Trong nhiều năm, hình ảnh người phụ nữ thường gắn với vai trò chăm lo gia đình. Tuy nhiên, cùng với sự thay đổi của kinh tế và xã hội, ngày càng nhiều phụ nữ bước vào thị trường lao động, trở thành nhà quản lý, chủ cơ sở kinh doanh. Phụ nữ tự chủ tài chính không chỉ dừng lại ở việc kiếm tiền, mà còn là hành trình khẳng định giá trị bản thân.
Nâng tầm nghề truyền thống bằng tư duy hiện đại
Giữa phố cổ Hội An, chị Đinh Thị Thùy Nga (sinh năm 1991) đang kiên trì theo đuổi hành trình kết nối nghề may truyền thống với hơi thở của thời đại. Thay vì chạy theo thời trang nhanh, chị kết nối các nghệ nhân may đo lâu năm với lớp thợ trẻ, qua đó tìm cách gìn giữ kỹ thuật may đo đã tồn tại hơn 400 năm tại Hội An.
Chị còn đưa trí tuệ nhân tạo vào quy trình "may đo không chạm" và ưu tiên các chất liệu bền vững như sợi dứa, sợi sen, từng bước đưa sản phẩm bản địa tiếp cận khách hàng quốc tế. Theo bà Thu Trang - Phó Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ phường Hội An Tây, chị Nga chính là minh chứng cho việc phụ nữ trẻ dùng tư duy hiện đại để nâng tầm giá trị truyền thống.
"Dệt" sinh kế, giữ gìn văn hóa bản làng
Ở điểm du lịch cộng đồng Ch'chim, xã Tây Giang, chị Bríu Thị Dung (sinh năm 1975) là một ví dụ tiêu biểu khác về phụ nữ tự chủ tài chính. Từ khung dệt thổ cẩm truyền thống của người Cơ Tu, chị không chỉ cải thiện thu nhập cho gia đình mà còn trở thành người truyền nghề cho các hộ dân trong xã.
Ba thế hệ trong gia đình chị, từ con gái Alăng Thị Bang đến cháu ngoại mới 10 tuổi, đều tiếp nối nghề dệt như một cách giữ gìn văn hóa dân tộc. Qua câu chuyện của chị Dung, Bà Kim Vị - Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ xã Tây Giang khẳng định phụ nữ vùng cao hoàn toàn có thể vừa phát triển kinh tế vừa bảo tồn giá trị văn hóa truyền thống.
Chị Bríu Thị Dung bên khung cửi tại điểm du lịch cộng đồng Ch'chim.
Từ bục giảng đến hành trình học tập suốt đời
Không chỉ trong kinh doanh, tinh thần tự chủ tài chính và tự chủ tri thức còn hiện diện rõ nét trong ngành giáo dục. Cô Phạm Thị Ái Vân (sinh năm 1981), giáo viên Lịch sử tại Trường Trung học phổ thông chuyên Nguyễn Bỉnh Khiêm, đã kiên trì tự học tiếng Anh và các phần mềm giảng dạy suốt nhiều năm để trở thành chuyên gia giáo dục sáng tạo của Microsoft.
Cô ứng dụng nhiều công cụ như Kahoot!, Quizlet, Canva for Education vào lớp học, biến những tiết Lịch sử khô khan thành không gian tương tác sinh động. Với cô, công nghệ chỉ là phương tiện, còn tình yêu nghề mới là điều cốt lõi dẫn lối cho hành trình giảng dạy.
Gen Z và khát vọng làm chủ công nghệ
Phạm Lê Lâm Vy (sinh năm 2008) là gương mặt trẻ đại diện cho thế hệ GenZ dấn thân vào lĩnh vực trí tuệ nhân tạo. Nữ sinh xứ Quảng này đã vượt qua một nghìn thí sinh để giành giải "Tài năng trẻ" tại cuộc thi Trí tuệ nhân tạo Việt Nam 2024.
Con đường tự chủ tài chính và tự chủ tri thức của Lâm Vy còn gắn với trách nhiệm cộng đồng qua dự án "Youth+ Quảng Nam", hướng đến câu chuyện đánh thức tinh thần lãnh đạo của thế hệ trẻ tại quê nhà. Dù từng kiệt sức đến mức nhập viện, cô vẫn kiên định với lựa chọn của mình và tin rằng thất bại luôn mang lại những bài học quý giá.
