Vàng được giao dịch dựa trên khối lượng, nhưng không giống các loại hàng hóa khác. Thay vì dùng đơn vị gram hay ounce như thị trường quốc tế, vàng tại Việt Nam thường được tính theo chỉ và cây.
Theo Nghị định 134/2007 của Chính phủ quy định thống nhất về đơn vị đo lường chính thức, một chỉ bằng 3,75 gam theo hệ đo lường quốc tế.
Một cây vàng bằng 10 chỉ, tức 37,5 gram. Một lượng vàng không phải 100 gram mà là cách gọi khác của một cây vàng, tức 37,5 gram.
Đơn vị nhỏ hơn chỉ là phân, bằng 0,375 gram vàng, bé hơn nữa là ly, 0,0375 gram.
So với đơn vị ounce được áp dụng trên thị trường vàng quốc tế là 28,35 gram thì một cây/lượng vàng nặng hơn khoảng 9 gram.
Rất nhiều người thắc mắc, từ "chỉ" trong "chỉ vàng" có nghĩa là gì. Về điều này, có vài cách giải thích. Theo Tầm nguyên từ điển Việt Nam của GS Lê Ngọc Trụ, nhà ngôn ngữ học, từ "chỉ" trong "chỉ vàng" bắt nguồn từ tiếng Khmer là "chêk", chỉ đơn vị khối lượng có giá trị bằng 3,675 gram.
Có người cho rằng từ "chỉ" có nghĩa là ngón tay, gợi liên tưởng đến chiếc nhẫn (chỉ hoàn). Đơn vị "chỉ" ngày nay có thể dựa trên hệ thống đo lường cổ của Việt Nam và Trung Hoa, trong đó 1 chỉ, hay 1 tiền, 1 đồng cân, bằng 3,78 gram; 10 chỉ bằng 1 lượng, 16 lượng bằng một cân (tương đương 604,5 gram).
Có thể thấy, đơn vị "chỉ" mà ngành Kim hoàn Việt Nam đang sử dụng, "chêk" của người Khmer và "chỉ" trong hệ thống đo lường xưa có giá trị tương đương nhau.
1 lượng còn gọi là cân bằng 16 lạng (hay lượng), 1 lạng bằng 10 chỉ, 1 chỉ bằng 10 phân. Chỉ còn được gọi là tiền hoặc đồng (hay đồng cân).
Một lượng vàng được quy đổi sang chỉ dựa trên trọng lượng cụ thể của nó. Theo quy ước phổ biến trên thị trường, 1 chỉ vàng tương đương khoảng 3,75 gram. Vì vậy, để xác định một lượng vàng bằng bao nhiêu chỉ, bạn chỉ cần lấy tổng trọng lượng (tính theo gram) chia cho 3,75.
Ví dụ, nếu bạn có 15 gram vàng, để quy đổi sang chỉ vàng, bạn sẽ thực hiện phép tính: 15 / 3.75 = 4 chỉ vàng. Điều này có nghĩa là 15 gram vàng tương đương với 4 chỉ vàng
Để đo lượng vàng bằng chỉ, một chỉ tương đương với 3,75 gram. Điều này có nghĩa là nếu bạn muốn biết số chỉ của một lượng vàng, bạn chỉ cần chia khối lượng vàng cho 3,75. Tương tự, để đo lượng vàng bằng phân, một phân tương đương với 0,375 gram.
Việc đo lường vàng cần sử dụng các thiết bị chuyên dụng như cân vàng hoặc cân điện tử có độ chính xác cao, nhằm đảm bảo kết quả đo đáng tin cậy và hạn chế sai số trong quá trình giao dịch.
Hiểu rõ các đơn vị đo vàng cũng như cách quy đổi giữa chúng là yếu tố quan trọng giúp việc mua bán diễn ra minh bạch, chính xác. Điều này đặc biệt cần thiết khi giao dịch trang sức, bởi giá trị sản phẩm thường được tính dựa trên các đơn vị quen thuộc như chỉ hoặc phân.
Một số loại vàng tại Việt Nam
- Vàng 24K: Là loại vàng tinh khiết nhất, chứa 99,9% vàng trong mỗi lượng. Vàng 24K được đánh giá cao về giá trị và tính chất không gỉ. Tuy nhiên, do độ mềm cao, nó thường được sử dụng để chế tác trang sức đơn giản và nhẫn cưới.
- Vàng 22K: Loại này chứa 91,6% vàng và 8,4% hợp kim khác như đồng và bạc. Đây là loại vàng phổ biến và được ưa chuộng trong việc chế tác trang sức, như vòng cổ, dây chuyền và bông tai. Vàng 22K có màu sắc ấm áp và bền bỉ.
- Vàng 18K: Đây là hợp kim gồm 75% vàng và 25% hợp kim khác như đồng và bạc. Nó được sử dụng phổ biến trong việc chế tác trang sức với độ bền và màu sắc đẹp. Vàng 18K có thể tạo ra những mẫu trang sức đa dạng và đẳng cấp.
