng, máy sấy...
Sau đó, nếu có thể quan sát một cách an toàn, hãy kiểm tra khu vực tủ điện và các thiết bị liên quan xem có dấu hiệu bất thường như mùi khét, tiếng rè, vết cháy sém hoặc khói hay không.
Nếu phát hiện những dấu hiệu này, không nên tiếp tục đóng aptomat. Hãy ngắt nguồn điện nếu có thể thực hiện an toàn và gọi người có chuyên môn đến kiểm tra.
Tuyệt đối không dùng vật gì để giữ cần aptomat ở trạng thái bật và cũng không tự ý thay bằng loại có dòng định mức lớn hơn. Việc aptomat ngắt điện có thể chính là chức năng bảo vệ đang hoạt động.
Vì sao aptomat cứ bật lên lại nhảy?
Có khá nhiều nguyên nhân khiến aptomat liên tục ngắt điện.
Quá tải là một trong những nguyên nhân thường gặp. Khi nhiều thiết bị công suất lớn cùng hoạt động trên một mạch điện, dòng điện có thể vượt quá mức mà mạch và thiết bị bảo vệ được thiết kế để chịu. Khi đó, aptomat có thể tự động ngắt.
Chẳng hạn, gia đình đồng thời bật điều hòa, bình nóng lạnh, bếp từ và nhiều thiết bị khác. Nếu aptomat chỉ nhảy trong những thời điểm sử dụng nhiều thiết bị rồi hoạt động bình thường khi giảm bớt tải, đây có thể là dấu hiệu của tình trạng quá tải.
Tuy nhiên, không phải cứ aptomat nhảy là do dùng quá nhiều điện.
Một nguyên nhân khác là chập hoặc ngắn mạch. Dây điện, ổ cắm, phích cắm hoặc một thiết bị nào đó bị hỏng có thể khiến dòng điện tăng đột ngột và aptomat ngắt để bảo vệ hệ thống.
Với những aptomat có chức năng chống dòng rò, việc ngắt điện cũng có thể liên quan đến tình trạng rò điện. Thiết bị bị ẩm, dây dẫn xuống cấp hoặc lớp cách điện bị hư hỏng đều có thể là nguyên nhân.
Ngoài ra, bản thân aptomat cũng có thể bị xuống cấp sau thời gian dài sử dụng. Nhưng không nên vội kết luận thiết bị bị hỏng rồi tự thay mới khi chưa xác định nguyên nhân.
Có thể tìm thiết bị gây sự cố bằng cách nào?
Nếu không có khói, tia lửa, mùi khét hoặc dấu hiệu nguy hiểm rõ ràng, người trong gia đình có thể quan sát thời điểm aptomat ngắt để tìm manh mối.
Ví dụ, nếu điện vẫn hoạt động bình thường nhưng cứ bật bình nóng lạnh là aptomat nhảy, thiết bị hoặc mạch điện liên quan nên được kiểm tra. Tương tự, nếu sự cố xuất hiện mỗi khi bật điều hòa, máy giặt hoặc bếp từ, không nên liên tục bật thiết bị đó lên để thử.
Trường hợp aptomat tổng vẫn nhảy dù các thiết bị điện đã được tắt hoặc rút phích cắm, nguyên nhân có thể nằm ở hệ thống dây dẫn, tủ điện hoặc chính thiết bị bảo vệ.
Tuy nhiên, người không có chuyên môn không nên tự tháo ổ cắm, mở tủ điện, chạm vào dây dẫn hoặc thực hiện các phép đo bên trong hệ thống. Việc kiểm tra điện không đúng cách có thể gây điện giật hoặc làm sự cố nghiêm trọng hơn.
Aptomat nóng, có mùi khét: Không nên chủ quan
Đây là tình huống cần đặc biệt lưu ý.
Aptomat có thể hơi ấm trong quá trình hoạt động, nhưng nếu thiết bị nóng bất thường, kèm theo mùi nhựa cháy, tiếng rè hoặc lẹt xẹt, vết đổi màu, khói... thì cần coi đó là dấu hiệu cảnh báo.
Trong trường hợp có thể ngắt nguồn điện một cách an toàn, hãy thực hiện việc này và tránh tiếp xúc với khu vực tủ điện đang có dấu hiệu hư hỏng.
Không dùng tay ướt để thao tác với thiết bị điện và tuyệt đối không đổ nước vào khu vực đang có sự cố điện.
Nếu xuất hiện cháy hoặc khói nhiều, ưu tiên đưa người trong nhà ra khỏi khu vực nguy hiểm và gọi lực lượng cứu hỏa khi cần thiết, thay vì cố tự xử lý đám cháy điện.
Khi nào cần gọi thợ điện?
Nếu aptomat chỉ nhảy một lần sau khi gia đình sử dụng đồng thời quá nhiều thiết bị và hệ thống hoạt động bình thường sau khi giảm tải, có thể theo dõi thêm.
Nhưng nếu aptomat liên tục ngắt, không xác định được nguyên nhân hoặc sự cố tái diễn dù đã giảm tải, gia đình nên ngừng thử nghiệm và gọi thợ điện có chuyên môn.
Người có chuyên môn có thể kiểm tra tải của từng mạch, dây dẫn, các điểm đấu nối, thiết bị điện, dòng rò và tình trạng hoạt động của aptomat.
Điều quan trọng nhất là đừng xem việc aptomat nhảy liên tục chỉ là một bất tiện cần tìm cách khắc phục nhanh. Trong nhiều trường hợp, đây là tín hiệu cho thấy hệ thống điện đang gặp vấn đề. Giảm tải, ngừng sử dụng thiết bị nghi ngờ và kiểm tra nguyên nhân là cách xử lý an toàn hơn nhiều so với việc liên tục gạt aptomat lên.
