Bạo lực tinh thần trong gia đình không chỉ xảy ra với phụ nữ. Ngày càng nhiều nam giới phải chịu đựng sự kiểm soát, hạ thấp và xúc phạm kéo dài, nhưng phần lớn vẫn im lặng vì định kiến "đàn ông phải mạnh mẽ". Chính sự im lặng ấy khiến những tổn thương vô hình ngày càng khó được nhận diện và hỗ trợ kịp thời.
Bạo lực tinh thần trong gia đình không chỉ là những trận cãi vã
Nhiều người cho rằng cãi vã hay những lời nói lúc nóng giận là điều khó tránh khỏi trong hôn nhân. Tuy nhiên, nếu việc chỉ trích, hạ thấp hay kiểm soát diễn ra lặp đi lặp lại và khiến một người luôn sống trong áp lực, đó có thể là bạo lực tinh thần chứ không còn là mâu thuẫn thông thường.
Khác với bạo lực thể chất, bạo hành tinh thần không để lại vết thương nhìn thấy được nên rất dễ bị xem nhẹ. Nạn nhân có thể liên tục bị xúc phạm, so sánh với người khác, kiểm soát tài chính, đe dọa hoặc cô lập khỏi các mối quan hệ xã hội mà những người xung quanh vẫn nghĩ chỉ là "chuyện riêng của vợ chồng".
Theo TS.BS Trà Anh Duy, Trung tâm Sức khỏe Nam giới Men's Health, bạo lực đối với nam giới, đặc biệt là bạo lực tinh thần, vẫn là một "vùng xám" ít được nhận diện trong xã hội. Những hành vi như chê bai, hạ thấp năng lực nếu diễn ra trong thời gian dài có thể bào mòn lòng tự trọng, làm suy giảm cảm giác an toàn và gây rạn nứt sâu sắc trong mối quan hệ.
Bạo lực tinh thần thường diễn ra âm thầm qua những lời nói, hành vi kiểm soát hoặc hạ thấp kéo dài.
Nhiều người đàn ông cũng đang là nạn nhân
Trong nhiều năm, khi nhắc đến bạo hành gia đình, hình ảnh thường được nghĩ đến là phụ nữ và trẻ em. Tuy nhiên, báo cáo của Chính phủ về kết quả thực hiện các mục tiêu quốc gia về bình đẳng giới năm 2025 cho thấy số nam giới bị bạo lực gia đình đang có xu hướng tăng.
Cụ thể, năm 2025 ghi nhận 379 nam giới là nạn nhân của bạo lực gia đình, tăng 92 trường hợp so với năm trước. Trong khi đó, số phụ nữ có hành vi gây bạo lực cũng tăng nhẹ. Những con số này không phản ánh sự "đảo chiều" của bạo lực, mà cho thấy thực tế rằng nam giới cũng đang bắt đầu lên tiếng nhiều hơn về những gì họ phải chịu đựng.
Theo ThS. tâm lý Nguyễn Thúy Hằng, Trung tâm Hỗ trợ tâm lý Menthy, nhiều trường hợp bạo lực trước đây không được nhìn nhận đúng mức vì thường bị xem là hành vi vụn vặt. Những hành động như hạ nhục chồng trước mặt người khác, kiểm soát tiền bạc hay đe dọa không cho gặp con đều là những biểu hiện của bạo hành gia đình.
Định kiến "đàn ông phải mạnh mẽ" cũng khiến không ít người chọn cách im lặng. Họ lo bị chế giễu, không được tin tưởng hoặc bị xem là thất bại trong vai trò làm chồng, làm cha nếu thừa nhận mình là nạn nhân của bạo lực tinh thần.
Bạo lực tinh thần bào mòn nam giới như thế nào?
Trên thực tế, không ít nam giới vẫn duy trì công việc và các mối quan hệ xã hội bình thường nhưng lại luôn cảm thấy căng thẳng khi trở về nhà. Việc phải liên tục dè chừng lời nói, sợ bị chỉ trích hoặc xúc phạm khiến họ dần thu mình, né tránh đối thoại và mất kết nối với bạn đời.