Dũng cảm rời bỏ vùng an toàn để tìm lại chính mình
Không phải ai cũng chọn tự chủ tài chính bằng con đường khởi nghiệp hay đạt được thành tích nổi bật. Hoàng Thị Phương Thanh (sinh năm 2002, Lâm Đồng) chọn từ bỏ công việc ổn định để tìm lại đam mê đã mất.
Cô đối diện với áp lực tài chính và những ánh nhìn hoài nghi, nhưng vẫn tin rằng không ai phải sống mãi trong vùng an toàn nếu điều đó không còn phù hợp. Sau cùng, Thanh tìm được công việc yêu thích và nhận ra rằng tự chủ tài chính đích thực bắt đầu từ sự thay đổi trong tư duy sống, không phải từ việc chứng minh bản thân với đám đông.
Hoàng Thị Phương Thanh từng bước tìm kiếm công việc mới và tự chủ tài chính.
Nếu Phương Thanh chọn bước ra khỏi vùng an toàn thì Bùi Trúc Phương (sinh năm 1995, Thành phố Hồ Chí Minh) lại chọn dừng lại để chữa lành. Mất cả cha lẫn mẹ ở tuổi mười tám, cô từ bỏ giảng đường, xách ba lô đi qua nhiều quốc gia, tự làm việc để nuôi sống bản thân và chi trả cho những chuyến đi.
Hành trình tự lập ấy chính là một dạng tự chủ tài chính gắn liền với tự chủ cảm xúc, giúp cô hiểu rõ hơn về chính mình. Sau hơn một thập kỷ bôn ba, Trúc Phương chọn mở một quán cà phê nhỏ, nơi cô sống chậm lại và không còn ép mình phải thành công theo chuẩn mực của xã hội.
Vốn vay nhỏ, thay đổi lớn
Bên cạnh những câu chuyện cá nhân, các chương trình hỗ trợ cộng đồng cũng đang tiếp sức cho hành trình phụ nữ tự chủ tài chính và phát triển kinh tế. Chương trình “Bừng sáng - Nữ chủ tự tin, doanh nghiệp tự tiến” đặt mục tiêu hỗ trợ hơn 90.800 doanh nghiệp vừa, nhỏ và siêu nhỏ do phụ nữ làm chủ trong giai đoạn 2023 - 2027.
Chương trình do CARE phối hợp với Trung tâm Phát triển Toàn diện Mastercard tổ chức, trong đó Tổ chức Tài chính vi mô Thanh Hóa giữ vai trò đối tác địa phương. Từ việc cung cấp các giải pháp về tài chính, số hóa và nâng cao năng lực vận hành, chương trình hướng tới tháo gỡ rào cản giới mà các doanh nghiệp do phụ nữ lãnh đạo phải đối mặt.
Một trong những minh chứng rõ nét cho hiệu quả của chương trình là chị Cao Thị Duyên (xã Cẩm Tú, Thanh Hóa) với cơ sở sản xuất bánh gai Thiên Dương. Nhờ khoản vay từ Tổ chức Tài chính vi mô Thanh Hóa, chị đầu tư máy nghiền lá gai, máy nghiền bột gạo, máy đánh bột, giúp cải thiện năng suất và chất lượng bánh.
Chị còn tham gia các lớp giáo dục tài chính, tập huấn bán hàng online để từng bước nâng cao năng lực quản trị và mở rộng kênh tiêu thụ trên các nền tảng số. Đến nay, cơ sở của chị đạt doanh thu bình quân khoảng 90 triệu đồng mỗi tháng và tạo việc làm cho 4 lao động địa phương.
Nhiều phụ nữ vay vốn mở rộng hoạt động kinh doanh.
Tự chủ tài chính - Nền tảng cho một xã hội bình đẳng hơn
Từ xưởng may ở Hội An, khung dệt ở Tây Giang, đến bục giảng, phòng thi trí tuệ nhân tạo hay những chuyến đi chữa lành, mỗi câu chuyện đều cho thấy tự chủ tài chính không có một khuôn mẫu duy nhất. Đó có thể là việc giữ vững nghề truyền thống, dấn thân vào công nghệ mới, hoặc đơn giản là dám dừng lại để lắng nghe chính mình.
Khi phụ nữ có thêm cơ hội tiếp cận vốn, tri thức và công nghệ, năng lực tự quyết cũng được củng cố. Những lựa chọn ấy không chỉ giúp phụ nữ tự chủ tài chính và phát triển bản thân mà còn tạo thêm giá trị cho gia đình, cộng đồng, góp phần thúc đẩy một xã hội bình đẳng, phát triển bền vững hơn.
