Tháng Bảy là thời gian để người dân cả nước tri ân, tưởng nhớ công ơn của các liệt sĩ đã hy sinh vì độc lập và những người Mẹ Việt Nam anh hùng. Từ Bảo tàng đặc biệt trong lòng Tượng đài Mẹ Việt Nam anh hùng ở Đà Nẵng đến những mái nhà giản dị ở Hà Tĩnh, mỗi hiện vật, mỗi câu chuyện đều khắc họa sự hy sinh lớn lao mà các Mẹ đã dành cho Tổ quốc.
Bảo tàng lưu giữ ký ức chiến tranh giữa lòng Đà Nẵng
Ngay trong Tượng đài Mẹ Việt Nam anh hùng tại phường Quảng Phú, thành phố Đà Nẵng, một không gian trưng bày đang gìn giữ gần 2.000 hiện vật quý, được xem như bảo tàng tổng hợp của cả nước về các Mẹ. Trong đó có nhiều bức thư được các liệt sĩ viết vội trên đường hành quân, được gia đình các Mẹ gìn giữ suốt hàng chục năm.
Một trong những hiện vật khiến người xem lặng người là lá thư của liệt sĩ Nghiêm Bắc Việt, chàng trai Hà thành viết cho mẹ và các em khi đang hành quân qua Savannakhet (Lào) vào cuối năm 1967. Bức thư kể về 55 ngày gian khổ vượt đèo dốc, bom đạn, đồng thời gửi gắm nỗi nhớ thương da diết dành cho gia đình nơi quê nhà.
Khu trưng bày trong khuôn viên Tượng đài Mẹ Việt Nam anh hùng.
"Đơn xin lãnh xác chồng" của vợ liệt sĩ Nguyễn Văn Công
Một hiện vật khác gây xúc động là lá thư của liệt sĩ Nguyễn Thanh Tịnh, con gái của Mẹ Việt Nam anh hùng Bùi Thị Mai. Trong thư gửi mẹ và chị gái năm 1972, nữ chiến sĩ kể về nỗi đau khi chứng kiến nhiều đồng đội hy sinh. Từ đó, chị càng thêm quyết tâm chiến đấu, thực hiện lời dạy của Bác Hồ và mong sớm góp phần giành lại hòa bình cho đất nước.
Đau xót hơn cả là hiện vật lá đơn "xin lãnh xác chồng" của chị Huỳnh Thị Cụt, vợ liệt sĩ Nguyễn Văn Công, con trai duy nhất của Mẹ Nguyễn Thị Dần. Sau khi anh Công hy sinh vào cuối tháng 1/1971, kẻ thù đã đối xử tàn bạo với thân thể của anh để thị uy dân chúng.
Lá đơn trở thành chứng tích tố cáo tội ác chiến tranh. Đồng thời, hiện vật này cũng khắc họa nỗi đau và sự hy sinh to lớn của những người mẹ, người vợ Việt Nam trong những năm tháng đất nước chìm trong khói lửa.
Ngoài ra, bảo tàng còn lưu giữ chiếc ống tre và hũ sành dùng để chôn giấu lá thư người con trai tập kết ra Bắc gửi về năm 1959 của Mẹ Trình Thị Quy. Những hiện vật bình dị ấy chứa đựng khát vọng đoàn tụ và niềm tin son sắt vào ngày đất nước thống nhất của biết bao gia đình Việt Nam.
Hà Tĩnh: Bữa cơm sum vầy tri ân các Mẹ Việt Nam anh hùng
Tại Hà Tĩnh, tinh thần tri ân với các Mẹ được thể hiện qua những bữa cơm gia đình ấm cúng. Nhân kỷ niệm 79 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ, các cấp bộ Đoàn tại đây đã tổ chức hơn 150 bữa cơm tri ân mang tên "Bữa cơm gia đình, ấm tình lòng Mẹ" dành cho các Mẹ, thương binh, bệnh binh và gia đình có công với cách mạng.
Tại thôn Đức Lập, xã Đức Thọ, căn nhà Mẹ Nguyễn Thị Lan (92 tuổi) rộn rã hơn khi đoàn viên, thanh niên ghé thăm, trực tiếp đi chợ, chuẩn bị nguyên liệu và cùng Mẹ nấu bữa cơm tri ân. Chồng và hai con trai của Mẹ đều đã hy sinh vì độc lập dân tộc. Dù tuổi cao nhưng Mẹ vẫn hay kể cho lớp trẻ nghe về những người thân đã hiến dâng tuổi xuân cho Tổ quốc.
Tại nhà Mẹ Đào Thị Chìu (thôn Hoa Tân, xã Kỳ Hoa), hai tấm Bằng "Tổ quốc ghi công" được đặt trang trọng trên bàn thờ nhằm ghi nhận sự hy sinh của chồng và con trai. Cuộc đời Mẹ Chìu là những lần tiễn người thân ra trận rồi mãi mãi không có ngày đoàn tụ. Đến nay, dù tuổi đã ngoài 90, Mẹ vẫn xúc động mỗi khi đoàn viên, thanh niên về thăm hỏi.
Theo chị Nguyễn Thị Hoài, Bí thư Đoàn xã Đức Thọ, giá trị lớn nhất của chương trình không nằm ở mâm cơm hay phần quà. Thứ đáng giá nhất nằm ở những giây phút đoàn viên được ngồi bên các Mẹ, lắng nghe ký ức về một thời bom đạn.
"Bữa cơm gia đình, ấm tình lòng Mẹ" tại nhà các Mẹ Việt Nam anh hùng.
Lời tri ân không bao giờ cũ
Từ những lá thư nhuốm màu thời gian trong bảo tàng Đà Nẵng đến những bữa cơm sum vầy ở Hà Tĩnh, tất cả đều hướng về một điều: sự trân trọng, biết ơn dành cho các Mẹ Việt Nam anh hùng. Mỗi hiện vật, mỗi bữa cơm đều là một cách để thế hệ hôm nay thấu hiểu hơn những mất mát, hy sinh mà các Mẹ đã âm thầm gánh chịu.
Bên cạnh bữa cơm nghĩa tình, các cơ sở Đoàn còn tổ chức thăm hỏi, tặng quà và chỉnh trang nhà cửa cho gia đình chính sách. Thông qua những hoạt động ấy, nhiều đoàn viên, thanh niên bày tỏ sự xúc động khi được trực tiếp lắng nghe các câu chuyện chiến tranh, từ đó thêm trân trọng giá trị của hòa bình.
