Mỗi khi nhắc đến gừng, nhiều người lại nhớ câu dặn truyền miệng: "Sáng ăn gừng như ăn nhân sâm, tối ăn gừng như ăn thạch tín". Dù đây không phải kết luận khoa học tuyệt đối, nhưng phía sau câu nói ấy là nhiều kinh nghiệm sống đáng để tham khảo. Vậy vì sao gừng lại được khuyên dùng vào buổi sáng thay vì buổi tối?
1. Buổi sáng là lúc gừng phát huy khả năng làm ấm cơ thể và kích thích tiêu hóa
Sau một đêm dài, hệ tiêu hóa vừa bước vào trạng thái hoạt động trở lại. Gừng chứa gingerol và nhiều hợp chất tạo vị cay giúp kích thích tiết nước bọt, dịch vị và hỗ trợ quá trình tiêu hóa diễn ra thuận lợi hơn. Vì vậy, dùng một lượng nhỏ gừng vào bữa sáng hoặc uống nước gừng ấm có thể giúp cơ thể "khởi động" nhẹ nhàng.
Theo nhiều nghiên cứu, gừng còn hỗ trợ giảm cảm giác đầy bụng, khó tiêu và buồn nôn. Đây cũng là lý do gừng thường xuất hiện trong các món cháo, trà hoặc nước ấm vào buổi sáng, đặc biệt khi thời tiết lạnh hoặc sau những ngày ăn uống nhiều dầu mỡ.
Quan niệm Đông y cũng cho rằng buổi sáng là thời điểm dương khí bắt đầu vượng lên. Thực phẩm có tính ấm như gừng được cho là phù hợp để hỗ trợ cơ thể thích nghi với nhịp sinh học tự nhiên, giúp tinh thần tỉnh táo và cơ thể dễ chịu hơn.
2. Ăn gừng buổi tối có thể khiến một số người khó ngủ hoặc nóng trong người
Gừng không phải thực phẩm gây mất ngủ trực tiếp, nhưng vị cay và tính ấm có thể làm tăng cảm giác nóng trong cơ thể ở một số người nhạy cảm. Nếu dùng lượng lớn vào sát giờ đi ngủ, nhiều người có thể cảm thấy bứt rứt, khô miệng hoặc khó đi vào giấc ngủ hơn bình thường.
Đặc biệt, những người thường xuyên bị trào ngược dạ dày, nóng rát vùng thượng vị hoặc hay ợ nóng cũng nên thận trọng. Gừng có thể kích thích tiết dịch vị, từ đó khiến triệu chứng khó chịu rõ hơn nếu sử dụng không đúng thời điểm hoặc quá nhiều.
Chính vì vậy, lời khuyên của người xưa không phải là cấm tuyệt đối việc ăn gừng buổi tối, mà muốn nhấn mạnh rằng thời điểm sử dụng cũng ảnh hưởng đến cảm giác và phản ứng của cơ thể. Mỗi người có thể có mức độ thích nghi khác nhau.
3. Câu nói "tối ăn gừng như ăn thạch tín" chủ yếu mang tính nhắc nhở, không nên hiểu theo nghĩa đen
Cho đến nay, chưa có bằng chứng khoa học nào cho thấy ăn gừng vào buổi tối tạo ra độc tố hay gây ngộ độc như "thạch tín". Đây là cách ví von trong dân gian nhằm nhấn mạnh việc dùng sai thời điểm hoặc lạm dụng có thể làm giảm lợi ích vốn có của loại gia vị này.
Trên thực tế, gừng vẫn được sử dụng trong nhiều món ăn vào bữa tối mà không gây hại cho đa số người khỏe mạnh. Điều quan trọng nằm ở lượng dùng, cách chế biến và tình trạng sức khỏe của từng người. Một vài lát gừng trong món canh hoặc món hấp hoàn toàn khác với việc uống cốc nước gừng đậm đặc trước giờ ngủ.
Các chuyên gia dinh dưỡng cũng lưu ý rằng không có thực phẩm nào tốt trong mọi hoàn cảnh. Gừng phát huy hiệu quả khi được dùng hợp lý, kết hợp với chế độ ăn cân bằng và lối sống lành mạnh, thay vì xem đây là "thần dược" hoặc kiêng tuyệt đối vào một thời điểm cố định.
4. Không phải ai cũng nên ăn nhiều gừng, kể cả vào buổi sáng
Dù mang lại nhiều lợi ích, gừng vẫn có thể không phù hợp với một số đối tượng. Người đang sốt cao do nhiệt, viêm loét dạ dày tiến triển, chảy máu hoặc đang dùng thuốc chống đông máu nên tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng thường xuyên.
Phụ nữ mang thai, người bị huyết áp thấp hoặc mắc bệnh mạn tính cũng không nên tự ý dùng lượng lớn gừng dưới dạng trà đặc, tinh dầu hoặc thực phẩm chức năng. Gia vị tự nhiên không đồng nghĩa với việc có thể dùng tùy ý.
Các chuyên gia khuyến nghị nên sử dụng gừng ở mức vừa phải trong bữa ăn hằng ngày. Nếu muốn uống nước gừng, nên dùng vào buổi sáng hoặc đầu giờ chiều, tránh quá sát giờ ngủ và không nên lạm dụng liên tục trong thời gian dài.
Kinh nghiệm của người xưa về việc ăn gừng buổi sáng thay vì buổi tối không hoàn toàn là mê tín mà xuất phát từ quá trình quan sát thói quen sinh hoạt và phản ứng của cơ thể qua nhiều thế hệ. Dưới góc nhìn hiện đại, lời dặn này vẫn có giá trị tham khảo nếu hiểu đúng bản chất: dùng gừng đúng thời điểm, đúng lượng và phù hợp với tình trạng sức khỏe sẽ giúp tận dụng tốt hơn những lợi ích mà loại gia vị quen thuộc này mang lại.
