Chiều 23/4, với đa số đại biểu tán thành, Quốc hội đã thông qua Luật Hộ tịch (sửa đổi). Luật gồm 4 chương, 30 điều và sẽ có hiệu lực từ ngày 1/3/2027. Riêng lộ trình đăng ký khai sinh, khai tử chủ động được triển khai thống nhất trên toàn quốc chậm nhất từ ngày 1/1/2031.
Một điểm mới đáng chú ý là người dân có thể đăng ký khai sinh, kết hôn và các thủ tục hộ tịch khác tại UBND cấp xã mà không phụ thuộc vào nơi cư trú. Theo quy định, UBND cấp xã có thẩm quyền đăng ký các sự kiện hộ tịch như khai sinh, kết hôn, xác nhận tình trạng hôn nhân, khai tử… Chủ tịch UBND cấp xã chịu trách nhiệm ký các giấy tờ hộ tịch và có thể ủy quyền theo quy định, ngoại trừ một số giấy tờ quan trọng như giấy khai sinh, giấy chứng nhận kết hôn hoặc hồ sơ có yếu tố nước ngoài.
Trước khi luật được thông qua, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cho biết Chính phủ đã đánh giá đầy đủ các điều kiện để triển khai việc đăng ký hộ tịch không phụ thuộc địa giới hành chính. Hiện hệ thống cơ sở dữ liệu hộ tịch đã được vận hành thống nhất trên toàn quốc, kết nối với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư và các hệ thống giải quyết thủ tục hành chính địa phương.
Cùng với đó, đội ngũ công chức làm công tác hộ tịch đã được củng cố về số lượng và chất lượng, bảo đảm đáp ứng yêu cầu chuyên môn. Thực tế triển khai mô hình này từ ngày 1/7/2025 đến nay cho thấy hoạt động đăng ký hộ tịch diễn ra ổn định, chưa phát sinh vướng mắc lớn.
Về việc ủy quyền ký giấy tờ hộ tịch, Bộ trưởng Bộ Tư pháp cho biết dự thảo Luật đã được chỉnh lý theo hướng linh hoạt hơn, không hạn chế phạm vi ủy quyền đối với một số loại giấy tờ nhằm bảo đảm việc giải quyết thủ tục được kịp thời.
Tuy nhiên, đối với các giấy tờ hộ tịch gốc và quan trọng như giấy khai sinh, giấy chứng nhận kết hôn, vẫn quy định lãnh đạo UBND cấp xã trực tiếp ký để bảo đảm tính chặt chẽ và trang trọng.
Đối với việc đăng ký khai sinh, khai tử theo phương thức chủ động, Chính phủ đã bổ sung lộ trình triển khai thống nhất trên toàn quốc chậm nhất từ ngày 1/1/2031. Đây được xem là bước cải cách lớn, chuyển từ cơ chế “người dân yêu cầu” sang “cơ quan Nhà nước chủ động phục vụ”, đòi hỏi hạ tầng số và hệ thống dữ liệu, đặc biệt trong lĩnh vực y tế, phải được hoàn thiện đồng bộ.
Trong thời gian chuyển tiếp, các địa phương đủ điều kiện có thể triển khai trước. Đồng thời, Nhà nước sẽ tiếp tục đầu tư hạ tầng, đào tạo nhân lực và tăng cường truyền thông để bảo đảm việc thực hiện hiệu quả và nhận được sự đồng thuận của xã hội.
