Theo các nhà nghiên cứu văn hóa và chuyên gia phong thủy, lễ cúng ông Công ông Táo không bắt buộc phải diễn ra đúng ngày 23 tháng Chạp. Gia chủ hoàn toàn có thể chủ động làm lễ sớm hơn từ 1–2 ngày, vào 21 hoặc 22 tháng Chạp, miễn sao việc cúng được hoàn tất trước thời điểm Táo quân lên chầu trời.
Tuy vậy, quan niệm dân gian cho rằng không nên cúng quá muộn. Thời điểm thích hợp nhất là trước giờ Ngọ (12 giờ trưa) ngày 23 tháng Chạp; muộn nhất cũng chỉ nên kéo dài đến trước 23 giờ cùng ngày, bởi làm lễ sau đó được cho là không còn trọn vẹn ý nghĩa tiễn Táo quân.
Khung giờ đẹp cúng tiễn Táo quân năm 2026
Việc chọn giờ lành để hành lễ được nhiều gia đình coi trọng với mong muốn cầu một năm mới bình an, thuận lợi. Theo “Lịch âm dương cát tường năm Bính Ngọ 2026” (NXB Hồng Đức), từ ngày 21 đến 23 tháng Chạp đều có những khung giờ tốt để cúng Táo quân.
Cụ thể, nếu cúng vào Chủ nhật (21 tháng Chạp, tức 8/2/2026), gia chủ có thể chọn giờ Thìn (7h–9h) hoặc giờ Ngọ (11h–13h). Với thứ Hai (22 tháng Chạp, tức 9/2/2026), các khung giờ phù hợp gồm giờ Thìn, giờ Tỵ (9h–11h), giờ Mùi (13h–15h) và giờ Tuất (19h–21h).
Trường hợp làm lễ đúng ngày chính 23 tháng Chạp (thứ Ba, 10/2/2026), các chuyên gia khuyến nghị nên cúng vào buổi sáng, ưu tiên giờ Mão (5h–7h), giờ Thìn hoặc giờ Tỵ. Trong mọi trường hợp, nếu không thể chọn đúng khung giờ đẹp, gia chủ nên linh hoạt sắp xếp thời gian phù hợp, bởi sự thành tâm vẫn là yếu tố quan trọng nhất của nghi lễ.
Nghi thức và lễ vật cúng ông Công ông Táo
Bên cạnh việc chọn thời điểm phù hợp, lễ vật cúng ông Công ông Táo cũng cần được chuẩn bị chu đáo nhưng không nhất thiết cầu kỳ. Theo phong tục truyền thống, mâm lễ cơ bản thường gồm bộ mũ áo Táo quân với ba chiếc mũ (hai mũ có cánh chuồn dành cho Táo ông, một mũ không cánh cho Táo bà), kèm hia, vàng mã và cá chép – biểu tượng đưa các Táo về chầu trời. Cá chép có thể là cá sống để phóng sinh hoặc cá chép giấy, tùy điều kiện từng gia đình.
Về mâm cỗ, gia chủ có thể lựa chọn cúng chay hoặc mặn, tùy theo phong tục vùng miền và hoàn cảnh. Mâm lễ mặn truyền thống thường gồm gà luộc, các món canh – xào, giò chả, xôi, chè. Tuy nhiên, trong đời sống hiện đại, nhiều gia đình đã giản lược, chỉ dâng hương, trà, bánh kẹo với mong muốn thể hiện lòng thành kính. Dù hình thức đơn giản hay đầy đủ, yếu tố quan trọng nhất vẫn là sự trang nghiêm, sạch sẽ và tấm lòng hướng về truyền thống.
Về vị trí đặt mâm lễ, chuyên gia phong thủy Nguyễn Ngọc Châu cho rằng không gian bếp thường chật hẹp, thiếu sự tôn nghiêm. Vì vậy, lễ cúng ông Công ông Táo nên được tiến hành tại bàn thờ chính của gia đình hoặc bàn thờ Táo quân riêng, thay vì đặt mâm lễ trong bếp như quan niệm cũ.
Sau khi hoàn tất nghi lễ, gia chủ tiến hành hóa vàng mã cùng bài vị cũ, sau đó lập bài vị mới để sử dụng cho năm tiếp theo.
Văn khấn ông Công ông Táo thường được đọc ngắn gọn, trang nghiêm, thể hiện lòng thành kính, cầu xin Táo quân chứng giám, xá tội lỗi năm cũ và phù hộ gia đình bình an, khỏe mạnh, vạn sự hanh thông trong năm mới.
