Tiết kiệm vừa sức thay vì đặt mục tiêu quá cao
Có một nghịch lý khá phổ biến: càng quyết tâm tiết kiệm thật nhiều, một số người lại càng khó duy trì kế hoạch trong thời gian dài.
Chẳng hạn, một người có thu nhập 15 triệu đồng mỗi tháng đặt mục tiêu phải để dành 5 triệu đồng. Trong tháng đầu tiên, họ có thể cố gắng cắt giảm nhiều khoản chi để đạt mục tiêu. Nhưng chỉ cần xuất hiện một khoản phát sinh như tiền học của con, sửa xe, đám cưới, thuốc men hoặc về quê, kế hoạch lập tức bị đảo lộn.
Sau vài lần như vậy, họ dễ cho rằng bản thân không có khả năng tiết kiệm.
Thực tế, vấn đề có thể nằm ở mức mục tiêu chứ không hẳn ở khả năng kiểm soát tiền bạc. Một khoản tiết kiệm nhỏ nhưng đều đặn thường dễ duy trì hơn một khoản lớn nhưng chỉ thực hiện được trong thời gian ngắn.
Với thu nhập 15 triệu đồng, thay vì ngay lập tức ép bản thân phải dành 30-40% thu nhập, có thể bắt đầu ở mức 10%, tương đương 1,5 triệu đồng. Nếu sau vài tháng khoản này không khiến sinh hoạt bị xáo trộn, có thể nâng dần lên 1,8 triệu hoặc 2 triệu đồng.
Điều quan trọng là tìm được một mức mà bản thân có thể duy trì ngay cả trong những tháng phát sinh nhiều khoản ngoài dự kiến.
Tiết kiệm vì thế không nhất thiết phải bắt đầu bằng một con số thật lớn. Điều đáng chú ý hơn là tạo được thói quen tích lũy đều đặn. Khi việc dành tiền trở thành một phần quen thuộc của mỗi tháng, việc nâng số tiền tiết kiệm lên sẽ dễ dàng hơn.
Chuyển tiền tiết kiệm ngay khi nhận lương
Một trong những nguyên nhân khiến nhiều người cuối tháng không còn tiền để dành là họ chọn cách tiêu trước rồi mới tiết kiệm phần còn lại.
Cách này nghe có vẻ hợp lý nhưng rất dễ thất bại. Khi tiền vẫn nằm trong tài khoản thanh toán, chúng ta thường có xu hướng coi đó là khoản tiền có thể sử dụng. Một bữa ăn ngoài, vài đơn hàng trực tuyến, một món đồ đang giảm giá hay một buổi gặp gỡ bạn bè có thể không đáng kể nếu xét riêng lẻ. Tuy nhiên, nhiều khoản nhỏ cộng lại có thể khiến số tiền dự định tiết kiệm biến mất.
Thay vì chờ đến cuối tháng, có thể đảo ngược thứ tự: nhận lương - tiết kiệm - chi tiêu.
Ví dụ, nếu thu nhập là 20 triệu đồng và mục tiêu tiết kiệm 2 triệu đồng mỗi tháng, có thể chuyển khoản này sang tài khoản tiết kiệm ngay sau khi nhận lương. Khi đó, 18 triệu đồng còn lại mới là số tiền dành cho các khoản chi trong tháng.
Cách làm này tạo ra một ranh giới khá rõ giữa tiền để dành và tiền được phép sử dụng.
Nếu có điều kiện, mỗi người có thể tách tài khoản tiết kiệm khỏi tài khoản dùng để thanh toán hàng ngày. Khoảng cách nhỏ này cũng giúp hạn chế việc rút tiền tiết kiệm cho những khoản mua sắm không thực sự cần thiết.
Một hệ thống đơn giản, dễ thực hiện thường hữu ích hơn việc chỉ trông chờ vào ý chí. Khi khoản tiền cần tiết kiệm được chuyển đi trước, chúng ta không phải đưa ra quyết định giữ hay tiêu số tiền đó nhiều lần trong tháng.
Không cần ghi chép từng đồng, hãy tìm những khoản dễ “thủng ví”
Quản lý chi tiêu quá chi tiết cũng có thể khiến kế hoạch tài chính nhanh chóng bị bỏ dở.
