Tuyển sinh trường chuyên theo 3 khối: Thay đổi đáng chú ý từ năm 2027
Dự thảo định hướng tổ chức và tuyển sinh vào trường THPT chuyên của Bộ GD&ĐT đang thu hút sự chú ý của đông đảo phụ huynh, giáo viên. Điểm đáng chú ý là phương án chuyển từ tuyển sinh theo từng môn chuyên riêng lẻ sang ba khối chính: Khoa học tự nhiên, Khoa học xã hội và Ngoại ngữ.
Nếu được thông qua, thay vì đăng ký thi vào các lớp chuyên Toán, Lý, Hóa, Sinh, Tin hay Ngữ văn như hiện nay, học sinh sẽ lựa chọn khối phù hợp với năng lực và thực hiện các bài thi đánh giá tương ứng.
Cụ thể, thí sinh đăng ký khối Khoa học tự nhiên dự kiến làm bài thi Toán nâng cao, Ngữ văn và bài đánh giá năng lực đọc hiểu Khoa học tự nhiên. Với khối Khoa học xã hội, các bài thi gồm Văn nâng cao, Toán và đánh giá năng lực đọc hiểu Khoa học xã hội. Khối Ngoại ngữ cơ bản vẫn duy trì phương thức tuyển sinh tương tự hiện hành.
Theo định hướng trong dự thảo, học sinh sau khi trúng tuyển sẽ được học các môn bắt buộc, đồng thời lựa chọn môn theo định hướng của từng khối. Sau giai đoạn trải nghiệm trong lớp 10, các em có thêm cơ hội xác định thế mạnh, sở thích và lựa chọn hai môn chuyên sâu phù hợp với định hướng nghề nghiệp, xét tuyển đại học.
Cách tiếp cận này được kỳ vọng giúp học sinh không phải đưa ra lựa chọn chuyên sâu quá sớm, đồng thời có nền tảng kiến thức rộng hơn.
Tuy nhiên, phương án mới cũng khiến nhiều gia đình băn khoăn, nhất là những học sinh đang học lớp 9 và đã dành nhiều năm chuẩn bị cho kỳ thi vào lớp 10 chuyên.
Phụ huynh lo con mất lợi thế sau nhiều năm ôn luyện
Một trong những vấn đề được bàn luận nhiều nhất là khả năng thay đổi phương thức tuyển sinh trong thời gian ngắn. Thực tế, không ít học sinh bắt đầu ôn thi chuyên từ lớp 6, lớp 7 hoặc đầu lớp 8. Các em đã xác định môn học sở trường, theo học những lớp bồi dưỡng chuyên sâu và xây dựng kế hoạch học tập dựa trên cấu trúc tuyển sinh hiện tại.
Một phụ huynh có con dành hai năm ôn thi chuyên Hóa chia sẻ rằng năng lực Toán của con chỉ ở mức trung bình. Gia đình đặt nhiều kỳ vọng vào thế mạnh môn Hóa để giúp con có cơ hội trúng tuyển. Nếu phương thức mới được áp dụng ngay, học sinh có thể phải thay đổi cách ôn tập khi thời gian chuẩn bị không còn nhiều.
Nỗi lo này không chỉ xuất phát từ công sức học tập trước đó mà còn liên quan đến cơ hội phát huy năng lực của từng em.
Chẳng hạn, một học sinh có năng khiếu nổi bật về Tin học chưa chắc đã đồng thời giỏi Vật lý, Hóa học hay Sinh học. Nếu phải tham gia bài thi đánh giá kiến thức rộng hơn, những em có thế mạnh chuyên biệt có thể gặp bất lợi so với cách tuyển sinh theo từng môn hiện nay.
Nhiều phụ huynh cho rằng đổi mới tuyển sinh là điều có thể cần thiết, nhưng ngành giáo dục cần công bố lộ trình rõ ràng. Những thay đổi lớn nên được thông báo từ sớm để học sinh có đủ thời gian điều chỉnh kế hoạch học tập, tránh tình trạng đang ôn luyện theo một hướng lại phải chuyển sang phương án khác ngay trước kỳ thi.
Chuyên gia đồng tình đổi mới nhưng cần có lộ trình
Trao đổi về vấn đề này, nhà văn Bùi Ngọc Phúc, tác giả cuốn sách "Cùng con bước qua các kỳ thi", nhận định việc tổ chức tuyển sinh theo ba khối Khoa học tự nhiên, Khoa học xã hội và Ngoại ngữ có cơ sở để xem xét.
Theo ông, cách tiếp cận mới có thể giúp học sinh xây dựng nền tảng kiến thức toàn diện hơn, thay vì chỉ tập trung vào một môn chuyên để vượt qua kỳ tuyển sinh. Sau khi vào trường, các em cũng có thêm thời gian trải nghiệm và nhận diện năng lực trước khi lựa chọn môn học chuyên sâu.
Tuy nhiên, điều đáng quan tâm là thời điểm triển khai. Nếu phương án được áp dụng từ năm học 2027-2028, học sinh sinh năm 2012 có thể chịu tác động đáng kể do nhiều em đã chuẩn bị cho kỳ thi theo phương thức cũ.
Nhà văn Bùi Ngọc Phúc cho rằng cần cân nhắc thời gian chuyển tiếp, tránh triển khai đồng loạt khi học sinh chưa kịp thích nghi. Trong trường hợp cần thiết, ngành giáo dục có thể xem xét thí điểm tại những trường đủ điều kiện, đánh giá hiệu quả trước khi mở rộng.
Cùng quan điểm, thầy Trần Trung Hiếu, giáo viên Trường THPT chuyên Phan Bội Châu (Nghệ An), nhấn mạnh trường chuyên không chỉ là nơi tuyển chọn học sinh có điểm đầu vào cao mà còn có nhiệm vụ phát hiện, bồi dưỡng và phát triển những năng lực nổi trội.
Theo thầy, mọi thay đổi liên quan đến mô hình trường chuyên cần được đánh giá trên nhiều phương diện. Thực tiễn triển khai Chương trình Giáo dục phổ thông 2018 cũng cho thấy một chủ trương dù có mục tiêu tích cực nhưng nếu thiếu khảo sát, chuẩn bị và thời gian chuyển tiếp phù hợp thì vẫn có thể phát sinh bất cập.
Việc lấy ý kiến giáo viên, nhà trường và phụ huynh vì thế cần được thực hiện thực chất. Những phản biện từ người trực tiếp giảng dạy và chịu tác động của chính sách cần được xem xét nghiêm túc trước khi đưa ra quyết định cuối cùng.
Đổi mới tuyển sinh trường chuyên hướng đến mục tiêu phát triển năng lực toàn diện là điều đáng cân nhắc. Tuy nhiên, một chính sách giáo dục hiệu quả không chỉ nằm ở mục tiêu mà còn ở cách triển khai. Học sinh cần có thời gian chuẩn bị, phụ huynh cần được thông tin đầy đủ và các trường cần có điều kiện thực hiện phù hợp. Đây cũng là yếu tố quan trọng để sự đổi mới không trở thành áp lực bất ngờ đối với những thế hệ học sinh đang đứng trước ngưỡng cửa chuyển cấp.
