Việc bôi một chấm son đỏ lên trán em bé khi ra ngoài là việc làm quen thuộc trong các gia đình Việt Nam. Hành động này thường xuất phát từ quan niệm tâm linh, với mong muốn bảo vệ trẻ khỏi những điều không may.
Quan niệm tránh vía, tránh bị người khác trêu ghẹo
Theo quan niệm dân gian, trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ còn non nớt, yếu bóng vía nên dễ bị ảnh hưởng bởi những yếu tố không tốt khi ra ngoài. Người lớn thường lo trẻ gặp người có vía nặng, bị người khác nhìn ngắm quá nhiều hoặc khen ngợi quá mức sẽ dễ quấy khóc, khó ngủ.
Vì vậy, một số gia đình dùng son đỏ chấm nhẹ lên trán trẻ như một cách đánh dấu, với mong muốn tránh những điều không may và giúp em bé được bình an.
Màu đỏ tượng trưng cho may mắn, xua đuổi điều xấu
Trong văn hóa Á Đông, màu đỏ thường gắn với sự may mắn, hạnh phúc, sức sống và những điều tốt lành. Màu đỏ cũng xuất hiện trong nhiều phong tục như lì xì, trang trí ngày Tết, lễ cưới và các nghi thức cầu bình an.
Việc chấm đỏ lên trán em bé ngoài việc xua đuổi những điều không may còn có mục đích mong muốn những điều may mắn, bình an, tốt lành đến cho em bé.
Có phải bôi son đỏ giúp trẻ tránh cảm lạnh, tránh bệnh?
Đây là điều cần phân biệt rõ. Việc bôi son đỏ lên trán trẻ chỉ là tập tục mang ý nghĩa tinh thần, không có bằng chứng khoa học chứng minh hành động này giúp trẻ tránh gió, tránh cảm lạnh, phòng bệnh hay chống lại những tác động tâm linh.
Trẻ nhỏ, đặc biệt là trẻ sơ sinh, có làn da rất mỏng và nhạy cảm. Các loại son môi thông thường có thể chứa hương liệu, chất tạo màu hoặc thành phần dễ gây kích ứng. Nếu bôi lên vùng trán, trẻ có thể vô tình đưa tay lên mặt rồi dụi mắt hoặc đưa vào miệng.
Không có son, người xưa dùng gì?
Son môi ngày nay là vật dụng quen thuộc, dễ mang theo trong túi đồ đi sinh. Tuy nhiên, tục chấm dấu lên trán trẻ nhỏ đã có từ lâu, trước khi mỹ phẩm hiện đại phổ biến.
Ngày trước, nhiều gia đình Việt Nam thường dùng nhọ nồi (lớp muội đen dưới đáy nồi đun củi) để chấm một nốt nhỏ, vẽ dấu thập hoặc vệt đen lên trán em bé, với mong muốn trẻ được bình an khi đi xa hoặc đến nơi lạ.
Tập tục này có nhiều cách lý giải. Có người cho rằng vết đen giúp trẻ bớt nổi bật, tránh thu hút sự chú ý của ma quỷ. Quan niệm khác lại liên hệ nhọ nồi với gian bếp và tín ngưỡng thờ Táo quân, xem đây là dấu hiệu tượng trưng cho sự che chở của gia đình.
Dù nguồn gốc chưa được xác định thống nhất và cách thực hiện khác nhau tùy địa phương, việc dùng son đỏ hay nhọ nồi đều thể hiện mong muốn của người lớn là cầu bình an, bảo vệ trẻ nhỏ khi ra ngoài.
Có nên tiếp tục bôi son đỏ lên trán em bé?
Nói chung đây là việc làm liên quan tới tín ngưỡng dân gian, giúp người ta cảm thấy an tâm hơn, do đó bạn hoàn toàn có thể làm để yên tâm hơn mà cũng không ảnh hưởng gì cả. Tuy nhiên, khi áp dụng thì chú ý một số điểm sau.
Không nên sử dụng son môi thông thường, son không rõ nguồn gốc hoặc các loại mỹ phẩm có thành phần dễ gây kích ứng để bôi lên da trẻ. Thay vào đó, cha mẹ nên chú trọng những biện pháp bảo vệ thực tế như mặc quần áo phù hợp thời tiết, tránh nắng gắt, giữ vệ sinh và hạn chế để người lạ tiếp xúc quá gần với trẻ.
Tóm lại: Người xưa bôi son đỏ lên trán em bé khi ra ngoài chủ yếu với mong muốn tránh vía xấu, xua đuổi điều không may và cầu bình an cho trẻ. Đây là phong tục dân gian mang ý nghĩa tinh thần, không có tác dụng phòng bệnh đã được khoa học chứng minh.