Có người bắt đầu bằng việc chia ngân sách thành hàng chục nhóm: tiền ăn sáng, cà phê, xăng xe, ăn trưa, mua sắm, mỹ phẩm, quần áo, giải trí, đồ gia dụng, giao tiếp... Sau đó ghi lại từng khoản chi dù chỉ vài chục nghìn đồng.
Cách này có thể phù hợp với một số người, nhưng không phải ai cũng đủ kiên trì để duy trì trong nhiều tháng.
Một cách nhẹ nhàng hơn là tìm ra những nhóm chi tiêu đang chiếm nhiều tiền hoặc thường xuyên vượt dự kiến nhất.
Với một gia đình, đó có thể là ăn uống bên ngoài. Với người thường xuyên mua sắm trực tuyến, khoản đáng chú ý lại là các đơn hàng nhỏ. Người khác có thể cần kiểm soát tiền mua quần áo, đồ gia dụng hoặc những khoản chi theo cảm hứng.
Thay vì kiểm soát tất cả, có thể bắt đầu bằng 3 nhóm.
Chẳng hạn, ngân sách một tháng có thể đặt giới hạn 2 triệu đồng cho ăn ngoài, 1 triệu đồng cho mua sắm trực tuyến và 500.000 đồng cho các khoản chi tùy hứng. Những khoản thiết yếu khác vẫn được duy trì như bình thường.
Cách này không có nghĩa là phải cắt bỏ hoàn toàn những sở thích cá nhân. Mục tiêu là đưa chúng vào một giới hạn có thể kiểm soát.
Khi những khoản thường xuyên làm ngân sách bị vượt được điều chỉnh, tổng chi tiêu hàng tháng cũng có thể trở nên dễ dự đoán hơn.
Đừng biến một tháng chi tiêu vượt kế hoạch thành lý do bỏ cuộc
Một kế hoạch tiết kiệm thực tế cần chỗ cho những tháng không hoàn hảo.
Có tháng tiền điện, tiền học, tiền sửa chữa hoặc các khoản gia đình phát sinh nhiều hơn bình thường. Khi đó, số tiền tiết kiệm có thể thấp hơn mục tiêu ban đầu. Điều này không đồng nghĩa với việc cả kế hoạch đã thất bại.
Nếu tháng này chỉ để dành được 1 triệu đồng thay vì 2 triệu đồng, tháng sau có thể tiếp tục với mức phù hợp hơn. Điều quan trọng là không biến một lần lệch kế hoạch thành việc từ bỏ hoàn toàn thói quen tích lũy.
Tương tự, nếu từng rút tiền tiết kiệm để giải quyết một khoản cần thiết, cũng không nhất thiết phải chờ đến khi tài chính hoàn hảo mới bắt đầu lại.
Tiết kiệm là một quá trình dài. Khả năng duy trì trong nhiều tháng, nhiều năm thường quan trọng hơn việc đạt một con số thật đẹp trong vài tháng đầu.
Tiền tiết kiệm tăng lên từ những thay đổi nhỏ
Không phải ai có khoản tích lũy tốt cũng bắt đầu bằng một mức tiết kiệm lớn. Với nhiều người, quá trình này bắt đầu từ những khoản khá nhỏ nhưng được thực hiện đều đặn.
Nếu dành được 1 triệu đồng mỗi tháng, sau một năm đã có 12 triệu đồng, chưa tính những khoản tiền thưởng, thu nhập thêm hoặc những tháng chi tiêu thấp hơn dự kiến. Nếu duy trì mức 2 triệu đồng mỗi tháng, số tiền tích lũy trong một năm sẽ là 24 triệu đồng.
Những con số này cho thấy hiệu quả của việc duy trì thói quen thay vì chỉ tập trung vào một lần tiết kiệm thật nhiều.
Nếu từng nhiều lần lập kế hoạch rồi bỏ cuộc, có thể không cần bắt đầu lại bằng một bảng ngân sách phức tạp. Hãy thử giảm mục tiêu xuống mức dễ thực hiện, chuyển tiền tiết kiệm ngay khi nhận thu nhập và tập trung kiểm soát một vài khoản chi dễ vượt nhất.
Khi cách làm phù hợp với cuộc sống thực tế, việc tiết kiệm sẽ bớt trở thành một cuộc đấu với bản thân. Tích lũy tiền, về lâu dài, thường được xây dựng từ những quyết định nhỏ nhưng có thể lặp lại đều đặn mỗi tháng.
