Tháng 7 âm lịch thường được gọi là tháng Vu Lan và cũng là thời điểm diễn ra lễ cúng cô hồn theo tín ngưỡng dân gian. Vì vậy, việc thắp hương trên bàn thờ gia tiên, bàn thờ Phật hoặc tại đình, chùa diễn ra nhiều hơn so với các tháng khác.
Bên cạnh đó, không ít người lớn tuổi vẫn nhắc con cháu rằng nếu không thực sự cần thiết thì nên hạn chế thắp hương sau khi trời tối, đặc biệt trong tháng 7 âm lịch. Quan niệm này khá phổ biến ở nhiều vùng miền, nhưng không phải ai cũng hiểu rõ nguồn gốc.
Vì sao dân gian thường khuyên không nên thắp hương buổi tối?
1. Quan niệm về thời điểm thích hợp để dâng hương
Theo quan niệm truyền thống, buổi sáng và ban ngày là khoảng thời gian thích hợp để dâng hương lên tổ tiên, thể hiện lòng thành kính và cầu mong bình an.
Nhiều gia đình lựa chọn thắp hương vào sáng sớm hoặc trước bữa cơm trưa vì cho rằng đây là thời điểm không khí trong lành, tâm trí thanh tịnh, thuận lợi cho việc tưởng nhớ ông bà.
Trong khi đó, buổi tối thường gắn với sự tĩnh lặng nên nhiều địa phương hình thành thói quen hạn chế các nghi lễ cúng bái nếu không có việc đặc biệt như ngày giỗ, lễ cúng đã định sẵn.
Hơn nữa buổi tối, theo dân gian là lúc ma quỷ hoạt động. Tháng 7 âm lịch là tháng mở cửa mả nên người xưa cho rằng càng nhiều cô hồn ma quỷ hoạt động buổi tối. Việc thắp hương buổi tối sẽ gây chú ý và có thể thu hút những cô hôn, ma quỷ vào nhà. Điều đó không tốt cho gia chủ.
2. Tránh nhầm lẫn giữa các nghi lễ trong tháng 7
Tháng 7 âm lịch có nhiều nghi lễ khác nhau như cúng Vu Lan, cúng gia tiên và cúng chúng sinh.
Trong tín ngưỡng dân gian, mỗi nghi lễ có thời gian và cách thức thực hiện riêng. Chính vì vậy, nhiều gia đình duy trì việc thắp hương gia tiên vào ban ngày để phân biệt với các lễ cúng khác thường được tiến hành vào chiều hoặc tối theo phong tục từng địa phương.
Điều này giúp giữ gìn sự trang nghiêm và đúng với nếp sinh hoạt truyền thống của gia đình.
3. Xuất phát từ yếu tố an toàn và sinh hoạt
Trước đây, khi chưa có điện, việc đốt hương, đốt nến vào ban đêm tiềm ẩn nguy cơ cháy nổ cao hơn, nhất là trong những ngôi nhà lợp tranh hoặc sử dụng nhiều vật liệu dễ bắt lửa.
Bởi vậy, nhiều gia đình hình thành thói quen hoàn thành việc cúng lễ từ ban ngày để vừa thuận tiện, vừa giảm rủi ro. Theo thời gian, điều này dần trở thành một lời dặn quen thuộc trong dân gian.
Đến nay, dù điều kiện sinh hoạt đã thay đổi, việc chú ý an toàn khi thắp hương vẫn luôn cần được đặt lên hàng đầu.
Thắp hương buổi tối gây cảm giác nặng nề về tâm lý, đồng thời khói hương cũng không có lợi trong sinh hoạt. Buổi tối là lúc cần nghỉ ngơi nên thắp hương lúc này có thể ảnh hưởng không tốt tới sức khỏe và cả tâm lý.
4. Điều quan trọng nhất vẫn là lòng thành
Nhiều chuyên gia văn hóa cho rằng, việc thắp hương vào thời điểm nào không quan trọng bằng sự thành tâm của người thực hiện.
Nếu vì điều kiện công việc mà chỉ có thể dâng hương vào buổi tối thì vẫn có thể thực hiện một cách trang nghiêm, gọn gàng và đảm bảo an toàn. Không nên quá lo lắng hay mê tín trước những lời truyền miệng chưa được kiểm chứng.
Đối với các nghi lễ lớn hoặc phong tục riêng của từng dòng họ, gia đình nên ưu tiên thực hiện theo truyền thống địa phương để giữ sự thống nhất và tôn trọng nét văn hóa của tổ tiên.
Khi thắp hương tháng 7 âm lịch cần lưu ý điều gì?
Giữ không gian bàn thờ sạch sẽ, gọn gàng. Thắp số lượng hương phù hợp, tránh cắm quá nhiều gây lãng phí và tăng nguy cơ cháy. Không để hương cháy gần các vật dễ bắt lửa. Giữ tâm thế thành kính, tránh vừa thắp hương vừa cãi vã hoặc làm việc thiếu trang nghiêm. Tôn trọng phong tục riêng của từng gia đình, dòng họ và địa phương.Kết luận
*Thông tin trong bài chỉ mang tính tham khảo chiêm nghiệm giải trí