Khi bạo hành tinh thần kéo dài, những tổn thương không chỉ dừng lại ở cảm xúc. Người bị bạo hành có thể xuất hiện các biểu hiện như mất ngủ, lo âu, giảm tự tin, giảm ham muốn tình dục hoặc né tránh sự gần gũi trong hôn nhân.
Nam giới bị bạo hành gia đình thường chọn im lặng bởi định kiến "đàn ông phải mạnh mẽ".
Thực tế, nhiều cơ sở y tế đã tiếp nhận những bệnh nhân đến khám vì rối loạn chức năng sinh lý, nhưng sau quá trình đánh giá mới phát hiện nguyên nhân bắt nguồn từ môi trường hôn nhân nhiều áp lực. Theo bác sĩ, khi cơ thể luôn ở trạng thái căng thẳng và phòng thủ, các hoạt động sinh lý bình thường cũng bị ảnh hưởng theo cơ chế tự nhiên.
Một nghiên cứu đăng trên The Journal of Sexual Medicine năm 2012 cũng chỉ ra trầm cảm liên quan mật thiết đến rối loạn cương dương. Người bị trầm cảm có nguy cơ rối loạn cương dương cao hơn, trong khi căn bệnh này lại làm gia tăng mặc cảm và áp lực tâm lý. Nếu bạo lực tinh thần tiếp tục kéo dài, vòng xoáy tâm lý - sinh lý này sẽ ngày càng nghiêm trọng.
Bạo hành gia đình không liên quan đến giới tính
Các chuyên gia cho rằng bạo hành gia đình không nên được nhìn nhận dựa trên giới tính của người gây ra hay người bị hại. Điều cần quan tâm là hành vi có khiến một người bị tổn thương, bị kiểm soát hoặc sống trong sợ hãi hay không.
Theo ThS. Nguyễn Thúy Hằng, những lời xúc phạm, hạ thấp nhân phẩm, kiểm soát tài chính, đe dọa hoặc cô lập bạn đời đều là bạo lực tinh thần. Dù nạn nhân là nam hay nữ, những hành vi này đều có thể để lại hậu quả lâu dài đối với sức khỏe tâm thần và các mối quan hệ trong gia đình.
Thạc sĩ Hằng cũng cho rằng xã hội vẫn tồn tại xu hướng xem nhẹ bạo lực tinh thần khi nạn nhân là nam giới. Điều này khiến nhiều người không nhận ra mình đang bị bạo hành hoặc không dám tìm kiếm sự giúp đỡ, làm cho sự việc kéo dài và ngày càng nghiêm trọng hơn.
Những tổn thương tâm lý kéo dài có thể ảnh hưởng đến giấc ngủ, cảm xúc và sức khỏe sinh lý của nam giới.
Giải pháp phòng ngừa bạo lực tinh thần trong gia đình
Để hạn chế bạo hành tinh thần, trước hết cần nhận thức rằng những lời miệt thị, kiểm soát hay thao túng cảm xúc không phải là cách giải quyết mâu thuẫn trong hôn nhân. Mỗi thành viên trong gia đình cần học cách giao tiếp tôn trọng và xử lý xung đột bằng đối thoại nhẹ nhàng thay vì nói lời tổn thương nhau.
Theo ThS. Nguyễn Thúy Hằng, nam giới cũng nên tìm kiếm sự hỗ trợ khi trở thành nạn nhân của bạo hành gia đình. Việc chia sẻ với người thân, chuyên gia tâm lý hoặc các tổ chức hỗ trợ không phải là biểu hiện của sự yếu đuối, mà là bước cần thiết để bảo vệ sức khỏe tinh thần và ngăn bạo lực tiếp diễn.
Ở góc độ xã hội, chuyên gia đề xuất cần xây dựng các chương trình hỗ trợ không phân biệt giới tính, đồng thời đào tạo đội ngũ tiếp nhận để nhận diện đầy đủ các dấu hiệu của bạo lực tinh thần. Khi mọi nạn nhân đều được lắng nghe và hỗ trợ công bằng, việc phòng ngừa bạo hành gia đình mới thực sự hiệu quả, bền vững.
