Hơn 6 năm làm viên chức kế toán tại một trường học trên địa bàn TP Hà Nội, chị Nguyễn Thị Nhung (sinh năm 1998) hiện nhận mức lương khoảng 7 triệu đồng/tháng, chưa bao gồm các khoản phụ cấp.
Với thu nhập này, chị Nhung cho biết phải chi tiêu rất tiết kiệm để trang trải tiền thuê nhà, sinh hoạt phí và chăm sóc con nhỏ. Những thời điểm phát sinh thêm chi phí như học hành, khám chữa bệnh hay các dịp hiếu hỉ, áp lực tài chính của gia đình càng trở nên nặng nề.
“Nhiều lúc tôi cũng chạnh lòng khi so sánh mức lương với chi phí sinh hoạt ngày càng tăng,” chị Nhung chia sẻ.
Không chỉ riêng trường hợp của chị Nhung, nhiều cán bộ, công chức, viên chức hiện nay cũng mong muốn chính sách tiền lương sớm được điều chỉnh để giảm bớt áp lực cuộc sống, trong bối cảnh giá cả và chi phí sinh hoạt liên tục tăng.
Mới đây, Bộ Nội vụ đã đề xuất nâng mức lương cơ sở lên 2,53 triệu đồng/tháng, dự kiến áp dụng từ ngày 1/7/2026.
Theo PGS.TS Trần Văn Trung – Bộ môn Quản lý công, Trường Đại học Kinh tế - Luật (Đại học Quốc gia TP.HCM), để cải cách tiền lương hiệu quả, cần một gói giải pháp tổng thể và dài hạn, không chỉ dừng lại ở việc tăng lương mà phải đổi mới toàn diện cơ chế trả lương và quản trị khu vực công.
Ông cho rằng, nền tảng quan trọng là hoàn thiện hệ thống vị trí việc làm, trong đó cần rà soát, chuẩn hóa danh mục vị trí tại từng cơ quan, xây dựng bản mô tả công việc và khung năng lực rõ ràng, đồng thời phân loại theo mức độ phức tạp, trách nhiệm và điều kiện làm việc.
Song song, cần thiết kế hệ thống bảng lương mới theo vị trí, chức danh, chuyển sang trả lương bằng số tiền cụ thể thay vì cơ chế hệ số nhân với lương cơ sở như hiện nay.
Một điểm then chốt khác là phải gắn tiền lương với hiệu quả công việc. Theo đó, cần xây dựng hệ thống đánh giá KPI minh bạch, đồng thời thiết kế cơ cấu thu nhập hợp lý gồm lương cơ bản khoảng 70%, phụ cấp 20–30% và thưởng theo hiệu suất. Việc tăng thu nhập phải dựa trên kết quả và năng lực thực tế.
Ông Trung nhấn mạnh, cần từng bước nâng thu nhập khu vực công để tiệm cận mặt bằng thị trường lao động, ít nhất đảm bảo mức sống trung bình và tiến tới cạnh tranh ở các vị trí then chốt.
Bên cạnh đó, cần cơ cấu lại thu nhập theo hướng giảm phụ cấp, tăng lương cơ bản; loại bỏ các khoản phụ cấp không còn phù hợp, đồng thời minh bạch hóa toàn bộ thu nhập để tiền lương thực sự trở thành nguồn thu chính của cán bộ, công chức, viên chức.
Để có nguồn lực cho cải cách, chuyên gia cho rằng cần tiếp tục tinh giản biên chế gắn với nâng cao chất lượng đội ngũ, cơ cấu lại chi ngân sách, giảm chi thường xuyên kém hiệu quả.
Ngoài ra, việc nâng cao chất lượng quản trị công, tăng cường minh bạch trong trả lương và đánh giá cán bộ, cùng với ứng dụng công nghệ trong quản lý hiệu suất cũng được xem là yếu tố quan trọng để tránh tình trạng cào bằng trong trả lương.
Theo PGS.TS Trần Văn Trung, để tiền lương thực sự trở thành thu nhập chính của đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức, cần chuyển từ tư duy “tăng lương” sang “cải cách toàn diện cơ chế trả lương”, lấy trả lương theo vị trí việc làm và hiệu quả công việc làm trung tâm, đi kèm với nguồn lực tài chính bền vững và hệ thống quản trị công hiệu quả.
