Việc điều chỉnh lương cơ sở luôn thu hút sự quan tâm lớn của người lao động và người nghỉ hưu, bởi đây là căn cứ để tính toán nhiều chế độ trong hệ thống an sinh xã hội. Theo thông tin được đề cập tại một số hội nghị tiếp xúc cử tri gần đây, mức lương cơ sở có thể được điều chỉnh tăng khoảng 8% từ ngày 1/7/2026. Nếu phương án này được thông qua, hàng loạt chế độ như lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội, trợ cấp người có công và một số khoản hỗ trợ khác cũng sẽ được điều chỉnh tương ứng.
Lương cơ sở tăng kéo theo nhiều chế độ an sinh thay đổi
Hiện nay, mức lương cơ sở đang được áp dụng là 2.340.000 đồng/tháng. Đây là căn cứ quan trọng để tính tiền lương, phụ cấp của cán bộ, công chức, viên chức và lực lượng vũ trang; đồng thời cũng là nền tảng để xác định nhiều khoản trợ cấp trong hệ thống bảo hiểm xã hội và chính sách an sinh.
Theo dự kiến, nếu mức lương cơ sở được tăng khoảng 8% từ ngày 1/7/2026, con số này có thể nâng lên khoảng 2.527.000 đồng/tháng. Khi đó, các khoản chi trả gắn với lương cơ sở sẽ được điều chỉnh tăng theo.
Trước hết, tiền lương của cán bộ, công chức, viên chức và lực lượng vũ trang sẽ tăng thông qua hệ số lương. Bên cạnh đó, nhiều khoản phụ cấp như phụ cấp chức vụ, phụ cấp khu vực, phụ cấp thâm niên hay một số chế độ đặc thù trong khu vực công cũng sẽ tăng tương ứng.
Không chỉ khu vực công, người đang hưởng lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội, trợ cấp người có công với cách mạng, trợ cấp bảo trợ xã hội và trợ cấp hưu trí xã hội cũng sẽ được xem xét điều chỉnh. Mức điều chỉnh cụ thể đối với từng nhóm đối tượng sẽ do Chính phủ quyết định trong phương án điều chỉnh lương hưu và trợ cấp.
Lương hưu đã nhiều lần được điều chỉnh trong thời gian qua
Theo thống kê của cơ quan bảo hiểm xã hội, từ năm 1995 đến hết năm 2023, Quốc hội và Chính phủ đã thực hiện 23 lần điều chỉnh lương hưu nhằm đảm bảo đời sống cho người nghỉ hưu và phù hợp với điều kiện kinh tế – xã hội từng giai đoạn.
Sau các lần điều chỉnh, mức lương hưu bình quân đã tăng khoảng 21–26 lần so với thời điểm bắt đầu thực hiện chế độ bảo hiểm xã hội năm 1995.
Gần đây nhất, từ ngày 1/7/2024, Chính phủ đã ban hành quy định điều chỉnh tăng 15% lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội và trợ cấp hằng tháng cho người đang hưởng. Đây là một trong những lần điều chỉnh lớn nhằm hỗ trợ người nghỉ hưu trong bối cảnh chi phí sinh hoạt tăng.
Đặc biệt, nhóm người nghỉ hưu trước năm 1995 – thường có mức hưởng thấp – cũng được quan tâm điều chỉnh thêm. Sau khi tăng lương hưu, nếu mức hưởng vẫn thấp hơn 3,2 triệu đồng/tháng, người hưởng được cộng thêm 300.000 đồng/tháng. Trường hợp có mức hưởng từ 3,2 triệu đồng đến dưới 3,5 triệu đồng/tháng thì được điều chỉnh lên 3,5 triệu đồng/tháng.
Ngoài khoản lương hưu hằng tháng, người đủ điều kiện hưởng lương hưu còn được cấp thẻ bảo hiểm y tế miễn phí với mức chi trả từ quỹ bảo hiểm y tế lên tới 95% chi phí khám chữa bệnh. Đây là quyền lợi quan trọng giúp người cao tuổi giảm gánh nặng chi phí y tế.
Một số chế độ bảo hiểm xã hội sẽ tăng theo lương cơ sở
Nếu lương cơ sở tăng từ tháng 7/2026, nhiều chế độ bảo hiểm xã hội được tính trực tiếp theo mức lương này cũng sẽ thay đổi.
Trợ cấp thai sản một lần là ví dụ rõ nhất. Theo quy định, lao động nữ sinh con hoặc người lao động nhận nuôi con nuôi dưới 6 tháng tuổi sẽ được nhận khoản trợ cấp bằng hai lần mức lương cơ sở tại thời điểm sinh hoặc nhận con nuôi.
Với mức lương cơ sở hiện nay là 2,34 triệu đồng, khoản trợ cấp này đang ở mức 4,68 triệu đồng cho mỗi con. Nếu lương cơ sở tăng 8% lên khoảng 2,527 triệu đồng, trợ cấp thai sản một lần có thể tăng lên khoảng 5,05 triệu đồng cho mỗi con.
Bên cạnh đó, trợ cấp mai táng dành cho thân nhân người lao động khi qua đời cũng được tính bằng 10 lần mức lương cơ sở. Với mức lương hiện tại, khoản trợ cấp này là 23,4 triệu đồng. Khi lương cơ sở tăng, mức trợ cấp có thể nâng lên khoảng 25,27 triệu đồng.
Đối với trợ cấp tuất hằng tháng, thân nhân của người lao động qua đời sẽ được hưởng bằng 50% mức lương cơ sở. Nếu mức lương cơ sở mới khoảng 2,527 triệu đồng, khoản trợ cấp này có thể đạt hơn 1,26 triệu đồng mỗi tháng.
Trong trường hợp thân nhân không có người trực tiếp nuôi dưỡng, mức hưởng sẽ cao hơn, tương đương 70% lương cơ sở, tức khoảng 1,77 triệu đồng mỗi tháng nếu áp dụng mức lương cơ sở mới.
Điều chỉnh nhằm đảm bảo đời sống và ổn định an sinh xã hội
Việc tăng lương cơ sở không chỉ tác động đến tiền lương của khu vực công mà còn có ý nghĩa quan trọng đối với hàng triệu người đang hưởng các chế độ an sinh xã hội. Điều chỉnh này góp phần cải thiện thu nhập, giảm áp lực chi phí sinh hoạt và đảm bảo đời sống cho người nghỉ hưu, người có công cũng như nhiều nhóm yếu thế trong xã hội.
Tuy nhiên, mức tăng cụ thể của từng khoản trợ cấp, lương hưu hay chế độ bảo hiểm xã hội vẫn sẽ phụ thuộc vào quyết định chính thức của Chính phủ khi ban hành phương án điều chỉnh lương cơ sở trong thời gian tới.
Trong bối cảnh kinh tế – xã hội đang tiếp tục phục hồi và phát triển, việc điều chỉnh lương cơ sở được kỳ vọng sẽ tiếp tục củng cố hệ thống an sinh, tạo thêm động lực cho người lao động và bảo đảm quyền lợi cho người đã nghỉ hưu.
