Ngày càng nhiều người trẻ tìm đến các phương pháp chăm sóc sức khỏe tinh thần với mong muốn chữa lành cảm xúc. Tuy nhiên, không ít người vẫn lầm tưởng rằng chỉ cần suy nghĩ tích cực hoặc cố gắng quên đi nỗi buồn là mọi vấn đề sẽ tự biến mất. Thực tế, quá trình phục hồi tâm lý cần thời gian, sự kiên trì và cả sự đồng hành từ người có chuyên môn.
Chữa lành không chỉ dừng lại ở việc làm giảm triệu chứng
Theo các chuyên gia tại Trung tâm Tâm lý và Phát triển Con người NHC, mục tiêu của việc hỗ trợ tâm lý không đơn thuần là giúp khách hàng giảm bớt những biểu hiện khó chịu đang xuất hiện. Quan trọng hơn, quá trình trị liệu hướng đến việc cùng khách hàng nhìn lại những nguyên nhân sâu xa đang chi phối suy nghĩ, cảm xúc và hành vi của họ.
Từ việc xác định đúng gốc rễ của vấn đề, mỗi người sẽ được xây dựng một lộ trình hỗ trợ riêng phù hợp với tình trạng thực tế. Với phương pháp không sử dụng thuốc đang được áp dụng tại đơn vị này, thời gian đồng hành trung bình kéo dài khoảng 3 đến 5 tháng, tùy theo mức độ của từng trường hợp.
Thống kê từ NHC cho biết đã có hơn 3.000 khách hàng gặp các vấn đề như trầm cảm, rối loạn lo âu và rối loạn cảm xúc từng bước lấy lại sự cân bằng trong cuộc sống. Điều đó cho thấy quá trình hồi phục không diễn ra tức thì mà cần sự kiên trì của cả người được hỗ trợ lẫn đội ngũ chuyên gia.
Với nhiều trường hợp, khó khăn không chỉ đến từ bản thân người đang gặp vấn đề tâm lý mà còn xuất phát từ việc thiếu sự thấu hiểu của gia đình. Vì vậy, chuyên gia tâm lý nhiều khi còn đóng vai trò như một cầu nối, giúp người thân của khách hàng hiểu đúng về trầm cảm, biết cách lắng nghe và đồng hành đúng cách trong quá trình hồi phục.
Chữa lành cảm xúc là hành trình thấu hiểu bản thân và tìm về gốc rễ của những tổn thương.
Muốn chữa lành cảm xúc cần nhìn sâu vào gốc rễ của các mối quan hệ
Bên cạnh việc tập trung vào từng cá nhân, nhiều phương pháp trị liệu hiện nay cũng hướng sự chú ý đến những tác động của môi trường gia đình đối với sức khỏe tinh thần. Đây cũng là nội dung được chia sẻ tại chương trình trải nghiệm "Liệu pháp Chòm sao gia đình" do Trung tâm Tham vấn tâm lý và Hỗ trợ pháp luật UEF tổ chức dành cho sinh viên.
Theo chuyên gia tâm lý trị liệu TS. Ngô Xuân Điệp, nhiều tổn thương cảm xúc, xung đột hoặc những mô thức hành vi tiêu cực lặp đi lặp lại đôi khi không chỉ bắt nguồn từ trải nghiệm cá nhân. Chúng còn có thể chịu ảnh hưởng từ những mối liên kết vô thức trong hệ thống gia đình qua nhiều thế hệ.
Liệu pháp Chòm sao gia đình được giới thiệu như một cách tiếp cận giúp tái hiện tổng thể các mối quan hệ trong gia đình. Qua đó, người tham gia có cơ hội quan sát lại vai trò, vị trí của từng thành viên và dòng chảy cảm xúc đang tồn tại trong hệ thống gia đình mình.
Trong chương trình, chuyên gia đã trực tiếp khai thác một trường hợp sinh viên đang gặp khúc mắc với gia đình. Thông qua việc mô phỏng hệ thống gia đình bằng phương pháp chòm sao, câu chuyện được phân tích dưới góc nhìn tâm lý học, giúp người tham gia có thêm cách nhìn mới về những xung đột tưởng chừng rất khó lý giải.
Thấu hiểu bản thân để tháo gỡ những nút thắt cảm xúc
Theo giới thiệu của chuyên gia, liệu pháp Chòm sao gia đình tập trung vào 3 mục tiêu chính. Đó là tái hiện cấu trúc hệ thống gia đình, nhận diện những vòng lặp vô thức giữa các thế hệ và từng bước tháo gỡ các nút thắt cảm xúc thông qua cơ chế chuyển cảm.
Trong quá trình trải nghiệm, các thành viên trong nhóm sẽ lần lượt đại diện cho những người thân của thân chủ. Cách tiếp cận này giúp người tham gia có cơ hội quan sát vấn đề dưới nhiều góc nhìn khác nhau, từ đó giảm bớt sự phòng vệ, giải tỏa những cảm xúc bị dồn nén và từng bước thiết lập lại sự kết nối trong các mối quan hệ.
Những thay đổi tích cực trong cảm xúc thường bắt đầu từ việc đối diện và tháo gỡ các nút thắt bên trong.
Hoạt động cũng cho thấy việc chữa lành cảm xúc không chỉ dành cho những người đang gặp rối loạn tâm lý. Đây còn là giải pháp hỗ trợ đối với những người cảm thấy bế tắc trong định hướng sống, gặp khó khăn trong các mối quan hệ hoặc chịu áp lực kéo dài từ gia đình.
Tuy nhiên, các chuyên gia cũng nhấn mạnh rằng đây là một phương pháp hỗ trợ tâm lý chuyên sâu và cần được thực hiện dưới sự hướng dẫn của người có chuyên môn lâm sàng. Việc tự áp dụng hoặc hiểu chưa đầy đủ về phương pháp có thể khiến hiệu quả không được như kỳ vọng.
Người đồng hành cũng cần được "chữa lành cảm xúc"
Không chỉ người gặp khó khăn tâm lý mới cần chăm sóc sức khỏe tinh thần. Những người làm công tác tham vấn, trị liệu cũng phải duy trì trạng thái cảm xúc ổn định để có thể đồng hành lâu dài với thân chủ.
Chuyên gia tâm lý Hoàng Thị Ngọc Duyên, Giám đốc Tâm lý NHC chi nhánh Hoàng Hoa Thám, cho biết làm việc với người trầm cảm đòi hỏi nguồn năng lượng rất lớn. Ngoài kiến thức và kỹ năng chuyên môn, chuyên gia cần giữ được tâm thái vững vàng để không bị cuốn theo những cảm xúc nặng nề của khách hàng.
Để duy trì trạng thái đó, nhiều chuyên gia lựa chọn xây dựng các thói quen tích cực như thiền, chạy bộ hoặc thực hành lòng biết ơn nhằm tái tạo năng lượng và giữ sự cân bằng trong công việc. Đây cũng là nền tảng giúp họ có thể đồng hành hiệu quả hơn với từng trường hợp.
Theo chia sẻ của chuyên gia Cao Kim Thắm, Giám đốc Tâm lý NHC chi nhánh Phan Chu Trinh, điều mang lại hạnh phúc lớn nhất đối với người làm nghề chính là được chứng kiến khách hàng dần lấy lại nụ cười sau hành trình vượt qua những khó khăn về tâm lý. Đây cũng là động lực để họ tiếp tục gắn bó và cống hiến cho công việc này.
Các chuyên gia tâm lý cũng cần duy trì trạng thái cân bằng cảm xúc để đồng hành cùng khách hàng.
Chữa lành cảm xúc là hành trình của sự thấu hiểu và đồng hành
Những thông tin được chia sẻ từ các chương trình của NHC và UEF cho thấy chữa lành cảm xúc không phải là việc nhanh chóng loại bỏ những cảm xúc tiêu cực. Đây là quá trình từng bước thấu hiểu bản thân, nhận diện nguyên nhân sâu xa của tổn thương và xây dựng lại những kết nối lành mạnh với chính mình cũng như những người xung quanh.
Đặc biệt, hành trình chữa lành cảm xúc sẽ hiệu quả hơn khi người gặp khó khăn nhận được sự đồng hành từ gia đình, cộng đồng và đội ngũ chuyên gia có chuyên môn. Khi sức khỏe tinh thần được nhìn nhận đúng mức và hỗ trợ kịp thời, mỗi người sẽ có thêm cơ hội vượt qua những tổn thương, hướng đến cuộc sống cân bằng, bền vững hơn.
